{"id":1126,"date":"2013-05-28T12:19:34","date_gmt":"2013-05-28T10:19:34","guid":{"rendered":"http:\/\/www.lukow-historia.pl\/?p=1126"},"modified":"2013-07-27T12:21:53","modified_gmt":"2013-07-27T10:21:53","slug":"lukowianie-henrykowi-sienkiewiczowi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/?p=1126","title":{"rendered":"\u0141ukowianie Henrykowi Sienkiewiczowi"},"content":{"rendered":"
U progu obchod\u00f3w jubileuszowych wielkiego Syna Ziemi \u0141ukowskiej Henryka Sienkiewicza (1996 r.)<\/em><\/h5>\n

Niewiele miast polskich mo\u017ce poszczyci\u0107 si\u0119 tak bogat\u0105 przesz\u0142o\u015bci\u0105 jak \u0141uk\u00f3w. Jego dzieje dostarczaj\u0105 szperaczom wiele ciekawych materia\u0142\u00f3w. Po\u0142o\u017cenie geograficzne tego starego grodu dawa\u0142o mu du\u017ce szanse rozwoju, ale jednocze\u015bnie by\u0142o przyczyn\u0105 licznych najazd\u00f3w Tatar\u00f3w, Jad\u017awing\u00f3w, Litwin\u00f3w czy plemion ruskich. Ci\u0105g\u0142e wojny toczone przez Rzeczpospolit\u0105 w XVII stuleciu niszczy\u0142y \u0141uk\u00f3w, przyczyniaj\u0105c si\u0119 niekiedy do zmiany po\u0142o\u017cenia punkt\u00f3w obronnych, handlowych i sakralnych miasta. W czasie II wojny \u015bwiatowej na skutek dzia\u0142a\u0144 hitlerowskiego bestialstwa miasto prze\u017cy\u0142o sw\u0105 \u201eapokalips\u0119\u201d. Cudem ocala\u0142y dwie \u015bwi\u0105tynie, obiekty prezentuj\u0105ce bogactwo baroku. Przetrwa\u0142 te\u017c zabytkowy konwikt Szaniawskich. W\u015br\u00f3d szcz\u0105tk\u00f3w dawnego budownictwa dopatrujemy si\u0119 \u015blad\u00f3w secesji o charakterystycznej ornamentacji. W okresie dwudziestolecia mi\u0119dzywojennego mieszka\u0144cy \u0141ukowa ozdobili miasto pomnikami. Na skwerze przed ko\u015bcio\u0142em pw. Przemienienia Pa\u0144skiego dla uczczenia pami\u0119ci powsta\u0144c\u00f3w 1863 roku wznie\u015bli kolumn\u0119 ze zrywaj\u0105cym si\u0119 do lotu or\u0142em. Patriotyczna inspiracja, spot\u0119gowana faktem prowadzenia w 1924 roku proch\u00f3w H. Sienkiewicza ze Szwajcarii do Warszawy i z\u0142o\u017cenie w Katedrze \u015bw. Jana, zaowocowa\u0142a decyzj\u0105 wystawienia w \u0141ukowie drugiego pomnika wielkiemu Synowi Podlasia. Sprawa dojrzewa\u0142a do\u015b\u0107 d\u0142ugo. Realnych kszta\u0142t\u00f3w nabra\u0142a gdy inicjatyw\u0119 uj\u0105\u0142 w swe r\u0119ce dyrektor \u017be\u0144skiego Gimnazjum Towarzystwa Szko\u0142y \u015aredniej – Kazimierz J\u00f3zef Bia\u0142ecki<\/strong>, staj\u0105c na czele komitetu Budowy Pomnika. Nie szcz\u0119dzi\u0142 czasu, trud\u00f3w i zabieg\u00f3w, aby dzie\u0142o doprowadzi\u0107 do ko\u0144ca. Ods\u0142oni\u0119cie obeliska mia\u0142o miejsce 28 maja 1933 roku<\/strong>. sta\u0142o si\u0119 ono kluczowym punktem obchod\u00f3w 700-lecia miasta \u0141ukowa. <\/p>\n

Pomnik Henryka Sienkiewicza zosta\u0142 usytuowany w po\u0142udniowej cz\u0119\u015bci miasta, na tle jeszcze w\u00f3wczas sielskiego, rzec mo\u017cna, krajobrazu. Szeroka przestrze\u0144 p\u00f3l szumi\u0105cych \u0142anami zb\u00f3\u017c, ubarwionych kwieciem ostr\u00f3\u017cki, chabr\u00f3w i k\u0105koli, pachn\u0105cych mi\u0119t\u0105 i macierzank\u0105, zdawa\u0142y si\u0119 harmonizowa\u0107 z g\u0142\u0119bi\u0105 uczu\u0107 pisarza, jego umi\u0142owaniem ziemi ojczystej, kt\u00f3r\u0105 ka\u017cdym zmys\u0142em odczuwa\u0142, ca\u0142ym sercem ukocha\u0142, a geniuszem swego talentu odmalowa\u0142 na kartach swych dzie\u0142. Jedynie prowizorycznie wytyczone uliczki wskazywa\u0142y perspektyw\u0119 przysz\u0142ej rozbudowy miasta w tym kierunku. G\u0142\u00f3wn\u0105 spo\u015br\u00f3d tych uliczek nazwano imieniem pisarza i wysadzono m\u0142odziutkimi lipami.<\/p>\n

Zgodnie ze stylem budownictwa okresu mi\u0119dzywojennego pomnik wyr\u00f3\u017cnia si\u0119 prostymi liniami, jest bry\u0142\u0105, na kt\u00f3rej zawa\u017cy\u0142a malarska maniera kubizmu. Nie urzeka biel\u0105 alabastr\u00f3w, nie b\u0142yszczy czerni\u0105 marmuru “w stra\u017c nie oddany kolumnowym czo\u0142om” jest skromny, nie ma w sobie nic z wielko\u015bci, ale t\u0119 wielko\u015b\u0107 uwiecznia, przyczyniaj\u0105c si\u0119 do kontynuacji i przetrwania naczelnej idei narodowej, kt\u00f3r\u0105 przekaza\u0142 dla potomnych nasz wielki rodak i artysta w s\u0142owach testamentu:<\/p>\n

Idea ojczyzny powinna zajmowa\u0107 pierwsze miejsce w duszy i sercu cz\u0142owieka<\/blockquote>

Wykonany z prostego materia\u0142u przez miejscowych rzemie\u015blnik\u00f3w wg projektu Jerzego Radwan-Kr\u00f3tkiewskiego. Na kolumnie o wysoko\u015bci 7 metr\u00f3w, w marmurowym kartuszu prezentuje p\u0142askorze\u017ab\u0119 – portret H. Sienkiewicza wg projektu prof. Ros\u0142ana, kt\u00f3r\u0105 wykona\u0142a znana “Firma braci \u0141opie\u0144skich w Warszawie”. Litery z br\u0105zu uwieczniaj\u0105 wielkie imi\u0119 i wyra\u017caj\u0105 wi\u0119\u017a uczuciow\u0105 obywateli miasta z tym, kt\u00f3ry wyszed\u0142 spo\u015br\u00f3d nas, a imi\u0119 naszej ojczyzny rozs\u0142awi\u0142 w ca\u0142ym \u015bwiecie.<\/p>\n

Wchodzimy w okres (1996 r.)<\/em> obchod\u00f3w jubileuszowych, tj. 150-tej rocznicy urodzin i 80-tej rocznicy \u015bmierci pisarza. Truizmem by\u0142oby w tym miejscu przypomina\u0107 dorobek tw\u00f3rczy i dzia\u0142alno\u015b\u0107 patriotyczna tej bliskiej i drogiej sercu ka\u017cdego Polaka postaci. Klas\u0119 jego talentu, pi\u0119kna j\u0119zyka i stylu oraz atrakcyjno\u015b\u0107 akcji dzie\u0142 oceni\u0142o wysokie jury, przyznaj\u0105c mu Nagrod\u0119 Nobla<\/strong> za powie\u015b\u0107 “Quo vadis”<\/em> Klejnotem narodowym jest “Trylogia”<\/em>, kt\u00f3ra najg\u0142\u0119biej zapad\u0142a w serca, poruszy\u0142a sumienia i o\u015bwieci\u0142a umys\u0142y. W niej Sienkiewicz ratowa\u0142 rodak\u00f3w z marazmu i zw\u0105tpienia, kt\u00f3re by\u0142y nieod\u0142\u0105cznym atrybutem czas\u00f3w niewoli politycznej. Mistrzowskim s\u0142owem potrafi\u0142 pobudzi\u0107 sumienia tych, kt\u00f3rzy zapomnieli, \u017ce s\u0105 Polakami, spadkobiercami rycerskich tradycji i bohaterskich czyn\u00f3w. Kreacje postaci z dzie\u0142 Sienkiewicza to wiecznie trwa\u0142e wzorce moralne, czego dowodem mog\u0105 by\u0107 tak cz\u0119sto wybierane przez partyzant\u00f3w pseudonimy: Kmicic, Jurand, Skrzetuski itp.<\/p>\n

W najbarwniejszych postaci podziwiamy moc oddzia\u0142ywania s\u0142owa, jego wielk\u0105 sugestywno\u015b\u0107. Pan Onufry Zag\u0142oba, zwracaj\u0105c si\u0119 do przysz\u0142ych pokole\u0144, nakazuje strzec tej spu\u015bcizny, kt\u00f3r\u0105 trudem potem i krwi\u0105 wywalczyli ci, kt\u00f3rzy stawali solidarnie w potrzebie w czasie Potopu: “Niech, gdy ci\u0119\u017ckie czasy nadejd\u0105, wspomn\u0105 na nas i nie despertuj\u0105 nigdy, bacz\u0105c na to, \u017ce nie masz takowych termin\u00f3w, z kt\u00f3rych by si\u0119 viribus unitis przy boskich auxiliach podnie\u015b\u0107 nie by\u0142o mo\u017cna” g\u0142osi\u0142 Zag\u0142oba.<\/p>\n

W akcie erekcyjnym pomnika czytamy:<\/p>\n

Niechaj, co po nas przyjd\u0105, uczcz\u0105 ten pomnik, jako wyraz naszych uczu\u0107 dla tego, kt\u00f3ry dusz\u0119 narodu po stracie wolno\u015bci wyrwa\u0142 z przepa\u015bci i zwr\u00f3ci\u0142 oczy Polakom na chwalebn\u0105 przesz\u0142o\u015b\u0107 i przez to do niepodleg\u0142o\u015bci doprowadzi\u0142...<\/blockquote>

Omawiany obiekt powierzony trosce rodak\u00f3w pisarza cz\u0119sto jest niedostrzegany, a nawet \u017cenuj\u0105co zaniedbany. W bibliograficznych zapisach pojawia si\u0119 “\u015bladowo”, w informatorach turystycznych i wydawnictwach monograficznych zas\u0142u\u017cy\u0142 sobie na zbyt lakoniczn\u0105 notatk\u0119. Najnowszy (1996 r.)<\/em> “Informator miejski” (bez autora i roku wydania) zamieszcza wprawdzie plan \u0141ukowa, ale niestety, na skrzy\u017cowaniu ulic Sienkiewicza i Kry\u0144skiego turysta nie znajdzie na nim pomnika noblisty, cz\u0142owieka, kt\u00f3rego zna ca\u0142y \u015bwiat, a jego dzie\u0142a s\u0105 t\u0142umaczone na 48 j\u0119zyk\u00f3w \u015bwiata, wielkiego patrioty i spo\u0142ecznika.<\/p>\n

Obecnie w zwi\u0105zku z rozbudow\u0105 miasta zmieni\u0142 si\u0119 pejza\u017c sytuacyjny. Pomnik znalaz\u0142 si\u0119 w otoczeniu blok\u00f3w i obiekt\u00f3w handlowych. Dawn\u0105 b\u0142og\u0105 cisz\u0119 zak\u0142\u00f3ca o\u017cywiony ruch pojazd\u00f3w mechanicznych. Otaczaj\u0105ca obelisk ziele\u0144 jest systematycznie niszczona przez przechodni\u00f3w i rozbawion\u0105 dzieciarni\u0119. P\u0142yty i stopnie, cz\u0119sto bezmy\u015blnie pomazane, nie zawsze przyzwoitymi napisami. Kto\u015b w dobrej intencji uporz\u0105dkowania, pomalowa\u0142 kamienie, z kt\u00f3rych zbudowano monument zwyk\u0142\u0105 farb\u0105 \u015bcienn\u0105. Stan ten rodzi liczne, a jak\u017ce smutne, refleksje dotycz\u0105ce postaw obywatelskich i poziomu wychowania dzieci i m\u0142odzie\u017cy. Przed jubileuszowe rozwa\u017cania ko\u0144cz\u0119 wersem:
\n“Cudze chwalicie, swego nie znacie, sami nie wiecie, co posiadacie”, dedykuj\u0105c go tym, kt\u00f3rzy w podr\u00f3\u017cach zagranicznych szukaj\u0105 pi\u0119kna i warto\u015bci.<\/p>\n

Autor: Maria Przeworska
\n\u0179r\u00f3d\u0142o: “Nowa Gazeta \u0141ukowska” Nr 1 21 stycznia 1996 r. Nr Rej. Pr 4\/95
\nTytu\u0142: “U progu obchod\u00f3w jubileuszowych wielkiego Syna Ziemi \u0141ukowskiej Henryka Sienkiewicza”<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

U progu obchod\u00f3w jubileuszowych wielkiego Syna Ziemi \u0141ukowskiej Henryka Sienkiewicza (1996 r.) Niewiele miast polskich mo\u017ce poszczyci\u0107 si\u0119 tak bogat\u0105 przesz\u0142o\u015bci\u0105 jak \u0141uk\u00f3w. Jego dzieje dostarczaj\u0105 szperaczom wiele ciekawych materia\u0142\u00f3w. Po\u0142o\u017cenie geograficzne tego starego grodu dawa\u0142o mu du\u017ce szanse rozwoju, ale jednocze\u015bnie by\u0142o przyczyn\u0105 licznych najazd\u00f3w Tatar\u00f3w, Jad\u017awing\u00f3w, Litwin\u00f3w czy plemion ruskich. Ci\u0105g\u0142e wojny toczone przez Rzeczpospolit\u0105 w XVII stuleciu …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1398,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[30],"tags":[305,303,306,304,155,328],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1126"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1126"}],"version-history":[{"count":31,"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1126\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6941,"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1126\/revisions\/6941"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/1398"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1126"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1126"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1126"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}