![\"\"](\"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/wp-content\/uploads\/2013\/05\/lukow-nagrobek.jpg\" "\\"\\"")
<\/a><\/span><\/div>Pomnik tatarski<\/em><\/p>\n Nie jest tajemnic\u0105, \u017ce ta wojskowa nekropolia kryje cia\u0142a \u017co\u0142nierzy rosyjskich, niemieckich, austriackich, polskich bohater\u00f3w wojny 1920 roku; obok siebie spoczywaj\u0105 katolicy, prawos\u0142awni, prawdopodobnie protestanci i na pewno wyznawcy islamu.<\/p>\n Ju\u017c w latach 1879-1883 stacjonowa\u0142 w \u0141ukowie I dagesta\u0144ski pu\u0142k jazdy nieregularnej, z\u0142o\u017cony z 3 szwadron\u00f3w, jednak groby zmar\u0142ych w tym okresie \u017co\u0142nierzy muzu\u0142man\u00f3w tej formacji nie zachowa\u0142y si\u0119. Dzi\u015b na cmentarzu mo\u017cna odczyta\u0107 w\u015br\u00f3d wielu – niestety naruszonych z\u0119bem czasu – nagrobk\u00f3w 7 inskrypcji odnosz\u0105cych si\u0119 w\u0142a\u015bnie do \u017co\u0142nierzy “spod zielonego sztandaru proroka”. Ju\u017c w czasie trwania dzia\u0142a\u0144 wojennych podczas I wojny \u015bwiatowej Niemcy nakazali, aby na cmentarzu wydzielono kwater\u0119 dla wyznawc\u00f3w Allaha. Spoczywa\u0142o ich tu 24, w tym 12 znanych z imienia, nazwiska i macierzystej jednostki. W\u015br\u00f3d ziemnych mogi\u0142 niemieckie s\u0142u\u017cby grobownictwa wojennego wznios\u0142y bardzo wyj\u0105tkowy drewniany nagrobek w formie ma\u0142ego minaretu. Wyj\u0105tkowo\u015b\u0107 tego pomnika polega\u0142a na tym, \u017ce na cmentarzach mahometa\u0144skich (tzw. mi \u017carach) nie wyst\u0119powa\u0142y nagrobki drewniane – tak powszechne na cmentarzach chrze\u015bcija\u0144skich. \u0141ukowski postument mierzy\u0142 oko\u0142o 3 metry wysoko\u015bci maj\u0105c u podstawy przekr\u00f3j kwadratu przechodz\u0105cy na ok. 2\/5 wysoko\u015bci w okr\u0105g\u0142\u0105 kolumn\u0119 opasan\u0105 dekoracyjn\u0105 spiral\u0105; ca\u0142o\u015b\u0107 wie\u0144czy\u0142 charakterystyczny muzu\u0142ma\u0144ski he\u0142m. Podstaw\u0119 pomnika pokrywa\u0142y drewniane p\u0142yty z wyrytym tekstem epitafijnym (nagrobkowym) w j\u0119zyku niemieckim: “Den Kampfem mahommetanischen Glaubens die Russlazarett Luk. – Lapigus ihren Wunden erlagen” <\/em>(Walcz\u0105cym wyznawcom wiary mahometa\u0144skiej, kt\u00f3rzy w szpitalu wojskowym \u0141uk\u00f3w-\u0141apiguz zmarli z ran). Nad napisem umieszczono typowy dla muzu\u0142man\u00f3w p\u00f3\u0142ksi\u0119\u017cyc z gwiazd\u0105, na bokach za\u015b i od strony tylnej – nazwiska \u017co\u0142nierzy i numery grob\u00f3w, w kt\u00f3rych spoczywali. Drewniany nagrobek doczeka\u0142 roku 1964, gdy zosta\u0142 przewr\u00f3cony prawdopodobnie z zamiarem przeznaczenia na opa\u0142. Uratowany dzi\u0119ki staraniom dyrekcji Muzeum Regionalnego w \u0141ukowie zosta\u0142 przeniesiony i odrestaurowany w Muzeum Wsi Lubelskiej, gdzie mo\u017cna ogl\u0105da\u0107 go do dnia dzisiejszego.<\/p>\n Oto tre\u015bci napis\u00f3w umieszczone u podstawy pomnika (cyfry obok nazwisk okre\u015blaj\u0105 prawdopodobnie numery grob\u00f3w w rejestrze):<\/p>\n 223 Achmedanow Rechmadian 162 Achal.-1 Rgt. 22 Nov. 1914 (22 X1 1914) Dzi\u015b po up\u0142ywie niemal ca\u0142ego stulecia od czas\u00f3w Wielkiej Wojny niewielu mieszka\u0144c\u00f3w \u0141ukowa i okolic wie, \u017ce Ziemia \u0141ukowska sta\u0142a si\u0119 miejscem wiecznego spoczynku dla \u017co\u0142nierzy wielu armii, w tym tak\u017ce dla wyznawc\u00f3w islamu. Szkoda tylko, \u017ce nie wszyscy potra\ufb01\u0105 zrozumie\u0107, \u017ce ka\u017cda \u015bmier\u0107 jest tragedi\u0105, ka\u017cdy gr\u00f3b jest \u015bwi\u0119ty, \u017ce nie jest “rzecz\u0105 ludzk\u0105” kradzie\u017c kwiat\u00f3w, zniczy, niszczenie nagrobk\u00f3w i naprawd\u0119 nie jest najwa\u017cniejsze czy jest to gr\u00f3b katolika, prawos\u0142awnego, czy Jak\u017ce pasuje tutaj \u0142aci\u0144ski napis z jednego z nagrobk\u00f3w:<\/p>\n Sum quod eris quod est ante fu<\/p><\/blockquote>\n “Jestem kim b\u0119dziesz, kim jeste\u015b by\u0142em przedtem”<\/em><\/p>\n Za pomoc dzi\u0119kuj\u0119 bardzo panom Tadeuszowi Milewskiemu i Tomaszowi Borkowskiemu.<\/div>\n<\/div>\n Autor: Krzysztof Okli\u0144ski<\/em> Ju\u017c dwukrotnie na \u0142amach NG\u0141 mo\u017cna by\u0142o przeczyta\u0107 o cmentarzu wojennym\/wojskowym przy ulicy Strzelniczej w \u0141ukowie. Min\u0119\u0142y ju\u017c na szcz\u0119\u015bcie te czasy, gdy ta nekropolia znana by\u0142a tylko nielicznym, a m\u0142odzie\u017cy teren ulicy Strzelniczej kojarzy\u0142 si\u0119 jedynie z ogniskami organizowanymi u st\u00f3p kulochwytu \u0142ukowskiej strzelnicy. Gwoli przypomnienia warto wspomnie\u0107,\u017ce ten po\u0142o\u017cony nieco na poboczu miasta, na p\u00f3\u0142noc od ulicy \u0141apiguz, …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1200,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[11,30],"tags":[307,1533,180,310,309,77,1526,1522,311],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1178"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1178"}],"version-history":[{"count":20,"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1178\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1202,"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1178\/revisions\/1202"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/1200"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1178"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1178"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1178"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\n224 Kazylow Sadik 39 Marsz. 1 Rgt. 25 Jan.1915
\n248 Galamidina Wameszino 2. Rostow. – Rgt. 30 Okt. 1914 (nagrobek zachowany)
\n252 Chajnua Sacharatura 2. Grenad. Rgt. 9 Nov. 1914
\n253 Abdua Czadika
\n276 Fasuli Kaszmula Aleksandrop. I Rgt. 10 Okt. 1914
\n823 Aszaok Namiaranka 27 Juni 1915
\nund 12 Namenlose Krieger im den Graben 247 248 250 254 254 (sic!) 255 257 259 269 270 272 279 (i 12 nieznanych \u017co\u0142nierzy w grobach 247…)
\n256 Ziamsza Minagali 2 Pskow. Rgt. 15 Nov. 1914 (nagrobek zachowany)
\n258 Fakumin Lafola 26 Juni 1915 (nagrobekzachowany)
\n269 Charisow Kaschifula 330 Slotons.- R. 12 Sept. 1914 (nagrobek zachowany)
\n274 Imaidan Chajridjaniw 330 Slotons. – R. 1 Okt. 1914 (nagrobek zachowany)
\n275 Szejdula Chalikow Baszkadin. Rgt 1 Okt. 1914.<\/p>\n
\nmuzu\u0142manina…<\/p>\nP.S.<\/span><\/h6>\n
\n\u0179r\u00f3d\u0142o: “Nowa Gazeta \u0141ukowska” 3\/2004<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"