Niespokojne bardzo prze\u017cywali\u015bmy pierwsze dni listopada 1918 r. Co\u015b zdawa\u0142o si\u0119, \u017ce zawis\u0142o nad ziemi\u0105, polsk\u0105, co\u015b nieuchwytnego na razie, ale niepokoj\u0105cego od pocz\u0105tku umys\u0142y i serca. M\u0142odzie\u017c, wra\u017cliwsza jak zwykle, w oczekiwaniu czego\u015b wa\u017cnego, co sta\u0107 si\u0119 musi wkr\u00f3tce i nieodwo\u0142alnie, a dotychczas otoczone mg\u0142\u0105 tajemnicy, intuicyjnie stara\u0142a si\u0119 organizowa\u0107.<\/p>\n
Z okupacji austriackiej, z za kordonu przenikaj\u0105 jakie\u015b dziwne wie\u015bci, co\u015b si\u0119 tam dzieje, ale wszystko jeszcze w tajemnicy.<\/p>\n
Dziwnym zbiegiem okoliczno\u015bci doroczny zjazd harcerski w tym roku zwo\u0142any zosta\u0142 na dzie\u0144 1 listopada do Lublina. W wigili\u0119 dnia tego przyje\u017cd\u017caj\u0105 do \u0141ukowa delegaci Komendy Okr\u0119gu Siedlce, do kt\u00f3rego nale\u017c\u0105 i dru\u017cyny. \u0141ukowskie. Miny dziarskie, pewne siebie \u2014 na zbi\u00f3rkach zwo\u0142anych w \u0141ukowskich dru\u017cynach m\u0119skiej i \u017ce\u0144skiej wnosz\u0105 ogromnie du\u017co \u017cycia. Na drugi dzie\u0144 raniutko wraz z delegacj\u0105 \u0141ukowsk\u0105 wyjazd do Lublina. Wracaj\u0105 3 listopada \u2014 entuzjazm nie do opisania \u2014 zjazdu prawie, \u017ce nie by\u0142o, nie by\u0142o czasu na sprawozdania, mowy i dyskusje.<\/p>\n
W Lublinie rozbrojenie Austriak\u00f3w w ca\u0142ej pe\u0142ni, w Krakowie obj\u0105\u0142 w\u0142adz\u0119 gen. Roja. “My\u015bmy brali udzia\u0142 w rozbrajaniu Austriak\u00f3w” \u2014 chwal\u0105 si\u0119 ch\u0142opcy. “W Lublinie tworzy si\u0119 rz\u0105d polski \u2014 okupacja austriacka nie istnieje. A co b\u0119dzie u nas? Ju\u017c d\u0142u\u017cej znie\u015b\u0107 okupacji pruskiej niepodobna \u2014 my\u015bmy ju\u017c zakosztowali wolno\u015bci \u2014 a teraz mamy zn\u00f3w ugi\u0105\u0107 si\u0119 pod przemoc\u0105? \u2014 dzi\u015b \u2014 cho\u0107by zaraz poszliby\u015bmy \u2014 czekamy rozkazu”. Ale rozkazu jeszcze nie by\u0142o, jakkolwiek P. O. W., kt\u00f3ra od d\u0142u\u017cszego ju\u017c czasu, bo od traktatu Brzeskiego rozwin\u0119\u0142a dzia\u0142alno\u015b\u0107 nadzwyczaj intensywn\u0105, mia\u0142a swoje oddzia\u0142y w pogotowiu. Oczekiwano rozkazu z Warszawy, z G\u0142\u00f3wnej Komendy.
\nNa razie panowa\u0142 spok\u00f3j, spok\u00f3j denerwuj\u0105cy w najwy\u017cszym stopniu \u2014 wszystko by\u0142o jak podminowane. Na zebraniach konspiracyjnych omawiano szczeg\u00f3\u0142y akcji i ewentualny jej przebieg. A i w\u015br\u00f3d okupant\u00f3w da\u0142o si\u0119 zauwa\u017cy\u0107 jakie\u015b za\u0142amanie, co\u015b nagle zacz\u0119\u0142o si\u0119 psu\u0107 we wzorowym i wypr\u00f3bowanym aparacie administracyjnym okupacji \u2014 wreszcie wiadomo\u015bci o kl\u0119sce na froncie zachodnim i rewolucji… 10 listopada lotem b\u0142yskawicy rozchodzi si\u0119 wie\u015b\u0107 o powrocie J. Pi\u0142sudskiego z Magdeburga i rozbrojeniu Niemc\u00f3w w Warszawie. Teraz ju\u017c wre w ca\u0142ym kraju. Miejscowa Komenda P. O. W. otrzymuje rozkaz i instrukcje w nocy z 10 na 11 listopada.<\/p>\n
11 listopada 1918 r. od rana ju\u017c daje si\u0119 zauwa\u017cy\u0107 w mie\u015bcie niezwyk\u0142y nastr\u00f3j – gromadki m\u0142odzie\u017cy wymykaj\u0105 si\u0119 w okolice podmiejskie na ostatnie \u0107wiczenia i przygotowania. W mie\u015bcie w\u015br\u00f3d ludno\u015bci podniecenie – wszyscy oczekuj\u0105 czego\u015b niezwyk\u0142ego, w\u015br\u00f3d okupant\u00f3w daje si\u0119 zauwa\u017cy\u0107 rozprz\u0119\u017cenie i upadek ducha – zwyk\u0142a buta niemiecka gdzie\u015b znik\u0142a.<\/p>\n
Nastaje zmierzch – i dziwna rzecz – zmierzch ten przypomina wszystkim inny zmierzch listopadowy w 1830 r. \u2014 napad podchor\u0105\u017cych na Belweder.<\/p>\n
I oto w\u015br\u00f3d mroku niezwykle pogodnego i ciep\u0142ego listopadowego wieczoru daje si\u0119 s\u0142ysze\u0107 rytm marszu wkraczaj\u0105cych do miasta oddzia\u0142\u00f3w P. O. W. Plan drobiazgowo opracowany. Oddzia\u0142y wkraczaj\u0105 do miasta z niezwyk\u0142\u0105 powag\u0105, w cicho\u015bci i od razu rozchodz\u0105 si\u0119 na wyznaczone stanowiska. Zajmuj\u0105 najpierw koszary i zbrojowni\u0119 na przedmie\u015bciu \u0141apiguz, p\u00f3\u017aniej stopniowo wszystkie posterunki niemieckie. Niemcy wsz\u0119dzie oddaj\u0105 bro\u0144 i ca\u0142y maj\u0105tek rz\u0105dowy, w niewielu tylko wypadkach stawiaj\u0105 op\u00f3r. Do g. 7 wszystkie urz\u0119dy niemieckie zaj\u0119\u0142y oddzia\u0142y P. O. W.<\/p>\n
Gubernator, urz\u0119duj\u0105cy i oficerowie niemieccy umieszczeni pod stra\u017c\u0105 w gmachu obecnego Starostwa. \u0141\u0105cznie z P. O. W. dzia\u0142a\u0142 oddzia\u0142 legionist\u00f3w, kwateruj\u0105cych pod\u00f3wczas w \u0141ukowie, lecz bardzo nieliczny, bo wynosz\u0105cy tylko kilkunastu ludzi, pozostaj\u0105cych pod komend\u0105 por. Kwiatkowskiego (w 1928 r. minister Handlu i Przemys\u0142u).<\/p>\n
Silnie wspar\u0142a akcj\u0119 P. O. W., m\u0142odzie\u017c wy\u017cszych klas miejscowego gimnazjum im. Tadeusza Ko\u015bciuszki – tak harcerze, zorganizowani w dru\u017cynie im. Bartosza G\u0142owackiego, jak r\u00f3wnie\u017c i m\u0142odzie\u017c nie nale\u017c\u0105ca do Harcerstwa. Na par\u0119 miesi\u0119cy wy\u017csze klasy gimnazjum \u0142ukowskiego opustosza\u0142y i normalne wyk\u0142ady wznowiono dopiero przy ko\u0144cu stycznia 1919 r., gdy m\u0142odzie\u017c wr\u00f3ci\u0142a z szereg\u00f3w.<\/p>\n
Liga Kobiet Pogotowia Wojennego, kt\u00f3ra w tym okresie rozwin\u0119\u0142a bardzo o\u017cywion\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107, uruchomi\u0142a jeszcze w nocy punkty sanitarne i \u017cywno\u015bciowe na mie\u015bcie. Dnia nast\u0119pnego \u0141uk\u00f3w mia\u0142 ju\u017c zupe\u0142nie inn\u0105 fizjognomj\u0119: na posterunkach wojskowych, zamiast opas\u0142ych Niemc\u00f3w, wida\u0107 by\u0142o wiarus\u00f3w po lat 14 \u2014 16 w czapkach gimnazjalnych lub skautowych, do miasta wkracza\u0142y . coraz to nowe plutony peowiackie wiejskie i odbywa\u0142y musztr\u0119 na placu przed ko\u015bcio\u0142em po-pijarskim – w gmachu by\u0142ego wojskowego gubernatorstwa niemieckiego, a obecnie Starostwa, wydawa\u0142 rozkazy komendant \u0141ukowskiego obwodu P. O. W \u015b.p. Stefan Zdanowski, licz\u0105cy 22 rok \u017cycia, otoczony podw\u0142adnymi w tym samym wieku lub m\u0142odszymi od siebie, a siwy gubernator niemiecki, otoczony opas\u0142\u0105 starszyzn\u0105, kiwa\u0142 ze zdumieniem g\u0142ow\u0105, przygl\u0105daj\u0105c si\u0119 przy \u015bwietle dziennym malcom, trzymaj\u0105cym stra\u017c przy jego osobie.<\/p>\n
W\u0142adz\u0119 w powiecie obj\u0105\u0142 Komitet Obrony Narodowej, w sk\u0142ad kt\u00f3rego wesz\u0142y wszystkie organizacje polityczne powiatu.<\/p>\n
Autor: Marja Skar\u017cy\u0144ska Niespokojne bardzo prze\u017cywali\u015bmy pierwsze dni listopada 1918 r. Co\u015b zdawa\u0142o si\u0119, \u017ce zawis\u0142o nad ziemi\u0105, polsk\u0105, co\u015b nieuchwytnego na razie, ale niepokoj\u0105cego od pocz\u0105tku umys\u0142y i serca. M\u0142odzie\u017c, wra\u017cliwsza jak zwykle, w oczekiwaniu czego\u015b wa\u017cnego, co sta\u0107 si\u0119 musi wkr\u00f3tce i nieodwo\u0142alnie, a dotychczas otoczone mg\u0142\u0105 tajemnicy, intuicyjnie stara\u0142a si\u0119 organizowa\u0107. Z okupacji austriackiej, z za kordonu przenikaj\u0105 jakie\u015b dziwne …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1562,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[30],"tags":[130,179,183,135,129,1539,407,65,406,1526,1522,131,137],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1552"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1552"}],"version-history":[{"count":12,"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1552\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1578,"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1552\/revisions\/1578"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/1562"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1552"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1552"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1552"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\n\u0179r\u00f3d\u0142o: “Gazeta Powiatu \u0141ukowskiego” Rok I, Nr 6, 1 listopada 1928 r. <\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"