{"id":1850,"date":"2013-08-01T16:35:15","date_gmt":"2013-08-01T14:35:15","guid":{"rendered":"http:\/\/www.lukow-historia.pl\/?p=1850"},"modified":"2014-01-28T13:14:52","modified_gmt":"2014-01-28T11:14:52","slug":"pomnik-henryka-sienkiewicza","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/?p=1850","title":{"rendered":"Pomnik Henryka Sienkiewicza"},"content":{"rendered":"
Dostojny Panie Wojewodo! Wielce Szanowni Przedstawiciele W\u0142adz i Nauki! Czcigodna Rodzino Sienkiewicza! Obywatele!<\/h6>\n

Temi s\u0142owy rozpocz\u0105\u0142 swe przem\u00f3wienie w dniu ods\u0142oni\u0119cia pomnika Jan Stanis\u0142aw Majewski kt\u00f3ry w dalszym ci\u0105gu m\u00f3wi\u0142, jak nast\u0119puje:<\/p>\n

“Jako przedstawiciel Komitetu Budowy Pomnika H. Sienkiewicza i upowa\u017cniony przez ten\u017ce Komitet, pragn\u0119 wyg\u0142osi\u0107 tu kilka s\u0142\u00f3w wst\u0119pnych, kt\u00f3reby wyja\u015bni\u0142y bodaj w grubszym zarysie dzisiejsze uroczyste ods\u0142oni\u0119cie tego pomnika.<\/p>\n

O Sienkiewiczu, jako Genjalnym Tw\u00f3rcy, Mistrzu S\u0142owa, Wielkim Pisarzu Literacie, kt\u00f3ry rozs\u0142awi\u0142 imi\u0119 Polski na ca\u0142y glob ziemski i w najsmutniejszym okresie dziej\u00f3w naszych, w czasie niewoli, okry\u0142 Nar\u00f3d chwa\u0142\u0105 \u2014 wiemy wszyscy! O Sienkiewiczu, jako Genjuszu Narodowym, jego roli i znaczeniu, warto\u015bci jego dzie\u0142, dowiemy si\u0119 zapewne raz jeszcze tutaj z nast\u0119pnych przem\u00f3wie\u0144. Dlatego nie b\u0119d\u0119 porusza\u0142 szerzej tego tematu, a nadmieni\u0119 tylko, \u017ce gdyby nie by\u0142o \u017cadnej innej przyczyny, jak tylko ta, by uczci\u0107 godnie, odda\u0107 nale\u017cny ho\u0142d Sienkiewiczowi, jako Wielkiemu Tw\u00f3rcy S\u0142owa \u2014 wzniesienie pomnika ku Jego czci, jak dla ka\u017cdego innego miasta w Polsce, tak i dla nas, by\u0142oby rzecz\u0105 s\u0142uszn\u0105 i dostatecznie zrozumia\u0142\u0105, rzecz\u0105 tem konieczniejsz\u0105, \u017ce dziwnym i przykrym zbiegiem okoliczno\u015bci Ten, kt\u00f3ry wywy\u017cszy\u0142 Polsk\u0119 moc\u0105 swego s\u0142owa i czarem wizyj w oczach ca\u0142ego \u015bwiata kulturalnego w czasie jej najwi\u0119kszego poni\u017cenia politycznego \u2014 niema w Polsce jakiego\u015b wi\u0119kszego, monumentalniejszego pomnika, a nawet w og\u00f3le brak jest cho\u0107by skromnych pomnik\u00f3w ku Jego czci.<\/p>\n

Ten jednak\u017ce Wszech\u015bwiatowej s\u0142awy Pisarz, Henryk Sienkiewicz, jednako drogi ca\u0142emu narodowi, jest z nami, ze spo\u0142ecze\u0144stwem \u0142ukowskiem i ziemi\u0105 t\u0105 szczeg\u00f3lnie zwi\u0105zany, zwi\u0105zany w\u0119z\u0142ami krwi i miejscem urodzenia. Tu bowiem, na tej ziemi, w maj\u0105tku rodowym krewnych matki \u2014 Woli Okrzejskiej \u2014 w roku 1846 przyszed\u0142 na \u015bwiat. Tu owiany by\u0142 dobr\u0105 tradycj\u0105 swego rodu, mi\u0142emi i pi\u0119knemi, a tak \u015bwie\u017cemi na\u00f3wczas wspomnieniami, zwi\u0105zanemi z pobytem lub odwiedzinami Okrzei przez osoby tak znakomite jak np. historyka Joachima Lelewela, poety, autora “\u015awi\u0105tyni Sybilli”, arcybiskupa i prymasa, ks. Jana Woronicza i wielu innych. Tu, spokrewniony z licznemi dworami w powiecie, Henryk Sienkiewicz odwiedza je, poznaje wiele zabytk\u00f3w, a zw\u0142aszcza tak liczne wspomnienia historyczne; widzi rozgardjasz jarmarczny i odpustowy miasteczek, niezachwian\u0105 wiar\u0119 i katusze ludu podlaskiego, unit\u00f3w przekradaj\u0105cych si\u0119 lasami ku najbli\u017cszej stacji pokrzepienia serc i dusz, klasztoru karmelit\u00f3w w Woli Gu\u0142owskiej, w pobli\u017cu Okrzei \u2014 utrwala to wszystko w g\u0142\u0119bokim swym umy\u015ble, jako wra\u017cenia pierwsze, a przeto najsilniejsze, a\u017ceby je potem, po latach wielu, tak realnie, z tak\u0105 wyrazisto\u015bci\u0105 i si\u0142\u0105 odzwierciedli\u0107 w literaturze, w formie dostosowanej do tre\u015bci swych dzie\u0142.<\/p>\n

Ot\u00f3\u017c z tego wzgl\u0119du, z racji wyj\u0105tkowej \u0142\u0105czno\u015bci Henryka Sienkiewicza z Ziemi\u0105 \u0141ukowsk\u0105, jest On dla nas szczeg\u00f3lnie drogi i bliski. Fakt ten przynosi nam mi\u0142y i wielki zaszczyt, ale nak\u0142ada te\u017c na nas specjalny obowi\u0105zek, obowi\u0105zek przechowywania trwa\u0142ej pami\u0119ci i kultywowania nale\u017cnej czci dla Wielkiego Pisarza. Spo\u0142ecze\u0144stwo \u0142ukowskie by\u0142o i jest dumne z tego faktu, ceni ten zaszczyt, zna swe obowi\u0105zki. Znakiem widomym pojmowania tych obowi\u0105zk\u00f3w jest ten oto pomnik, kt\u00f3ry w tej chwili ogl\u0105damy.<\/p>\n

\n

Kiedy w roku 1924 sprowadzano zw\u0142oki H. Sienkiewicza do kraju, wzorem innych miast, zawi\u0105za\u0142 si\u0119 i tu lokalny Komitet Sprowadzenia Zw\u0142ok Sienkiewicza. Wtedy w\u0142a\u015bnie wy\u0142oni\u0142y si\u0119 nieomal jednocze\u015bnie dwa projekty trwa\u0142ego i widomego uczczenia Sienkiewicza w Jego ziemi rodzinnej. \u00d3wczesny, miejscowy Komitet powzi\u0105\u0142 my\u015bl wzniesienia pomnika Sienkiewicza w \u0141ukowie. Za zgod\u0105 Komitetu G\u0142\u00f3wnego w Warszawie zebrane przez Komitet lokalny ofiary w wysoko\u015bci kilkuset z\u0142. zatrzymano na miejscu, jako zapocz\u0105tkowanie funduszu budowy pomnika. W tym te\u017c czasie biskup podlaski, ks. dr. Henryk Prze\u017adziecki, rzuci\u0142 apel do m\u0142odzie\u017cy podlaskiej, a\u017ceby usypa\u0142a kopiec – pomnik Sienkiewicza w Jego miejscu rodzinnem: Woli Okrzejskiej wzgl\u0119dnie Okrzei.<\/p>\n

\"\"<\/a>\"\"<\/span><\/div>

Piecz\u0119\u0107 Komitetu Budowy Pomnika Henryka Sienkiewicza w \u0141ukowie.
\n<\/em><\/p>\n

Tak wi\u0119c, moralny obowi\u0105zek wzniesienia tu pomnika istnia\u0142 od dawna, a dzi\u0119ki swemu dobrowolnemu i samorzutnemu wyst\u0105pieniu spo\u0142ecze\u0144stwa \u0142ukowskiego, wobec Komitetu G\u0142\u00f3wnego, \u0141uk\u00f3w zobowi\u0105za\u0142 si\u0119 ju\u017c niejako formalnie do wybudowania tu widomego znaku czci i pami\u0105tki o Wielkim Wsp\u00f3\u0142rodaku, zaci\u0105gn\u0105\u0142 d\u0142ug honorowy, kt\u00f3rego sp\u0142acenie sta\u0142o si\u0119 rzecz\u0105 piln\u0105 i bezwzgl\u0119dnie konieczn\u0105.<\/p>\n

Z wielu przyczyn obydwa zamierzenia pozostawa\u0142y przez kilka lat w sferze projekt\u00f3w, ali\u015bci trzeba je by\u0142o zrealizowa\u0107, trzeba je by\u0142o zamieni\u0107 w czyn. I sta\u0142o si\u0119 tak, \u017ce obydwa projekty, jak si\u0119 zrodzi\u0142y jednocze\u015bnie, tak prawie w jednym czasie zosta\u0142y podj\u0119te na nowo i skierowane na drog\u0119 realizacji. W roku ubieg\u0142ym z inicjatywy proboszcza okrzejskiego, ks. dr. Antoniego Kresy, zawi\u0105za\u0142 si\u0119 Komitet Budowy Kopca – Pomnika Sienkiewicza w Okrzei, z terenem dzia\u0142ania na ca\u0142\u0105 Rzeczpospolit\u0105 i zakresem pracy na szereg lat, a na pocz\u0105tku tego roku, z inicjatywy dyrektora miejscowego Gimnazjum \u017be\u0144skiego, p. Kazimierza J\u00f3zefa Bia\u0142eckiego, zawi\u0105za\u0142 si\u0119 Komitet Budowy Pomnika Henryka Sienkiewicza w \u0141ukowie.<\/p>\n

Nie b\u0119d\u0119 tu omawia\u0142 szerzej dzia\u0142alno\u015bci Komitetu okrzejskiego, nadmieni\u0119 tylko, \u017ce podj\u0119cie dwu podobnych zamierze\u0144 na terenie jednego powiatu w jednym czasie, \u017ce istnienie dw\u00f3ch Komitet\u00f3w o podobnych celach \u2014 nie jest, bro\u0144 Bo\u017ce, wynikiem nieporozumie\u0144 uprzedze\u0144 lub wybuja\u0142ych ambicyj jednostek, lecz w\u0142a\u015bnie tej szczeg\u00f3lnej dumy, tych wyj\u0105tkowo gor\u0105cych uczu\u0107 i wielkiego kultu \u0141ukowian dla Genjalnego Syna Ziemi \u0141ukowskiej. Obydwa Komitety o\u017cywione jedn\u0105 my\u015bl\u0105 i d\u0105\u017c\u0105ce do jednego celu: wyra\u017cenia ho\u0142du te samej \u015awietlanej Postaci, dzia\u0142aj\u0105 wprawdzie odr\u0119bnie, lecz w zupe\u0142ne harmonji, a nawet przyja\u017ani, z zachowaniem wzajemnych form kurtuazyjnych. Tylko ta jest zasadnicza r\u00f3\u017cnica, \u017ce pomnik-kopiec w Okrzei to wyraz uczu\u0107 ca\u0142ej Polski, w drobnej cz\u0119\u015bci tak\u017ce i \u0142ukowian a pomnik w \u0141ukowie, to wyraz uczu\u0107 tylko spo\u0142ecze\u0144stwa \u0142ukowskiego.
Taka jest geneza projektu wzniesienia tego oto pomnika.<\/p>\n

\"\"<\/a>\"\"<\/span><\/div>

KAZIMIERZ J\u00d3ZEF BIA\u0141ECKI
Dyrektor Gimnazjum \u017be\u0144skiego
naczelny realizator budowy pomnika H. Sienkiewicza.
\n<\/em><\/p>\n

A teraz kilka s\u0142\u00f3w o realizacji, o historji samej budowy pomnika. Historja to kr\u00f3tka, bo niespe\u0142na pi\u0119\u0107 miesi\u0119cy trwaj\u0105ca, dok\u0142adnie od 7 stycznia do 28 maja. W takim czasie Komitet dokona\u0142 swych prac, mo\u017ce niezupe\u0142nie dobrze, z przyczyn wszak\u017ce od Komitetu niezale\u017cnych. P\u00f3\u017ana wiosna nie sprzyja\u0142a wczesnemu rozpocz\u0119ciu rob\u00f3t, a trwaj\u0105ca ostatnio niepogoda jeszcze bardziej utrudnia\u0142a wyko\u0144czenie rob\u00f3t w szczeg\u00f3\u0142ach na oznaczony termin.<\/p>\n

Je\u017celi jednak w tak kr\u00f3tkim stosunkowo czasie Komitet, mimo wspomniane przeszkody i braki, m\u00f3g\u0142 w oznaczonym czasie do zamierzonego celu doj\u015b\u0107 i podj\u0119t\u0105 prac\u0119 wyko\u0144czy\u0107 \u2014 jest to zas\u0142ug\u0105 przede wszystkiem inicjatora i g\u0142\u00f3wnego realizatora tych wysi\u0142k\u00f3w, p. dyr. Bia\u0142eckiego, bardzo \u017cyczliwego ustosunkowania si\u0119 do poczyna\u0144 Komitetu p. starosty, dra Jana Sioka\u0142y, oraz ofiarno\u015bci spo\u0142ecze\u0144stwa \u0142ukowskiego, w szczeg\u00f3lno\u015bci miasta, a zw\u0142aszcza inteligencji. Dzi\u0119ki nale\u017cytemu przygotowaniu inicjatora, sprawa budowy pomnika zosta\u0142a ju\u017c na pierwszem zebraniu w dn. 7. I. postawiona w ten spos\u00f3b, \u017ce Komitet mia\u0142 trzy gotowe projekty, opracowane i zaofiarowane Komitetowi bezp\u0142atnie przez in\u017cyniera-architekta, p. Radwan-Krotkiewskiego z Warszawy i \u017ce ju\u017c na tem\u017ce zebraniu Komitet uzna\u0142 zdecydowan\u0105 wi\u0119kszo\u015bci\u0105 za najlepszy ten projekt, pod\u0142ug kt\u00f3rego wzniesiono pomnik.<\/p>\n

Z t\u0105 chwil\u0105 wszystkie w\u0142adze i organa Komitetu rozpocz\u0119\u0142y wyt\u0119\u017con\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107, przede wszystkiem w kierunku prawno-organizacyjnym, technicznym, propagandowym, gromadzenia fundusz\u00f3w i dekoracyjnym. Jak i czy skutecznie ka\u017cdy z organ\u00f3w Komitetu funkcjonowa\u0142, \u015bwiadczy wynik pracy, a zreszt\u0105 s\u0105d nale\u017cy do og\u00f3\u0142u spo\u0142ecze\u0144stwa. Chcia\u0142bym zwr\u00f3ci\u0107 tylko uwag\u0119, \u017ce dzia\u0142alno\u015b\u0107 ca\u0142ego Komitetu by\u0142a tego rodzaju, i\u017c w miar\u0119 up\u0142ywu czasu nie s\u0142ab\u0142a ani o\tjot\u0119, lecz pot\u0119gowa\u0142a si\u0119, dorasta\u0142a do zwi\u0119kszaj\u0105cych si\u0119 potrzeb mno\u017c\u0105cych si\u0119 przeszk\u00f3d, jakie Komitet, w miar\u0119 post\u0119pu rob\u00f3t napotyka\u0142. Dla ilustracji tych trudno\u015bci wspomn\u0119, i\u017c pomnik, zakrojony pierwotnie w granicach najwy\u017cej 1.500 z\u0142., jako \u017ce mia\u0142 by\u0107 ufundowany tylko kosztem miejskiego spo\u0142ecze\u0144stwa, spo\u0142ecze\u0144stwa tak nielicznego i niezamo\u017cnego, w toku poprawek i uzupe\u0142nie\u0144 projektu oraz w czasie budowy wzr\u00f3s\u0142 do sumy z g\u00f3r\u0105 4.000 z\u0142. i do takich granic musia\u0142a si\u0119 dzia\u0142alno\u015b\u0107 Komitetu i ofiarno\u015b\u0107 spo\u0142ecze\u0144stwa dostosowywa\u0107.<\/p>\n

Pomnik w stylu nowoczesnym, prosty w linjach, skromny, lecz estetyczny, 7-metrowej wysoko\u015bci, z \u017celbetonu, pokryty terrazytem, wykonany zosta\u0142 przez miejscowych majstr\u00f3w, a wyko\u0144czony zewn\u0119trznie przez majstr\u00f3w-specjalist\u00f3w z Warszawy. Na frontowej stronie kolumny pomnika, w marmurowym kartuszu umieszczona jest p\u0142askorze\u017aba \u2014 portret Henryka Sienkiewicza \u2014 wykonany przez firm\u0119 B-ci \u0141opie\u0144skich, wed\u0142ug projektu prof. Ros\u0142ana.<\/p>\n

Za chwil\u0119 nast\u0105pi podpisanie i wmurowanie aktu erekcyjnego w fundament, poczem, jako dzie\u0142o wyko\u0144czone, pomnik ten zostanie ods\u0142oni\u0119ty i przekazany przez Komitet temu niepozornemu, a jednak tak pradawnemu miastu, miastu, kt\u00f3re obchodzi w tym roku 700-n\u0105 rocznic\u0119 swego istnienia. Zostanie przekazany, jako wyraz ho\u0142du Najgenialniejszemu Synowi Ziemi \u0141ukowskiej na przestrzeni jej 700-letnich, historycznych dziej\u00f3w.<\/p>\n

Ods\u0142oni\u0119cie pomnika, aczkolwiek zwi\u0105zane zosta\u0142o ze \u015awi\u0119tem Sportowem, stanowi\u0142o zupe\u0142nie odr\u0119bn\u0105 uroczysto\u015b\u0107. Po\u0142\u0105czono za\u015b wydarzenia te w czasie celowo, a\u017ceby go\u015bci z dalszych miast i wielkich mas ludno\u015bci z powiatu nie nara\u017ca\u0107 na podw\u00f3jne koszty, lecz umo\u017cliwi\u0107 im wzi\u0119cie udzia\u0142u w obu fragmentach obchodowych w jednym dniu.<\/p>\n

Komitet Budowy Pomnika Henryka Sienkiewicza powsta\u0142 w dniu 7 stycznia 1933 r. na zebraniu pod przewodnictwem ks. dziekana Andrzeja Mazurkiewicza. Wy\u0142oniono wtedy komitet wykonawczy i 5 sekcyj, a mianowicie: techniczn\u0105 z przewodnicz\u0105cym in\u017c. Ludomirem Rackiewiczem na czele i cz\u0142onkami: Boles\u0142awem Kruszewskim, Eligjuszem Winklerem, Kalikstem Szymonowiczem i Janem Stan. Majewskim; dochodow\u0105 z Marj\u0105 Ostrowsk\u0105, jako przewodnicz\u0105c\u0105 oraz Antonin\u0105 Majewsk\u0105 i Celin\u0105 Nowi\u0144sk\u0105, jako cz\u0142onkiniami; propagandow\u0105 z przewodnicz\u0105cym Janem St. Majewskim i cz\u0142onkami: B. G\u00f3rnym i K. Szymonowiczem; dekoracyjn\u0105 z przewodn. E. Uszy\u0144sk\u0105 i rewizyjn\u0105 z przewodnicz\u0105cym Z. Szymanowskim.<\/p>\n

W dniu 10 stycznia komitet wykonawczy wy\u0142oni\u0142 z po\u015br\u00f3d siebie prezydjum, do kt\u00f3rego weszli: dyr. Bia\u0142ecki, jako prezes, C. Nowi\u0144ska \u2014 viceprezeska, Teodozjusz Nowi\u0144ski \u2014 skarbnik i K. Szymonowicz, jako sekretarz. Z tym momentem wszystkie w\u0142adze i organa Komitetu Budowy Pomnika przyst\u0105pi\u0142y do wyt\u0119\u017conej pracy, a\u017ceby sprosta\u0107 podj\u0119temu zadaniu i wznie\u015b\u0107 pomnik na z g\u00f3ry okre\u015blony termin.<\/p>\n

Szczup\u0142o\u015b\u0107 miejsca w niniejszej broszurce nie pozwala na zbyt szczeg\u00f3\u0142owe sprawozdanie z dzia\u0142alno\u015bci Komitetu, ofiarno\u015bci spo\u0142ecze\u0144stwa i t. d , z konieczno\u015bci wi\u0119c trzeba poprzesta\u0107 na uj\u0119ciu rzeczy najbardziej niezb\u0119dnych, obrazuj\u0105cych najlepiej wysi\u0142ek spo\u0142ecze\u0144stwa oko\u0142o budowy pomnika.<\/p>\n

O ile zas\u0142ug\u0105 Komitu pozostanie inicjatywa, spr\u0119\u017cysta organizacja, wyt\u0119\u017cona praca, nale\u017cyte wywi\u0105zanie si\u0119 z podj\u0119tego zadania, o tyle niew\u0105tpliw\u0105 zas\u0142ug\u0105 tych wszystkich, kt\u00f3rzy z\u0142o\u017cyli cho\u0107by najskromniejsz\u0105 ofiar\u0119 pieni\u0119\u017cn\u0105, b\u0119dzie to, \u017ce ofiarno\u015bci\u0105 swoj\u0105 umo\u017cliwili Komitetowi spe\u0142nienie obowi\u0105zku ci\u0105\u017c\u0105cego na ca\u0142em spo\u0142ecze\u0144stwie \u0142ukowskiem wzgl\u0119dem Sienkiewicza. Je\u015bli zatem o stron\u0119 finansow\u0105 chodzi, to wp\u0142ywy i wydatki do dnia 1.I.34 r. by\u0142y nast\u0119puj\u0105ce:<\/p>\n

Wp\u0142ywy:<\/em><\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n
Fundusz na budow\u0119 pomnika Sienkiewicz z r. 1924<\/td>\nz\u0142.<\/td>\n644.41<\/td>\n
Wi\u0119ksze ofiary od poszczeg\u00f3lnych os\u00f3b<\/td>\nz\u0142.<\/td>\n687.\u2014<\/td>\n<\/tr>\n
Ofiary zebrane na listy w urz\u0119dach<\/td>\nz\u0142.<\/td>\n374.75<\/td>\n<\/tr>\n
Ofiary od szk\u00f3\u0142 \u0142ukowskich i jedynej szko\u0142y z powiatu w R\u00f3\u017cy Starej (w tem tak\u017ce doch\u00f3d z wieczoru Sienkiewicz. Gimn. \u017be\u0144sk. z\u0142. 124.25)<\/td>\nz\u0142.<\/td>\n 217.72<\/td>\n<\/tr>\n
Pomoc od gmin miejskich i wiejskich powiatu \u0142ukowskiego<\/td>\nz\u0142.<\/td>\n394.\u2014<\/td>\n<\/tr>\n
Ofiary od zwi\u0105zk\u00f3w i stowarzysze\u0144<\/td>\nz\u0142.<\/td>\n312.67<\/td>\n<\/tr>\n
Od instytucyj handlowych<\/td>\nz\u0142.<\/td>\n417.91<\/td>\n<\/tr>\n
Doch\u00f3d z kwest w dn. 9.IV. i 28.V.1933 r.<\/td>\nz\u0142.<\/td>\n521.73<\/td>\n<\/tr>\n
Ofiary od spo\u0142ecze\u0144stwa \u017cydowskiego<\/td>\nz\u0142.<\/td>\n161.95<\/td>\n<\/tr>\n
Wp\u0142ywy r\u00f3\u017cne<\/td>\nz\u0142.<\/td>\n428.76<\/td>\n<\/tr>\n
Razem<\/strong><\/td>\nz\u0142.<\/strong><\/td>\n4.160.90<\/strong><\/td>\n<\/tr>\n<\/table>\n

Wydatki:<\/em><\/p>\n\n\n\n\n\n\n
Materja\u0142y (cement, drzewo, piasek, kartusz, medaljon i t. d.)<\/td>\nz\u0142.<\/td>\n2.726.21<\/td>\n<\/tr>\n
Robocizna<\/td>\nz\u0142.<\/td>\n1.378.05<\/td>\n<\/tr>\n
Administracja<\/td>\nz\u0142.<\/td>\n289.87<\/td>\n<\/tr>\n
R\u00f3\u017cne (propaganda, dekoracja ko\u0142o pomnika, zadrzewienie ulicy i t. d.)<\/td>\nz\u0142.<\/td>\n338.33<\/td>\n<\/tr>\n
Razem<\/strong><\/td>\nz\u0142.<\/strong><\/td>\n4.732.46<\/strong><\/td>\n<\/tr>\n<\/table>\n

Jak z powy\u017cszego zestawienia wynika, pomnik stan\u0105\u0142 kosztem blisko 5.000 z\u0142., przyczem na Komitecie ci\u0105\u017cy jeszcze 571 z\u0142. 56 gr. d\u0142ugu.<\/p>\n

\"\"<\/a>\"\"<\/span><\/div>

POMNIK HENRYKA SIENKIEWICZA W \u0141UKOWIE<\/em><\/p>\n

W rzeczywisto\u015bci jednak koszt wzniesienia pomnika jest znacznie wi\u0119kszy, gdy si\u0119 zwa\u017cy bezp\u0142atn\u0105 pomoc wielu os\u00f3b i instytucyj w naturze, jak np. honorowe zaprojektowanie pomnika, u\u017cyczenie koni przez magistrat, garnizon i insp. szkolny, 8 m3 kamieni od Stanis\u0142awa Lewickiego, 150 m3 leszu od w\u0142adz kolejowych, draceny i nasiona traw od firmy ogrodniczej Hozakowskiego w Toruniu, sadzonki kwiat\u00f3w od Eugenji Uszy\u0144skiej i Romanowej Dmochowskiej, pomoc Zarz\u0105du Drogowego w niwelacji terenu i t. d., co w skromnem przeliczeniu na pieni\u0105dze daje sum\u0119 zg\u00f3r\u0105 1.000 z\u0142. Tu tak\u017ce nale\u017cy wspomnie\u0107 o cennej wsp\u00f3\u0142pracy Zofji Ekiert\u00f3wny, jako dekoratorki wieczoru Sienkiewiczowskiego, b. wychowanek gimn., jako kwestarek i uczennic, kt\u00f3re wykona\u0142y oko\u0142o p\u00f3\u0142tora tysi\u0105ca kwiatk\u00f3w kwestarskich, oraz wielu, wielu innych os\u00f3b, kt\u00f3re w r\u00f3\u017cny spos\u00f3b dopomog\u0142y Komitetowi w jego pracach.<\/p>\n

\"\"<\/a>\"\"<\/span><\/div>

Z ods\u0142oni\u0119cia pomnika: przem\u00f3wienie cz\u0142onka Komitetu Majewskiego, delegacje z wie\u0144cami, podpisanie aktu przez c\u00f3rk\u0119 Sienkiewicza, wej\u015bcie wojewody Ro\u017cnieckiego, przem\u00f3wienie burmistrza Stilkra, czo\u0142owy fragment publiczno\u015bci. <\/em><\/p>\n

Uroczysto\u015b\u0107 ods\u0142oni\u0119cia pomnika wypad\u0142a nadspodziewanie wspaniale, imponuj\u0105co, przy udziale oko\u0142o 15.000 uczestnik\u00f3w i odbi\u0142a si\u0119 gromkiem echem po ca\u0142ej Polsce. Nieomal wszystkie dzienniki, bez wzgl\u0119du na zabarwienie polityczne, wszystkie tygodniki i czasopisma literackie zamie\u015bci\u0142y odpowiednie wzmianki i ilustracje, a niekt\u00f3re z nich, jak np. “Kurjer Warszawski”, “Kurjer Polski”, krakowski “Ilustrow. Kurjer Codzienny”, pozna\u0144ska “T\u0119cza”, prasa lubelska i wiele, wiele innych organ\u00f3w prasowych \u2014 zamie\u015bci\u0142y d\u0142u\u017csze komunikaty na ten temat. Najpi\u0119kniejsz\u0105 pochwa\u0142\u0119 dla \u0141ukowa wyrazi\u0142a z tego powodu “Mucha”, pismo satyryczno – polityczne, w No 24 z dn. 9.VI.1933 r. w nast\u0119puj\u0105cym wierszyku:<\/p>\n

<\/p>\n
Oto miasto, oto ludzie
\nCo nie ton\u0105 w \u015bpi\u0105czki nudzie
\nI dzi\u015b zw\u0142aszcza Polska powie:
\n“Bije mocny duch w \u0141ukowie!”
\nBo dla Ziemi Syna swego,
\nSienkiewicza genjalnego,
\n\u0141ukowianie drodzy, mili,
\nPi\u0119kny Pomnik wystawili.<\/div>\n
W chwili, kiedy wszyscy j\u0119cz\u0105,
\nKryzys i podatki dr\u0119cz\u0105,
\nKiedy ka\u017cdy: “ona z onym”,
\n\u0141a\u017c\u0105 z nosem wyd\u0142u\u017conym,
\nZnalaz\u0142 nar\u00f3d si\u0119 w \u0141ukowie,
\nZe spo\u0142eczn\u0105 spraw\u0105 w g\u0142owie,
\nCo pisarza wielkiej s\u0142awy,
\nUczci\u0142 pr\u0119dzej od Warszawy”.\n<\/div>\n
<\/div>\n

<\/center><\/p>\n

Natomiast najbardziej zwi\u0119z\u0142y i rzeczowy, a r\u00f3wnocze\u015bnie wszechstronny opis przebiegu Uroczysto\u015bci Sienkiewiczowskiej da\u0142a “Gazeta Powiatu \u0141ukowskiego” w artykule wst\u0119pnym pi\u00f3ra Wac\u0142awa Benendy p. t. “\u0141uk\u00f3w w ho\u0142dzie Henrykowi Sienkiewiczowi”. Artyku\u0142 ten, zamiast w\u0142asnego opisu, kt\u00f3ry m\u00f3g\u0142by by\u0107 subjektywny lub niedok\u0142adny, na zako\u0144czenie niniejszego rozdzia\u0142u w ca\u0142o\u015bci przytaczam. Brzmi on, jak nast\u0119puje:<\/p>\n

“Bie\u017c\u0105cy rok jest rokiem jubileuszowym, rokiem siedemsetnym istnienia naszego miasta.<\/p>\n

\u0141uk\u00f3w i jego okolica \u2014 to stara ziemia polska. Nie mia\u0142 on jednak szcz\u0119\u015bcia wyrosn\u0105\u0107 na olbrzyma. Nie le\u017cy on na \u017cadnym szlaku, kt\u00f3rym d\u0105\u017c\u0105 p\u0142ody pracy ludzkiej, ani nie osiad\u0142 w miejscu bogactw naturalnych.<\/p>\n

Inne natomiast bogactwa s\u0105 jego udzia\u0142em.<\/p>\n

Jak cz\u0142owiek, kt\u00f3ry nie tylko chlebem i sol\u0105 \u017cyje, tak i \u0141uk\u00f3w wyr\u00f3s\u0142 nie z soli ani z roli, lecz z potrzeby obrony wschodnich rubie\u017cy Polski w zaraniu Jej istnienia.<\/p>\n

Min\u0119\u0142y czasy \u0142ucznik\u00f3w i pancernego rycerstwa. Granice Polski posun\u0119\u0142y si\u0119 daleko ku wschodowi. \u0141uk\u00f3w przesta\u0142 by\u0107 warowni\u0105 obronn\u0105, lecz tradycje przodk\u00f3w dalej p\u0142yn\u0119\u0142y we krwi jego mieszka\u0144c\u00f3w i powo\u0142ywa\u0142y wci\u0105\u017c nowe zast\u0119py bojownik\u00f3w o wolno\u015b\u0107 i niezale\u017cno\u015b\u0107 Polski. Korow\u00f3d \u0141ukowian snuje si\u0119 jak z\u0142ota ni\u0107 w d\u0142ugiej tkaninie zmaga\u0144 narodu polskiego w okresie jego martyrologji. W tym to czasie ziemia \u0142ukowska pocz\u0119\u0142a rodzi\u0107 kwiaty ducha ludzkiego, w\u015br\u00f3d kt\u00f3rych najpi\u0119kniejszym sta\u0142 si\u0119 syn jej \u2014 Henryk Sienkiewicz.<\/p>\n

Dumni jeste\u015bmy, \u017ce na ziemi naszej ujrza\u0142 \u015bwiat Ten, kt\u00f3ry rozs\u0142awi\u0142 imi\u0119 Polski po ca\u0142ym globie ziemskim.<\/p>\n

Aby nada\u0107 widomy znak tej serdecznej wi\u0119zi, jaka nas \u0142\u0105czy z imieniem tw\u00f3rcy nie\u015bmiertelnej “Trylogji” i “Quo Vadis”, powsta\u0142 projekt budowy pomnika Henryka Sienkiewicza w \u0141ukowie, My\u015bl ta, zrodzona przed laty, podj\u0119ta obecnie przez grono ludzi dobrej woli, zosta\u0142a szcz\u0119\u015bliwie dla nas \u0141ukowian w dniu 28 maja b. r. zrealizowana.<\/p>\n

W dniu tym odby\u0142a si\u0119 wspania\u0142a uroczysto\u015b\u0107 ods\u0142oni\u0119cia pomnika. \u0141uk\u00f3w ju\u017c w przeddzie\u0144 przybra\u0142 wygl\u0105d od\u015bwi\u0119tny. Tysi\u0105ce m\u0142odzie\u017cy zala\u0142y jego ulice. W dniu uroczysto\u015bci rzesze przyby\u0142ych wzros\u0142y do rozmiar\u00f3w, kt\u00f3rych nie powstydzi\u0142yby si\u0119 i wielkie miasta.<\/p>\n

O godzinie 9:30 rano uroczysto\u015b\u0107 zacz\u0119ta zosta\u0142a msz\u0105 po\u0142ow\u0105 na boisku sportowem, sk\u0105d oko\u0142o godziny 11-ej ruszy\u0142 kilkunastotysi\u0119czny poch\u00f3d w stron\u0119 pomnika H. Sienkiewicza.<\/p>\n

Uroczysty akt ods\u0142oni\u0119cia poprzedzi\u0142o przem\u00f3wienie cz\u0142onka Komitetu Budowy Pomnika, p. J. St. Majewskiego, jednego z najgorliwszych propagator\u00f3w i realizator\u00f3w my\u015bli wzniesienia genjalnemu pisarzowi w stolicy ziemi \u0141ukowskiej pomnika, kt\u00f3ry by sta\u0142 si\u0119 wyrazem ho\u0142du dla niespo\u017cytych zas\u0142ug Tego, kt\u00f3ry krzepi\u0142 ducha narodowego w najci\u0119\u017cszych dla nas terminach.<\/p>\n

Powitawszy przedstawicieli w\u0142adz pa\u0144stwowych \u2014 Wojewod\u0119 Lubelskiego, Dr. J\u00f3zefa Ro\u017cnieckiego, Starost\u0119 \u0141ukowskiego, Dr. Jana Sioka\u0142\u0119, najbli\u017csz\u0105 rodzin\u0119 wielkiego pisarza \u2014 syna Henryka J\u00f3zefa Sienkiewicza i c\u00f3rk\u0119 Jadwig\u0119 Korni\u0142owiczow\u0105, przedstawicieli nauki, literatury oraz przyby\u0142e liczne organizacje spo\u0142eczne, szko\u0142y i delegacje z ca\u0142ego powiatu i s\u0105siednich miast, przedstawi\u0142 zgromadzonym genez\u0119 budowy, poczem nast\u0105pi\u0142o odczytanie i podpisanie aktu erekcyjnego oraz wmurowanie go w cokole pomnika.<\/p>\n

Punktualnie o godzinie 12-tej przy d\u017awi\u0119kach hymnu narodowego, odegranego przez orkiestr\u0119 Pa\u0144stw. Gimn. M\u0119sk. w \u0141ukowie, p. Wojewoda Lubelski dokona\u0142 ods\u0142oni\u0119cia pomnika, a nast\u0119pnie odby\u0142o si\u0119 przekazanie go miastu.<\/p>\n

Prezydent \u0141ukowa, p. A. Stilkr, przyjmuj\u0105c pomnik, wyrazi\u0142 gor\u0105ce podzi\u0119kowanie spo\u0142ecze\u0144stwu ca\u0142ego powiatu za tak pi\u0119kny dar, ofiarowany miastu i zapewni\u0142, \u017ce pomnik otoczony zostanie szczeg\u00f3ln\u0105 piecz\u0105 w\u0142adz miejskich.<\/p>\n

Nast\u0119pnie przemawiali pp.: Antoni Bogus\u0142awski \u2014 imieniem Tow. Literat\u00f3w i Dziennikarzy, Jan So\u0142tan \u2014 imieniem Kasy Literackiej, Dr. Leon Kry\u0144ski \u2014 im. Tow. Nauk. Warszawskiego, Dr. Kamykowski \u2014 im. Tow. Nauk. Lub., Ks. Dr. Kresa \u2014 im. Komitetu Budowy Kopca-Pomnika w Okrzei oraz przedstawiciel \u0142ukowskiego spo\u0142ecze\u0144stwa \u017cydowskiego, p. Halpern.<\/p>\n

Po przem\u00f3wieniach nast\u0105pi\u0142o sk\u0142adanie niezliczonych wie\u0144c\u00f3w u st\u00f3p pomnika.<\/p>\n

Uroczysto\u015bci zako\u0144czono defilad\u0105 oddzia\u0142\u00f3w strzeleckich, rezerwist\u00f3w, przysposobienia wojskowego, harcerstwa, stra\u017cy po\u017carnych, zwi\u0105zk\u00f3w m\u0142odzie\u017cowych, cech\u00f3w i licznie przyby\u0142ych z ca\u0142ego powiatu szk\u00f3\u0142.<\/p>\n

Uroczysto\u015b\u0107 wypad\u0142a imponuj\u0105co, dzi\u0119ki sprawnej organizacji, za co nale\u017cy si\u0119 Komitetowi ca\u0142kowite uznanie.<\/p>\n

Ods\u0142oni\u0119cie pomnika Henryka Sienkiewicza sta\u0142o si\u0119 najwznio\u015blejsz\u0105 i najpi\u0119kniejsz\u0105 uroczysto\u015bci\u0105, zorganizowan\u0105 w roku jubileuszowym miasta \u0141ukowa”.<\/p>\n\n\n
\nAutor: Jan Stanis\u0142aw Majewski
\n“Rok Jubileuszowy Miasta \u0141ukowa” – 1934 r.
\n\u0179r\u00f3d\u0142o: Miejska Biblioteka Publiczna w \u0141ukowie<\/em><\/td>\n		<\/td>\n<\/tr>\n<\/table>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Dostojny Panie Wojewodo! Wielce Szanowni Przedstawiciele W\u0142adz i Nauki! Czcigodna Rodzino Sienkiewicza! Obywatele! Temi s\u0142owy rozpocz\u0105\u0142 swe przem\u00f3wienie w dniu ods\u0142oni\u0119cia pomnika Jan Stanis\u0142aw Majewski kt\u00f3ry w dalszym ci\u0105gu m\u00f3wi\u0142, jak nast\u0119puje: “Jako przedstawiciel Komitetu Budowy Pomnika H. Sienkiewicza i upowa\u017cniony przez ten\u017ce Komitet, pragn\u0119 wyg\u0142osi\u0107 tu kilka s\u0142\u00f3w wst\u0119pnych, kt\u00f3reby wyja\u015bni\u0142y bodaj w grubszym zarysie dzisiejsze uroczyste ods\u0142oni\u0119cie tego …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1938,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[30],"tags":[491,160,305,559,555,560,556,573,493,303,354,557,304,554,1522,558,155,328,574,492],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1850"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1850"}],"version-history":[{"count":45,"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1850\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2348,"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1850\/revisions\/2348"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/1938"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1850"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1850"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1850"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}