Zbrodnie hitlerowskie na terenie powiatu rozpocz\u0119\u0142y si\u0119 \u0142\u0105cznie z operacjami wojennymi, le\u017ca\u0142y one niew\u0105tpliwie ju\u017c w planie operacyjnym sztabu naje\u017ad\u017acy, a nie tylko w: programie p\u00f3\u017aniejszych w\u0142adz okupacyjnych.<\/p>\n
Pierwsze operacje wojenne \u2014 to zbrodnicze naloty na ludno\u015b\u0107 cywiln\u0105 miasta. W pierwszym tygodniu wojny, we wrze\u015bniu 1939 r., podczas bombardowa\u0144, zw\u0142aszcza 2 silnych: dn. 4 wrze\u015bnia (poniedzia\u0142ek) i 7-go (czwartek) zgin\u0119\u0142o oko\u0142o 260 os\u00f3b, pochowanych w samym mie\u015bcie na obu cmentarzach: katolickim i \u017cydowskim. W jednym domu przy ul. Pi\u0142sudskiego zgin\u0119\u0142o przesz\u0142o 40 os\u00f3b. Ponadto w zimie 40 roku ekshumowano oko\u0142o 30 zw\u0142ok pochowanych we wrze\u015bniu prowizorycznie pod groz\u0105 ci\u0105g\u0142ych nalot\u00f3w przez ofiarnych obywateli miasta na placach i w ogrodach miasta, nie wszystkie jednak ofiary terrorystycznych nalot\u00f3w ekshumowano wtedy a zebrane dane o ofiarach tych nalot\u00f3w sp\u0142on\u0119\u0142y wraz z innymi aktami Magistratu podczas po\u017caru w sierpniu 1944 r.<\/p>\n
Ekspedycja karna w \u0141ukowie w dniu 18 wrze\u015bnia 1939 (poniedzia\u0142ek) przeprowadzona przez w\u0142adze wojskowe niemieckie by\u0142a pierwsz\u0105 odpowiedzialno\u015bci\u0105 zbiorow\u0105 ca\u0142ego miasta za imputowane jakiemu\u015b cywilowi strza\u0142y do auta wojskowego. Zgin\u0119\u0142o wtedy 34 zastrzelonych na miejscu, polak\u00f3w i \u017cyd\u00f3w. Ca\u0142\u0105 ludno\u015b\u0107 sp\u0119dzono na Plac Narutowicza, m\u0119\u017cczyzn w wieku do 54 lat pognano forsownym marszem do Siedlec i W\u0119growa, sk\u0105d ich stopniowo zwalniano w stanie kompletnego wyczerpania, wielu s\u0142abych lub starszych, zgin\u0119\u0142o w drodze.<\/p>\n
Podczas ekspedycji tej podpalono i spalono szereg dom\u00f3w z ca\u0142ym dobytkiem na ul. Pi\u0142sudskiego, Warszawskiej, Browarnej i na Staropijarskiej. By\u0142o to jeszcze przed okupacj\u0105 niemieck\u0105, podczas raid\u00f3w wojska niemieckiego.<\/p>\n
Po przej\u015bciu \u0141ukowa pod okupacj\u0119 niemieck\u0105, zaraz na jesieni, rozpocz\u0119\u0142y si\u0119 aresztowania wybitniejszych mieszka\u0144c\u00f3w w samym mie\u015bcie a p\u00f3\u017aniej i na wsi.<\/p>\n
Uwi\u0119ziono wtedy wszystkich ksi\u0119\u017cy w \u0141ukowie z dziekanem ks. kanonikiem Mazurkiewiczem na czele, zostawiaj\u0105c tylko jednego ksi\u0119dza w podesz\u0142ym wieku na wolno\u015bci. Aresztowania i wywo\u017cenia mieszka\u0144c\u00f3w miast i wsi wzmog\u0142y si\u0119 w roku 1940 i trwa\u0142y bez przerwy ca\u0142y okres okupacji. Powiat \u0142ukowski nale\u017ca\u0142 stale do liczby b. niebezpiecznych powiat\u00f3w. Od pocz\u0105tku 1941 r. zacz\u0119\u0142y nadchodzi\u0107 do rodzin zaaresztowanych z oboz\u00f3w i wi\u0119zie\u0144 wiadomo\u015bci o ich \u015bmierci: depesze komendant\u00f3w a niekiedy i urny z prochami m\u0119czennik\u00f3w. By\u0142y dnie, kiedy depesze z O\u015bwi\u0119cimia przychodzi\u0142y masowo, jakby po jakich\u015b katastrofach \u017cywio\u0142owych. Wi\u0119\u017ani\u00f3w przesy\u0142ano z jednego wi\u0119zienia do drugiego: z Radzynia do Lublina, z Zamku Lubelskiego na Majdanek lub do O\u015bwi\u0119cimia i do oboz\u00f3w w Niemczech. \u0141ukowianie byli niemal we wszystkich obozach Rzeszy, wsz\u0119dzie \u015bmier\u0107 zbiera\u0142a swe obfite \u017cniwo.<\/p>\n
Ekspedycje karne na wsi, robione wielokrotnie w r\u00f3\u017cnych gminach powiatu, rozpocz\u0119\u0142y si\u0119 na wiosn\u0119 1940 roku wielk\u0105 masakr\u0105 zupe\u0142nie niewinnej ludno\u015bci w kolonji J\u00f3zef\u00f3w, gminy Serokomla. Po zamordowaniu przez nieznanych sprawc\u00f3w, jak si\u0119 p\u00f3\u017aniej w 2 tygodnie okaza\u0142o w celach rabunkowych, rodziny Niemca Adolfa Kasnera, w\u0142adze okupacyjne, nie czekaj\u0105c na wynik \u015bledztwa uzna\u0142y zab\u00f3jstwo to za zamach polityczny na Niemc\u00f3w i przeprowadzi\u0142y ekspedycj\u0119 karn\u0105 na okolicznych i mieszka\u0144c\u00f3w. Przesz\u0142o 200 os\u00f3b masowo rozstrzelano i pochowano w jednej du\u017cej mogile. Spalono wtedy 27 gospodarstw, mienie i inwentarz \u017cywy cz\u0119\u015bciowo spalono cz\u0119\u015bciowo skonfiskowano. Metod\u0119 podobnych krwawych odwet\u00f3w stosowano po tym niejednokrotnie w r\u00f3\u017cnych rozmiarach w wielu miejscowo\u015bciach.<\/p>\n
W okresie jesiennym 1941 r., po napa\u015bci Niemiec na Zwi\u0105zek Sowiecki, na terenie powiatu w bestialski spos\u00f3b zabijano je\u0144c\u00f3w sowieckich, zar\u00f3wno ko\u0142o tor\u00f3w kolejowych, gdy g\u0142odzeni usi\u0142owali ucieka\u0107, jak i w mie\u015bcie, zw\u0142aszcza na i ko\u0142o cmentarza, rozstrzeliwuj\u0105c ich w nocy po uprzedniej wyczerpuj\u0105cej dziennej pracy przy robotach miejskich. By\u0142 nawet wypadek wyci\u0105gni\u0119cia chorego je\u0144ca ze szpitala na rozstrza\u0142. Liczby tych ofiar barbarzy\u0144stwa hitlerowskiego nikt nigdy nie ustali.<\/p>\n
Stale od pocz\u0105tku okupacji zn\u0119cano si\u0119 nad ludno\u015bci\u0105 \u017cydowsk\u0105, dla kt\u00f3rej zaraz wprowadzono prac\u0119 pa\u0144szczy\u017anian\u0105 kilka dni w tygodniu, od pocz\u0105tku l942 roku zacz\u0119to mordowa\u0107 \u017cyd\u00f3w indywidualnie, przewa\u017cnie w nocy, strzelaj\u0105c ich pod tym czy innym “moralnym” pretekstem w domu albo ko\u0142o domu. 5 pa\u017adziernika 1942 r. rozpocz\u0119to masowe wywo\u017cenie \u017byd\u00f3w do Treblinki i mordowanie opornych na miejscu, przy wyj\u015bciu z dom\u00f3w i na miejscu zbi\u00f3rki, na targowicy. Przed tym na 3 tygodnie utworzono ghetto. Potworne rzezie, zwane niewinnie akcjami, po\u0142\u0105czone by\u0142y z systematyczn\u0105 grabie\u017c\u0105 mienia \u017cydowskiego i zako\u0144czy\u0142y si\u0119 kompletnym zniszczeniem ghetta dnia 2 maja 1943, kiedy wywieziono w niedziel\u0119 przewodni\u0105 ostatni transport \u017byd\u00f3w do Treblinki. Tygodniami ca\u0142ymi po tym rozstrzeliwano w Magistracie wy\u0142apywanych ze schron\u00f3w ocala\u0142ych \u017byd\u00f3w. Najbole\u015bniejszym by\u0142o w tej zbrodniczej akcji usi\u0142owanie wci\u0105gni\u0119cia zwyrodnia\u0142ych element\u00f3w ludno\u015bci polskiej do wsp\u00f3\u0142udzia\u0142u w tych mordach. Mordowano teraz \u017byd\u00f3w cynicznie, masowo, bez pretekst\u00f3w “moralnych” tylko za to \u017ce si\u0119 urodzili. Wymordowano w powiecie niemal doszcz\u0119tnie ca\u0142\u0105 ludno\u015b\u0107 \u017cydowsk\u0105 ko\u0142o 10 tysi\u0119cy miejscowych \u017byd\u00f3w i prawie drugie tyle wysiedlonych ze Suwalszczyzny, woj. \u0141\u00f3dzkiego, innych powiat\u00f3w polskich oraz ze S\u0142owacji.<\/p>\n
D\u0142uga by\u0142a lista wszelkich bezece\u0144stw niemieckich w powiecie \u0142ukowskim pope\u0142nionych w okresie 5 letniej okupacji. Niestety, wskutek potwornego zniszczenia miasta przez ust\u0119puj\u0105cego okupanta przez terrorystyczne naloty w ko\u0144cu lipca 1944 \u2014 wiele danych zagin\u0119\u0142o i dopiero stopniowo b\u0119dzie mo\u017cna je zbiorow\u0105 prac\u0105 odtworzy\u0107. Bombardowanie miasta przez wielokrotne naloty bombowc\u00f3w 24 lipca i ca\u0142y tydzie\u0144 nast\u0119pny, spalenie \u015br\u00f3dmie\u015bcia i 2 przedmie\u015b\u0107: Cieszkowizny i Glinek, dokonane przy odwrocie armii niemieckiej nad Wis\u0142\u0119, w dzie\u0144 po zaj\u0119ciu miasta przez wojska sowieckie, niepowodowane \u017cadn\u0105 konieczno\u015bci\u0105 strategiczn\u0105 \u2014 postawi\u0142o \u0141uk\u00f3w w rz\u0119dzie najbardziej pokrzywdzonych miast w Polsce i dowodzi diabelsko eksterminacyjnego planu niemieckiego okupanta w stosunku do ludno\u015bci polskiej i jej mienia. Rozrzucone podst\u0119pnie liczne ma\u0142e miny o r\u00f3\u017cnych kszta\u0142tach po mie\u015bcie na ulicach, placach, w ogrodach oraz po okolicznych i dalszych wsiach dokona\u0142y dzie\u0142a zniszczenia, rani\u0105c i zabijaj\u0105c wiele os\u00f3b. Obliczaj\u0105, \u017ce wi\u0119cej by\u0142o ofiar od min perfidnie rozmieszczonych w ewakuowanym przez Niemc\u00f3w mie\u015bcie, ni\u017c bezpo\u015brednio od samych nalot\u00f3w w lipcu, kiedy wi\u0119kszo\u015b\u0107 ludno\u015bci uciek\u0142a do okolicznych wsi. \u0141\u0105cznie mia\u0142o by\u0107 wtedy oko\u0142o 200 ofiar. Pomimo wielokrotnego odminowania przez saper\u00f3w sowieckich najbardziej zasianych minami teren\u00f3w, jak np. Cmentarz katolicki, miny stanowi\u0105 nadal wci\u0105\u017c wielkie niebezpiecze\u0144stwo, czyhaj\u0105ce na nowe ofiary, lista kt\u00f3rych nie przestaje wzrasta\u0107 pomimo, \u017ce up\u0142yn\u0119\u0142o ju\u017c 9 miesi\u0119cy od ewakuacji Niemc\u00f3w.<\/p>\n
Autor: Leon Klimecki Zbrodnie hitlerowskie na terenie powiatu rozpocz\u0119\u0142y si\u0119 \u0142\u0105cznie z operacjami wojennymi, le\u017ca\u0142y one niew\u0105tpliwie ju\u017c w planie operacyjnym sztabu naje\u017ad\u017acy, a nie tylko w: programie p\u00f3\u017aniejszych w\u0142adz okupacyjnych. Pierwsze operacje wojenne \u2014 to zbrodnicze naloty na ludno\u015b\u0107 cywiln\u0105 miasta. W pierwszym tygodniu wojny, we wrze\u015bniu 1939 r., podczas bombardowa\u0144, zw\u0142aszcza 2 silnych: dn. 4 wrze\u015bnia (poniedzia\u0142ek) i 7-go (czwartek) zgin\u0119\u0142o …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2081,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[29,30],"tags":[16,376,103,37,42,596,23,592,499,597,313,552,593,595,236,44,451,594,194,31],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2035"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2035"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2035\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2037,"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2035\/revisions\/2037"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/2081"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2035"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2035"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2035"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\n\u0179r\u00f3d\u0142o: “Gazeta \u0141ukowska” Nr 1 Rok I – 1 maja 1945 r.<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"