{"id":2109,"date":"2016-08-12T23:03:46","date_gmt":"2016-08-12T21:03:46","guid":{"rendered":"http:\/\/www.lukow-historia.pl\/?p=2109"},"modified":"2016-09-05T23:10:10","modified_gmt":"2016-09-05T21:10:10","slug":"bernardyni-w-lukowie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/?p=2109","title":{"rendered":"Bernardyni w \u0141ukowie"},"content":{"rendered":"

Trudne dzieje \u0141ukowa, n\u0119kanego przez wieki r\u00f3\u017cnymi najazdami i kl\u0119skami \u017cywio\u0142owymi po\u017car\u00f3w, nie dawa\u0142y wi\u0119kszych mo\u017cliwo\u015bci dla jego pe\u0142niejszego rozwoju, chocia\u017c samo po\u0142o\u017cenie na krzy\u017cuj\u0105cych si\u0119 szlakach komunikacyjno – handlowych normalnie powinno temu sprzyja\u0107.<\/p>\n

W XVII wieku miejscowi obywatele patrz\u0105cy szerzej na sprawy lokalne i publiczne, przejawiali d\u0105\u017cenie do wzmocnienia miasta i jego \u017cycia spo\u0142eczno – gospodarczego. W\u015br\u00f3d nich starosta \u0142ukowski Erazm Widlica Domaszewski, kt\u00f3ry sta\u0142 si\u0119 inicjatorem sprowadzenia do \u0141ukowa zakonu Bernardyn\u00f3w, zdaj\u0105c sobie spraw\u0119 z roli i znaczenia jakie m\u00f3g\u0142by ten zakon, znany ze swej spr\u0119\u017cysto\u015bci, dobrej organizacji pracy, odegra\u0107. Sam starosta, poza otwarto\u015bci\u0105 horyzont\u00f3w my\u015blowych, patriotyzmem i wyrobieniem obywatelskim, by\u0142 tak\u017ce cz\u0142owiekiem gorliwej wiary.<\/p>\n

Z historii zakonu<\/h6>\n

Popularna w Polsce nazwa Zakonu Braci Mniejszych Obserwant\u00f3w “polscy bernardyni” wywodzi si\u0119 od pierwszych klasztor\u00f3w w Krakowie, Warszawie, Lwowie i Poznaniu, gdzie otrzyma\u0142y wezwanie \u015awi\u0119tego Bernardyna z w\u0142oskiej Sieny, wielkiego kaznodziei i reformatora Zakonu \u015bw. Franciszka z Asy\u017cu. \u015aw. Bernardyn, \u017cyj\u0105cy w latach 1380 – 1444, by\u0142 wykszta\u0142cony w prawie, a uzyskawszy \u015bwi\u0119cenia, da\u0142 si\u0119 pozna\u0107 jako dobry, ch\u0119tnie s\u0142uchany kaznodzieja, nawo\u0142uj\u0105cy do pokuty, \u015bwiec\u0105cy w\u0142asnym przyk\u0142adem zaparcia, ascezy i modlitwy. W\u015br\u00f3d jego uczni\u00f3w by\u0142 m.in. p\u00f3\u017aniejszy \u015bwi\u0119ty Jan Kapistran, W\u0142och, kt\u00f3ry przyby\u0142 do Krakowa w lipcu 1453 roku na zaproszenie kr\u00f3la Kazimierza Jagiello\u0144czyka i kardyna\u0142a Zbigniewa Ole\u015bnickiego. Mia\u0142 on w Polsce zorganizowa\u0107 plac\u00f3wki reformy franciszka\u0144sko – obserwanckiej, kt\u00f3r\u0105 zainicjowa\u0142 \u015bw. Bernardyn.Cel tej misji zosta\u0142 w pe\u0142ni i szybko osi\u0105gni\u0119ty: powstawa\u0142y klasztory franciszka\u0144skie obserwancji, czyli przestrzegania reformy \u015bw. Bernardyna, bior\u0105cy od jego imienia sw\u0105 nazw\u0119. Bardzo dzia\u0142a\u0142 osobisty urok \u015bwi\u0119to\u015bci Kapistrana oraz jego dar wymowy, tak pobudzaj\u0105cy do odnowy \u017cycia chrze\u015bcija\u0144skiego.<\/p>\n

Bernardyni byli zakonem \u017cebraczym i nie mieli zbyt wielkich wymaga\u0144 w kwestii uposa\u017cenia. Wystarcza\u0142a niekiedy tylko pocz\u0105tkowa pomoc fundatora w budowie ko\u015bcio\u0142a i klasztoru, za\u015b wyko\u0144czeniem ich zajmowali si\u0119 sami. Wzorem Kapistrana przestrzegali ub\u00f3stwa i prostoty \u017cycia, a w g\u0142oszeniu kaza\u0144 odznaczali si\u0119 bezinteresown\u0105 gorliwo\u015bci\u0105.<\/p>\n

Droga do \u0141ukowa<\/h6>\n

Starosta Erazm Domaszewski w li\u015bcie do biskupa krakowskiego Szyszkowskiego (\u0141uk\u00f3w nale\u017ca\u0142 wtedy do diecezji krakowskiej) pisa\u0142 m.in.: “serdecznie pragn\u0119, abym w tem miejscu gdziem w chrzcie \u015b-tym odrodzenie znalaz\u0142, pami\u0105tk\u0119 m\u0142odzie\u017cy zostawi\u0142 i krajowi”<\/em>.<\/p>\n

Biskup Marcin Szyszkowski odni\u00f3s\u0142 si\u0119 \u017cyczliwie do zamiaru Domaszewskiego. Orientuj\u0105c si\u0119 w trudnych warunkach egzystencji miasta ubogiego, n\u0119kanego kl\u0119skami, pisa\u0142, by dobrze zosta\u0142y rozwa\u017cone mo\u017cliwo\u015bci budowy murowanych budynk\u00f3w ko\u015bcio\u0142a i klasztoru, jakie zaleca\u0142 “gdy\u017c to tam miasto cz\u0119sto pogorywa toby pr\u0119dko i klasztorek O.O.Bernardyn\u00f3w, je\u015bliby nie by\u0142 murowany poszed\u0142 z dymem do nieba…”<\/em><\/p>\n

Starosta Domaszewski zaopatrzony w rzeczowe uwagi biskupa Szyszkowskiego oraz jego b\u0142ogos\u0142awie\u0144stwo, b\u0119d\u0105c pewny \u017cyczliwo\u015bci w razie potrzeby, przyst\u0105pi\u0142 z ca\u0142\u0105 gorliwo\u015bci\u0105 do realizacji swego zamierzenia. Naby\u0142 od spadkobierc\u00f3w, tytu\u0142em darowizny, le\u017c\u0105cy w\u00f3wczas poza miastem plac po doktorze Zemdliczu, znajduj\u0105cy si\u0119 przy drodze za bram\u0105 Lubelsk\u0105, granicz\u0105cy z jednej strony z posiad\u0142o\u015bci\u0105 rodziny Tazbierowskich, za\u015b z drugiej, z drog\u0105 do \u0141az\u00f3w. Przeznaczy\u0142 ten obszar Ojcom Bernardynom, kt\u00f3rzy w roku 1629 aktem darowizny “po wieczne czasy”<\/em> obj\u0119li go w posiadanie, razem ze wzniesionym, dzi\u0119ki fundatorowi, drewnianym ko\u015bcio\u0142em pod wezwaniem \u015awi\u0119tego Krzy\u017ca.<\/p>\n

\"\"<\/a>\"\"<\/span><\/div>

Zdj\u0119cie “klasztorku” przy parafii Podwy\u017cszenia \u015awi\u0119tego Krzy\u017ca w \u0141ukowie.<\/em><\/p>\n

Pracowity zakon<\/h6>\n

Zakonnicy dzi\u0119ki swojej pracy stali si\u0119 przyk\u0142adem dla innych. Urz\u0105dzili pod miastem, obok ulicy Cieszkowizny, du\u017cy ogr\u00f3d warzywny i sad, ogradzaj\u0105c go parkanem murowanym, kt\u00f3ry solidnie wzniesiony, przetrwa\u0142 a\u017c do lat sze\u015b\u0107dziesi\u0105tych tego stulecia, kiedy to zosta\u0142 zast\u0105piony siatk\u0105 przez znajduj\u0105ca si\u0119 tu szko\u0142\u0119 \u015bredni\u0105.<\/p>\n

Jakkolwiek drewniane, bernardy\u0144skie budowle ko\u015bcielne i klasztorne przetrwa\u0142y szereg nast\u0119puj\u0105cych po sobie po\u017car\u00f3w i dzia\u0142a\u0144 wojennych w burzliwym XVII wieku. Bernardyni, nie poprzestaj\u0105c na darowi\u017anie starosty Erazma Domaszewskiego, uzyskawszy w roku 1648 zezwolenie krakowskiego biskupa G\u0119bickiego na po\u015bwi\u0119cenie kamienia w\u0119gielnego, wzi\u0119li si\u0119 za budow\u0119 ko\u015bcio\u0142a murowanego i takiego\u017c klasztoru. Uprzednio za\u0142o\u017cyli w otrzymanym klasztorze fabryk\u0119 sukna, kt\u00f3ra prosperowa\u0142a do pocz\u0105tk\u00f3w XIX wieku. Budow\u0119 rozpocz\u0119li w roku 1655, spisawszy umow\u0119, poprzez swego gwardiana O.Bonawentur\u0119 \u017b\u00f3\u0142kiewskiego z majstrem murarskim Adamem Tomaszewiczem i magistrem Warszenowskim, wed\u0142ug kt\u00f3rej budow\u0119 zaplanowano na trzy lata, jak r\u00f3wnie\u017c i sp\u0142at\u0119 nale\u017cno\u015bci za ni\u0105 w trzech ratach po 1.000 z\u0142. polskich.<\/p>\n

Niestety, zubo\u017cenie miasta i jego ci\u0119\u017ckie losy w dalszych latach wyd\u0142u\u017cy\u0142y czas budowy tak, \u017ce uko\u0144czono j\u0105 dopiero w roku 1770. Dzwonnic\u0119 przy ko\u015bciele wybudowano w 1766 roku. Buduj\u0105c nowy ko\u015bci\u00f3\u0142, rozebrano stary drewniany, i uzyskany z rozbi\u00f3rki materia\u0142 u\u017cyto cz\u0119\u015bciowo do budowy klasztoru. Dzi\u015b w jego budynku mie\u015bci si\u0119 Liceum im. T. Ko\u015bciuszki, a w hallu ne pi\u0119trze znajduje si\u0119 wmurowana belka z drewnianego ko\u015bcio\u0142a z wyrytym napisem: “Elegi et sanctificavi locum istum Anno Domini 1696 ut…”<\/em><\/p>\n\"\"<\/a>\"\"<\/span>\"\"<\/a>\"\"<\/span>

Bernardyni patrioci<\/h6>\n

Do dzia\u0142alno\u015bci poza-ko\u015bcielnej Bemardyn\u00f3w w \u0141ukowie, poza wspomnianym za\u0142o\u017ceniem ogrodu owocowo – warzywnego (kt\u00f3rego ma\u0142y szcz\u0105tek istnieje do dzisiaj) oraz urz\u0105dzeniem wytw\u00f3rni sukna i wybudowaniem kompleksu budynk\u00f3w murowanych, pozosta\u0142ych do dzisiaj, nale\u017cy niebagatelny udzia\u0142 w kolejnych polskich ruchach niepodleg\u0142o\u015bciowych, a wymownym tego przyk\u0142adem s\u0105 wyst\u0105pienia ojca Arseniego Kawczy\u0144skiego, definitora w konwencie \u0142ukowskim, kt\u00f3ry w roku 1861 po\u015bwi\u0119ci\u0142 w \u0141ukowie krzy\u017c wystawiony ku pami\u0119ci pi\u0119ciu os\u00f3b zastrzelonych w Warszawie 27 lutego tego\u017c roku. Wyg\u0142asza\u0142 te\u017c p\u0142omienne patriotyczne kazania, co wzburzy\u0142o w\u0142adze carskie. Zosta\u0142 aresztowany w 1865 roku w Radomiu.<\/p>\n

Murowany budynek klasztoru zosta\u0142 na pocz\u0105tku XIX wieku cz\u0119\u015bciowo zabrany zakonnikom na potrzeby w\u0142adz, kt\u00f3re urz\u0105dzi\u0142y tu m.in. areszt, oraz inne swoje organa administracyjno – porz\u0105dkowe.<\/p>\n

W ramach represji za powstanie styczniowe, carski zaborca dokona\u0142 kasacji zakon\u00f3w na terenach polskich. Wyrzucono z \u0141ukowa zar\u00f3wno Ojc\u00f3w Pijar\u00f3w (osiad\u0142ych tu od roku 1696), jak i Bernardyn\u00f3w. Ko\u015bci\u00f3\u0142 pobernardy\u0144ski funkcjonowa\u0142 jako filialny parafii Przemienienia Pa\u0144skiego w \u0141ukowie, a\u017c do pocz\u0105tku lat dwudziestych bie\u017c\u0105cego stulecia – momentu powstania drugiej \u0142ukowskiej parafii.<\/p>\n

Czasy nowsze i najnowsze<\/h6>\n

W styczniu 1959 r. w ko\u015bciele pobernardy\u0144skim pojawi\u0142 si\u0119 ojciec Krescencjusz Wiercioch, kt\u00f3ry pe\u0142ni\u0142 do lipca 1960 r. funkcj\u0119 wikariusza przy \u00f3wczesnym proboszczu ks. kan. Piotrze Draganie. By\u0142a wtedy mo\u017cliwo\u015b\u0107 osadzenia w \u0141ukowie kilku ojc\u00f3w Bernardyn\u00f3w, jednak\u017ce z powodu zajmowania przez lokator\u00f3w pozosta\u0142ej przy parafii cz\u0105stki dawnego klasztoru, kt\u00f3rym nie da\u0142o si\u0119 przydzieli\u0107 innych mieszka\u0144, nie doszed\u0142 do skutku ewentualny powr\u00f3t zakonnik\u00f3w do \u0141ukowa. Wspomniana resztka budynku poklasztornego (zwana “klasztorkiem”), po ust\u0105pieniu z czasem lokator\u00f3w, zacz\u0119\u0142a s\u0142u\u017cy\u0107 jako pomieszczenie pomocnicze dla potrzeb parafii Podwy\u017cszenia \u015aw. Krzy\u017ca.<\/p>\n

O Bernardynach piszemy w zwi\u0105zku z przypadaj\u0105c\u0105 w roku 1999 dwie\u015bcie siedemdziesi\u0105t\u0105 rocznic\u0105 ich przybycia do naszego miasta. Mo\u017ceby tak da\u0142o si\u0119 uczci\u0107 ca\u0142\u0105 spraw\u0119 przywr\u00f3ceniem dawnej nazwy “Bernardy\u0144ska” (bardzo logicznej ze wszechmiar) ulicy Zabrowarnej, kt\u00f3r\u0105 przemianowano w dwudziestoleciu mi\u0119dzywojennym, niezbyt chyba fortunnie. Mo\u017ce wystarczy\u0142aby w \u0141ukowie ulica “tylko” Browarna, dosy\u0107 d\u0142uga i logicznie kiedy\u015b nazwana? Ale ja nie bardzo wierz\u0119 w przywi\u0105zanie do prawdziwych tradycji lokalnych oraz w … logik\u0119 i dobr\u0105 wol\u0119 naszych “chrzcicieli ulic”.<\/p>\n

Autor: T. Milewski
\n\u0179r\u00f3d\u0142o: “Nowa Gazeta \u0141ukowska” 14\/1999 r.<\/em>
\nFotografia nag\u0142\u00f3wka: www.bernardyni.rzeszow.pl<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Trudne dzieje \u0141ukowa, n\u0119kanego przez wieki r\u00f3\u017cnymi najazdami i kl\u0119skami \u017cywio\u0142owymi po\u017car\u00f3w, nie dawa\u0142y wi\u0119kszych mo\u017cliwo\u015bci dla jego pe\u0142niejszego rozwoju, chocia\u017c samo po\u0142o\u017cenie na krzy\u017cuj\u0105cych si\u0119 szlakach komunikacyjno – handlowych normalnie powinno temu sprzyja\u0107. W XVII wieku miejscowi obywatele patrz\u0105cy szerzej na sprawy lokalne i publiczne, przejawiali d\u0105\u017cenie do wzmocnienia miasta i jego \u017cycia spo\u0142eczno – gospodarczego. W\u015br\u00f3d nich starosta …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":5006,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[11,604],"tags":[109,708,113,116,115,1179,441,102,710,646,709,705,703,8,707,1252,507,704,706,112,1203,526,528],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2109"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2109"}],"version-history":[{"count":12,"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2109\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5007,"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2109\/revisions\/5007"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/5006"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2109"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2109"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2109"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}