Najpierw kilka s\u0142\u00f3w wst\u0119pu: Region nasz po usuni\u0119ciu w roku 1915 Rosjan ( z \u0141ukowa wyszli rankiem 12 sierpnia ) dosta\u0142 si\u0119 na par\u0119 tygodni w r\u0119ce austriackie, a potem na trzy lata zadomowili si\u0119 tu Niemcy ( Wieprz rozgranicza\u0142 tereny okupacji niemieckiej i austriackiej ). Kolejno wi\u0119c wszyscy zaborcy okupowali \u0141uk\u00f3w. W mie\u015bcie na pewien czas zapanowa\u0142 chaos, pog\u0142\u0119biony ucieczk\u0105 burmistrza J\u00f3zefa R\u00f3\u017cyckiego<\/strong> z Rosjanami. Trzeba podkre\u015bli\u0107 fakt sprawnego przej\u0119cia opuszczonych agend przez spo\u0142ecze\u0144stwo \u0142ukowskie, uprzedzaj\u0105ce w ten spos\u00f3b ewentualne posuni\u0119cia okupant\u00f3w. \u0141ukowianie byli dobrze przygotowani do nadchodz\u0105cych zmian: mocno szykanowani i represjonowani przez Moskali po Powstaniu Styczniowym ( 12-krotnie zwi\u0119kszono za\u0142og\u0119 wojskow\u0105 w mie\u015bcie! ), rusyfikowani – potrafili przy pomocy wielu \u015bwiat\u0142ych i zdolnych jednostek o du\u017cym autorytecie przeciwstawia\u0107 si\u0119 z\u0142owrogim zakusom, walczy\u0107 o szko\u0142\u0119 i j\u0119zyk polski, organizowa\u0107 r\u00f3\u017cne formy pracy kulturalnej i o\u015bwiatowej, co zaowocowa\u0142o w\u0142a\u015bnie w tych momentach prze\u0142omowych. Samorz\u0105d miasta powsta\u0142y w tym okresie stawiano jako wz\u00f3r na terenie b. Kr\u00f3lestwa Kongresowego. Fenomenem \u0142ukowskim by\u0142o powstanie tzw. \u0141ukowskiej Rady Powiatowej<\/strong>, wy\u0142onionej z zawi\u0105zanego pocz\u0105tkowo Komitetu Obywatelskiego<\/strong>, kt\u00f3ry to organ sta\u0142 si\u0119 wspania\u0142\u0105 szko\u0142\u0105 dzia\u0142ania i m\u0105drej my\u015bli politycznej dla miejscowych dzia\u0142aczy, doskonale zorientowanych w potrzebach lokalnych. Ich praca by\u0142a tolerowana przez okupanta. Nie mo\u017cna pomin\u0105\u0107 nazwisk os\u00f3b tak zas\u0142u\u017conych, jak. Wac\u0142aw Biernawski<\/strong> – przewodnicz\u0105cy \u0141ukowskiej Rady Powiatowej, Stanis\u0142aw Sza\u0142owski<\/strong>, Stanis\u0142aw Raczy\u0144ski<\/strong>, Micha\u0142 Lewoncewicz<\/strong> – naczelnik Milicji Miejskiej, Bronis\u0142aw Ch\u0105ci\u0144ski<\/strong> – przewodnicz\u0105cy Rady Miejskiej, Bronis\u0142aw Przedpe\u0142ski<\/strong> – dyr. szko\u0142y \u015bredniej; ponadto jeszcze Teodozjusz Nowi\u0144ski<\/strong> – aptekarz, Teodozjusz Marci\u0144czak<\/strong> – rzemie\u015blnik i wielu innych. W rozwoju \u015bwiadomo\u015bci obywatelskiej i wyrobienia spo\u0142ecznego niezapomniane s\u0105 te\u017c zas\u0142ugi \u0141ukowskiego Ko\u0142a Ziemianek<\/strong>, Ochotniczej Stra\u017cy Ogniowej<\/strong>, ZHP<\/strong>, Stowarzyszenia Kulturalno – O\u015bwiatowego “Ogniwo”<\/strong>.<\/p>\n Doda\u0107 nale\u017cy fakt ukazywania si\u0119 w \u0141ukowie r\u00f3\u017cnych tytu\u0142\u00f3w prasy lokalnej. Na pocz\u0105tku du\u017ce zas\u0142ugi po\u0142o\u017cyli w tej dziedzinie: Stanis\u0142aw Raczy\u0144ski<\/strong> i Eugeniusz Kwiatkowski<\/strong> (p\u00f3\u017aniejszy wicepremier).<\/p>\n Dzia\u0142alno\u015b\u0107 organ\u00f3w lokalnych nie przebiega\u0142a bezkonfliktowo: cz\u0119ste by\u0142y przypadki star\u0107 z w\u0142adzami niemieckimi, kt\u00f3re mia\u0142y swego przedstawiciela w osobie tzw. “pierwszego burmistrza”, za\u015b drugim by\u0142 Polak. Niemc\u00f3w by\u0142o kolejno trzech: major Cour<\/strong>, wkr\u00f3tce po nim major von Bredow<\/strong>, a w latach 1917-18 Knoth<\/strong>, kt\u00f3ry ust\u0105pi\u0142 w lipcu 1918 roku na rzecz dra Jana Grabowskiego<\/strong>, kt\u00f3ry jednak nie pozyska\u0142 sobie Rady Miejskiej. W\u015br\u00f3d og\u00f3lnego biegu wydarze\u0144, gdy wali\u0142y si\u0119 w gruzy w\u0142adze pa\u0144stwa niemieckiego i koniec wojny rych\u0142o nadci\u0105ga\u0142, Polacy szykowali si\u0119 do przej\u0119cia wszelkich urz\u0119d\u00f3w i stworzenia w\u0142asnych form zapewnienia porz\u0105dku i bezpiecze\u0144stwa. 10 listopada 1918 roku Rada Miejska na posiedzeniu wezwa\u0142a Niemc\u00f3w do pozostawienia wszelkich rzeczy i spraw miasta i obywateli. Uchwali\u0142a ponadto powo\u0142anie stra\u017cy, nad kt\u00f3r\u0105 sprawowa\u0107 mia\u0142a nadz\u00f3r komisja w sk\u0142adzie: Micha\u0142 Lewoncewicz<\/strong>, Antoni Stiikr<\/strong>, Micha\u0142 Kami\u0144ski<\/strong>.<\/p>\n Ciekawie tamte dni wspomina Maria Skar\u017cy\u0144ska<\/strong>, wybitna dzia\u0142aczka spo\u0142eczna, zaanga\u017cowana w Lidze Kobiet Pogotowia Wojennego i prze\u017cywaj\u0105ca bezpo\u015brednio momenty likwidowania okupacji niemieckiej w \u0141ukowie, w numerze 6 z 1928 “Gazety Powiatu \u0141ukowskiego” →<\/a>. Oto kr\u00f3tkie fragmenty: <\/p>\n <\/p>\n ( … ) 11 listopada 1918 r. od rana ju\u017c daje si\u0119 zauwa\u017cy\u0107 w mie\u015bcie niezwyk\u0142y nastr\u00f3j – gromadki m\u0142odzie\u017cy wymykaj\u0105 si\u0119 w okolice podmiejskie na ostatnie \u0107wiczenia i przygotowania. W mie\u015bcie w\u015br\u00f3d ludno\u015bci podniecenie – wszyscy oczekuj\u0105 czego\u015b niezwyk\u0142ego, w\u015br\u00f3d okupant\u00f3w daje si\u0119 zauwa\u017cy\u0107 rozprz\u0119\u017cenie i upadek ducha – zwyk\u0142a buta niemiecka gdzie\u015b znik\u0142a.<\/p>\n Nastaje zmierzch – i dziwna rzecz – zmierzch ten przypomina wszystkim inny zmierzch listopadowy w 1830 r. \u2014 napad podchor\u0105\u017cych na Belweder.<\/p>\n I oto w\u015br\u00f3d mroku niezwykle pogodnego i ciep\u0142ego listopadowego wieczoru daje si\u0119 s\u0142ysze\u0107 rytm marszu wkraczaj\u0105cych do miasta oddzia\u0142\u00f3w P. O. W. Plan drobiazgowo opracowany. Oddzia\u0142y wkraczaj\u0105 do miasta z niezwyk\u0142\u0105 powag\u0105, w cicho\u015bci i od razu rozchodz\u0105 si\u0119 na wyznaczone stanowiska. Zajmuj\u0105 najpierw koszary i zbrojowni\u0119 na przedmie\u015bciu \u0141apiguz, p\u00f3\u017aniej stopniowo wszystkie posterunki niemieckie. Niemcy wsz\u0119dzie oddaj\u0105 bro\u0144 i ca\u0142y maj\u0105tek rz\u0105dowy, w niewielu tylko wypadkach stawiaj\u0105 op\u00f3r. Do g. 7 wszystkie urz\u0119dy niemieckie zaj\u0119\u0142y oddzia\u0142y P. O. W.<\/p>\n Gubernator, urz\u0119duj\u0105cy i oficerowie niemieccy umieszczeni pod stra\u017c\u0105 w gmachu obecnego Starostwa. \u0141\u0105cznie z P. O. W. dzia\u0142a\u0142 oddzia\u0142 legionist\u00f3w, kwateruj\u0105cych pod\u00f3wczas w \u0141ukowie, lecz bardzo nieliczny, bo wynosz\u0105cy tylko kilkunastu ludzi, pozostaj\u0105cych pod komend\u0105 por. Kwiatkowskiego …<\/p>\n <\/em><\/div>\n<\/div>\n Por. Eugeniusz Kwiatkowski<\/strong> ( p\u00f3\u017aniejszy minister i wicepremier ) zosta\u0142 “Komendantem Placu” w \u0141ukowie, za\u015b oddzia\u0142ami P.O.W. dowodzi\u0142 por. Stefan Zdanowski<\/strong>, nauczyciel i dzia\u0142acz, niepodleg\u0142o\u015bciowy, poleg\u0142y w bitwie pod Tarnopolem w lipcu 1920 roku.<\/p>\n
![\"\"](\"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/wp-content\/uploads\/2013\/11\/stefan-zdanowski.jpg\" "\\"\\"")
<\/a>![\"\"](\"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/wp-content\/themes\/infocus\/images\/shortcodes\/image_shadow.png\")
<\/span><\/div>