Komenda Hufca Z. H. P., wydaj\u0105c po raz wt\u00f3ry jednodni\u00f3wk\u0119 harcerk\u0105, tym razem z okazji 25-lecia i 17 lecia najstarszych swych dru\u017cyn, wyrazi\u0142a \u017cyczenie a\u017cebym skre\u015bli\u0142 dla tego wydawnictwa kronik\u0119 najwa\u017cniejszych wydarze\u0144 lokalnych w ci\u0105gu jubileuszowego okresu Harcerstwa \u0142ukowskiego z uwzgl\u0119dnieniem przedewszystkiem uroczysto\u015bci ku czci Henryka Sienkiewicza.<\/p>\n
Czyni\u0105c zado\u015b\u0107 temu \u017cyczeniu, streszczam pokr\u00f3tce te momenty, kt\u00f3re istotnie w \u017cyciu powiatu by\u0142y wielkimi wydarzeniami, wywar\u0142y na uczestnikach du\u017ce wra\u017cenie, pobudzi\u0142y og\u00f3\u0142 do pracy i pozostawienia trwa\u0142ych pomnik\u00f3w lub wp\u0142yn\u0119\u0142y na rozbudzenie pewnych zainteresowa\u0144 i u\u015bwiadomienie obywatelskie szerokich mas.<\/p>\n
Pierwszym z kolei tego rodzaju wydarzeniem by\u0142o wzniesienie w \u0141ukowie pomnika po\u015bwi\u0119conego “Pami\u0119ci Powsta\u0144c\u00f3w \u0141ukowian”. Pomnik ten, zapocz\u0105tkowany z inicjatywy m\u0142odzie\u017cy Gimn. Pa\u0144stwowego im. T. Ko\u015bciuszki, ods\u0142oni\u0119to w 63 rocznic\u0119 Powstania Styczniowego, to jest 22 stycznia 1926 roku.<\/p>\n
\"... od samego rana \u2014 cho\u0107 by\u0142 to pi\u0105tek \u2014 miasto mia\u0142o wygl\u0105d wybitnie \u015bwi\u0105teczny ... ludno\u015b\u0107 z miasta i dalekich nawet wsi, oraz delegacje z innych stron, od\u015bwi\u0119tnie ubrane, \u015bpiesz\u0105 t\u0142umnie, mimo silnego mrozu do ko\u015bcio\u0142a\"<\/blockquote>Pisze tak Gazeta \u0141ukowska, a dalej:<\/p>\n
\"Do oczu cisn\u0119\u0142y si\u0119 \u0142zy rado\u015bci, wyp\u0142ywaj\u0105ce z najg\u0142\u0119bszych tajnik\u00f3w serca, gdy w \u015bwi\u0105tyni rozleg\u0142 si\u0119 przepot\u0119\u017cny marsz Szopenowski, a w modlitwie za bohater\u00f3w \u0142\u0105czy\u0142y si\u0119 naprawd\u0119 wszystkie stany, i w drugim momencie, gdy w\u015br\u00f3d r\u00f3\u017cnych delegacyj pojawi\u0142y si\u0119 ch\u0142opskie z wie\u0144cami z k\u0142os\u00f3w, kwiecia i symbolicznych kos ...\" *1)<\/blockquote>Nie d\u0142ugo po tym, bo dnia 3 czerwca 1928 r. odby\u0142o si\u0119 w kniei d\u0105browieckiej uroczyste ods\u0142oni\u0119cie pomnika ku czci ks. Stanis\u0142awa Brz\u00f3ski. Pomnik wzniesiono staraniem le\u015bnik\u00f3w Nadle\u015bnictwa \u0141ukowskiego.<\/p>\n
\"Po przem\u00f3wieniu prezesa Komitetu p. Filipowskiego dokona\u0142 ods\u0142oni\u0119cia dyr. Rogi\u0144ski, syn Romana Rogi\u0144skiego, jednego z dow\u00f3dc\u00f3w powstania na Podlasiu. Po\u015bwi\u0119ci\u0142 pomnik i odprawi\u0142 Msz\u0119 \u015bw. Ks. Biskup Soko\u0142owski. Po przem\u00f3wieniu ks. Biskupa i p. Starosty \u0142ukowskiego zako\u0144czy\u0142a uroczysto\u015b\u0107 defilada wojska, oddzia\u0142\u00f3w p. w., stra\u017cy po\u017carnych i m\u0142odzie\u017cy szkolnej\". *2)<\/blockquote>Z kolei nasta\u0142 rok 1931, w kt\u00f3rym przypad\u0142a 100-letnia rocznica bitwy pod Stoczkiem i ods\u0142oni\u0119cie pomnika na polu walki. Manifestacja imponuj\u0105ca!<\/p>\n
\"Na granicy powiat\u00f3w garwoli\u0144skiego i \u0142ukowskiego, przy wzniesionej bramie, zbiera si\u0119 grupa przedstawicieli z p. Starost\u0105 \u0141ukowskim na czele by powita\u0107 p. Wojewod\u0119 Lubelskiego, kt\u00f3ry przybywa na uroczysto\u015b\u0107 w zast\u0119pstwie p. Prezydenta Rzeczypospolitej ...
\r\nU st\u00f3p wzg\u00f3rza ... rozpoczyna si\u0119 uroczysta msza \u015bw. za poleg\u0142ych przed stu laty, celebrowana przez J. E. Biskupa Podlaskiego, Ks. Soko\u0142owskiego, przy d\u017awi\u0119kach wspania\u0142ej orkiestry 22 p. p. z Siedlec\" *3).<\/blockquote>Malownicze wzg\u00f3rze, jak okiem si\u0119gn\u0105\u0107, zaleg\u0142 kilkunastotysi\u0119czny t\u0142um uczestnik\u00f3w.<\/p>\n
Po nabo\u017ce\u0144stwie wojewoda Swidzi\u0144ski dokona\u0142 ods\u0142oni\u0119cia pomnika, po czym odby\u0142a si\u0119 wspania\u0142a defilada. W zako\u0144czeniu opisu defilady Gaz. Pow. \u0141uk. tak o niej pisze :<\/p>\n
\"...wreszcie zamykaj\u0105 poch\u00f3d \"nasze ma\u0142e harcerzyki\" i harcerki. Trzymaj\u0105 si\u0119 dzielnie. Twarze ogorza\u0142e od s\u0142o\u0144ca, rado\u015bci\u0105 b\u0142yszcz\u0105 oczy, na czo\u0142ach rysuje si\u0119 jakowa\u015b duma, okraszona u\u015bmiechem zadowolenia, pogoda ich lic udziela si\u0119 widzom. Radosne u\u015bmiechy wykwitaj\u0105 na wszystkich ustach. Z t\u0142umu wyrywa si\u0119 jaki\u015b g\u0142os, t\u0142umiony rzewno\u015bci\u0105: \"Niech \u017cyj\u0105 nasi kochani harcerze!\".<\/blockquote>Tego\u017c dnia na drugim wzg\u00f3rzu, w innej stronie miasteczka, odby\u0142o si\u0119 w obecno\u015bci Naczelnika Kuratorium O. S. St. Bugajskiego, uroczyste po\u015bwi\u0119cenie fundament\u00f3w pomnika-szko\u0142y im. gen. Dwernickiego. Dzie\u0142o w tak pami\u0119tnej chwili pocz\u0119te jest ju\u017c od kilku lat wygodn\u0105 uczelni\u0105 dziatwy stoczkowskiej.<\/p>\n
W roku 1933 przypad\u0142o siedemsetlecie istnienia \u0141ukowa. Inauguracj\u0105 obchodu tej wielkiej rocznicy by\u0142o uroczyste posiedzenie Rady Miejskiej w dniu 20 maja. Na posiedzeniu tym R. M. postanowi\u0142a ufundowa\u0107 tablic\u0119 pami\u0105tkow\u0105; zamianowa\u0107 7 ulic nazwiskami os\u00f3b zas\u0142u\u017conych lub zwi\u0105zanych z \u0141ukowem; przeznaczy\u0107 10-hektarowy teren miejski na park, kt\u00f3ry \u2014 da B\u00f3g \u2014 b\u0119dzie kiedy\u015b zrealizowany.<\/p>\n
Najpi\u0119kniejsz\u0105 i najwspanialsz\u0105 w ubieg\u0142ym pi\u0119tnastoleciu uroczysto\u015bci\u0105, kt\u00f3ra poruszy\u0142a dos\u0142ownie ca\u0142y powiat, by\u0142o ods\u0142oni\u0119cie pomnika Henryka Sienkiewicza w \u0141ukowie w dniu 28 maja 1933 r., kt\u00f3re odby\u0142o si\u0119 w obecno\u015bci wojewody lubelskiego dr. Ro\u017cnieckiego, przedstawicieli nauki i literatury, cz\u0142onk\u00f3w rodziny (syna i c\u00f3rki) Wielkiego Pisarza, wielu delegacyj i t\u0142umu ludno\u015bci z ca\u0142ego powiatu w liczbie oko\u0142o 15.000 os\u00f3b.<\/p>\n
W czasie tej uroczysto\u015bci wyg\u0142osili przem\u00f3wienia: Jan St. Majewski \u2014 imieniem Komitetu Budowy Pomnika; dr. Leon Kry\u0144ski \u2014 im. Warsz. T-wa Naukowego; Antoni Bogus\u0142awski \u2014 im. T-wa literat\u00f3w i Dziennikarzy; Jan So\u0142tan \u2014 im. Kasy Literackiej; dr. Ludwik Kamykowski \u2014 im. T-wa Przyjaci\u00f3\u0142 Nauk w Lublinie; ks. dr. Antoni Kresa \u2014 im. Kom. Bud. Kopca-Pomnika Sienkiewicza w Okrzei oraz Szyja Halpern \u2014 imieniem spo\u0142ecze\u0144stwa \u017cydowskiego. U st\u00f3p pomnika z\u0142o\u017cono oko\u0142o 100 wie\u0144c\u00f3w.<\/p>\n
Trzecim wreszcie powa\u017cnym wydarzeniem w pami\u0119tnym roku 1933 by\u0142 Zjazd \u0141ukowian, po\u0142\u0105czony z ods\u0142oni\u0119ciem tablicy, upami\u0119tniaj\u0105cej siedemsetlecie \u0141ukowa. Zjazd mia\u0142 miejsce w dniach 9 i 10 wrze\u015bnia przy udziale oko\u0142o 200 uczestnik\u00f3w z ca\u0142ego kraju. Na otwarciu zjazdu by\u0142 obecny kurator szkolny okr\u0119gu lubelskiego, Stanis\u0142aw Lewicki. Zjazd otworzy\u0142 dr. Micha\u0142 Studzi\u0144ski, przewodniczy\u0142 za\u015b. b. dyrektor gimn., Bronis\u0142aw Przedpe\u0142ski. Referaty wyg\u0142osili: Jan St. Majewski na temat “Regionalizm ziemi \u0142ukowskiej a szkolnictwo \u0142ukowskie”, oraz Micha\u0142 Lewoncewicz \u2014 “Z przesz\u0142o\u015bci gmachu szkolnego”. Ods\u0142oni\u0119cia tablicy pami\u0105tkowej, wmurowanej na gmachu Magistratu, dokona\u0142 starosta dr. Jan Sioka\u0142o.<\/p>\n
W dniu \u015awi\u0119ta Niepodleg\u0142o\u015bci roku 1934 mia\u0142 miejsce w \u0141ukowie ostatni z rz\u0119du wi\u0119kszych wydarze\u0144 w ubieg\u0142ym 15-leciu fakt, mianowicie wielki zjazd peowiak\u00f3w na tle pi\u0119knej uroczysto\u015bci po\u015bwi\u0119cenia sztandaru i ods\u0142oni\u0119cia tablicy pami\u0105tkowej ku czci poleg\u0142ych \u0141ukowian, cz\u0142onk\u00f3w P. O. W.<\/p>\n
\"Mimo, \u017ce miasto to oddalone by\u0142o od wielkich i o\u017cywionych o\u015brodk\u00f3w akcji niepodleg\u0142o\u015bciowej (pisze \"Express Ilustrowany\"), to jednak synowie \u0141ukowa i Ziemi \u0141ukowskiej gromadnie po\u015bpieszyli na zew Wodza, Komendanta J\u00f3zefa Pi\u0142sudskiego w b\u00f3j o skarb najdro\u017cszy, o Wolno\u015b\u0107. Wielu z nich w bojach tych poleg\u0142o, wielu wr\u00f3ci\u0142o rannych, ale dzi\u015b po latach 20 od pocz\u0105tku wojny \u015bwiatowej nie zatar\u0142y si\u0119 wspomnienia wsp\u00f3lnie prze\u017cytych w braterstwie broni i wielkiego umi\u0142owania Ojczyzny lat... Dzielni peowiacy \u0142ukowscy wysi\u0142kami swymi ufundowali pi\u0119kn\u0105 tablic\u0119 i sztandar zwi\u0105zkowy\" *4).<\/blockquote>Rodzicami chrzestnymi sztandaru mi\u0119dzy innymi byli: minister Eugeniusz Kwiatkowski, wojewoda tarnopolski Artur Maruszewski, b. komd. okr\u0119g. P. O. W. W\u0142adys\u0142aw Horyd, Cecylia Nowi\u0144ska, Zofia \u0141opuska, Zenon \u0141opuski, Leon Nowacki, Maria Skar\u017cy\u0144ska i inni. Ods\u0142oni\u0119cia tablicy pami\u0105tkowej na gmachu Starostwa dokona\u0142 reprezentant wojewody, naczelnik wydzia\u0142u Kot-Gajl. W czasie uroczysto\u015bci przem\u00f3wienia wyg\u0142osili: prezes oddz. Zwi\u0105zku Peowiak\u00f3w Stefan Dyl, komd. lub. okr. Zw. P. O. W. Lis-B\u0142o\u0144ski, rejent Nowacki i starosta Skocze\u0144.<\/p>\n
Je\u017celi chodzi o czynny wsp\u00f3\u0142udzia\u0142 szerokich mas, o odd\u017awi\u0119k w powiecie i w Polsce, o si\u0142\u0119 wra\u017cenia w\u015br\u00f3d uczestnik\u00f3w uroczysto\u015bci, to niew\u0105tpliwie na czo\u0142o opisanych wydarze\u0144 wysun\u0119\u0142a si\u0119 manifestacja ku czci Sienkiewicza w roku 1933. Ale ta uroczysto\u015b\u0107 nie by\u0142a ani pierwszym, ani jedynym wyrazem pami\u0119ci, uznania i ho\u0142du spo\u0142ecze\u0144stwa \u0142ukowskiego dla swego Wielkiego Rodaka, Mistrza s\u0142owa.<\/p>\n
Ju\u017c kilka lat przed tym zapocz\u0105tkowano w Okrzei budow\u0119 wielkiego, murowanego gmachu, pomnika-szko\u0142y, a od roku 1932 rozpocz\u0119to tam\u017ce sypanie monumentalnego pomnika-kopca Sienkiewicza. Poniewa\u017c pomniki te nie zosta\u0142y wyko\u0144czone, kulminacyjne uroczysto\u015bci odb\u0119d\u0105 si\u0119 dopiero w przysz\u0142o\u015bci.<\/p>\n
Obecnie, w 18 rocznic\u0119 Niepodleg\u0142o\u015bci Polski, w 20 rocznic\u0119 \u015bmierci Henryka Sienkiewicza, a 25 Harcerstwa w \u0141ukowie \u2014 \u017cyczy\u0107by serdecznie nale\u017ca\u0142o, a\u017ceby spo\u0142ecze\u0144stwo \u0142ukowskie jaknajwydatniej dopomog\u0142o w wyko\u0144czeniu wznoszonych w Okrzei pomnik\u00f3w ku uczczeniu Piewcy Or\u0119\u017ca Polskiego, Zwiastuna Niepodleg\u0142o\u015bci, Henryka Sienkiewicza, oraz w zrealizowaniu zadeklarowanego czynu: budowie pi\u0119knego, wiecznotrwa\u0142ego i po\u017cytecznego pomnika-parku w \u0141ukowie ku czci Organizatora Si\u0142y Zbrojnej, Budowniczego Nowej Polski, Wodza Narodu, Marsz. J\u00f3zefa Pi\u0142sudskiego.<\/p>\n
\nPrzypisy:
\n*1) Gazeta \u0141ukowska, 1926, nr. 2.
\n*2) Gazeta Powiatu \u0141ukowskiego, 1928, nr 3.
\n*3) Gazeta Powiatu \u0141ukowskiego, 1931, nr 6.
\n*4) Wxpres Ilustrowany, 1934, nr. 316.<\/p>\nAutor: Jan Stanis\u0142aw Majewski
\n\u0179r\u00f3d\u0142o: Jednodni\u00f3wka Harcerska 1937 r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Komenda Hufca Z. H. P., wydaj\u0105c po raz wt\u00f3ry jednodni\u00f3wk\u0119 harcerk\u0105, tym razem z okazji 25-lecia i 17 lecia najstarszych swych dru\u017cyn, wyrazi\u0142a \u017cyczenie a\u017cebym skre\u015bli\u0142 dla tego wydawnictwa kronik\u0119 najwa\u017cniejszych wydarze\u0144 lokalnych w ci\u0105gu jubileuszowego okresu Harcerstwa \u0142ukowskiego z uwzgl\u0119dnieniem przedewszystkiem uroczysto\u015bci ku czci Henryka Sienkiewicza. Czyni\u0105c zado\u015b\u0107 temu \u017cyczeniu, streszczam pokr\u00f3tce te momenty, kt\u00f3re istotnie w \u017cyciu powiatu …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2436,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[30],"tags":[159,183,173,786,305,275,771,774,780,163,783,134,779,358,135,129,303,778,772,140,178,1539,787,8,769,765,770,785,766,773,1522,313,734,623,225,767,548,155,328,238,153,768,777,256,782,144,775,781,492,699,776,784],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2423"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2423"}],"version-history":[{"count":19,"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2423\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2445,"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2423\/revisions\/2445"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/2436"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2423"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2423"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2423"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}