{"id":2558,"date":"2014-05-07T15:03:24","date_gmt":"2014-05-07T13:03:24","guid":{"rendered":"http:\/\/www.lukow-historia.pl\/?p=2558"},"modified":"2014-05-27T09:03:19","modified_gmt":"2014-05-27T07:03:19","slug":"historia-obozu-armii-krajowej-w-jacie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/?p=2558","title":{"rendered":"Historia obozu Armii Krajowej w Jacie"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: justify\"><strong>Historia obozu Le\u015bnego &#8211; Szkoleniowego przekszta\u0142conego w Oddzia\u0142 Partyzancki ( z ksi\u0105\u017cki Ryszarda Garfika pt. &#8220;Przywr\u00f3cona Pami\u0119\u0107 &#8211; Dzia\u0142alno\u015b\u0107 Ko\u0142a \u015awiatowego Zwi\u0105zku \u017bo\u0142nierzy Armii Krajowej w \u0141ukowie w latach 1989 \u2013 2012 w zapisie kronikarskim\u201d )<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Historia obozu le\u015bnego &#8211; szkoleniowego Armii Krajowej w Jacie zosta\u0142a opisana w oparciu o wspomnienia ppor. W\u0142adys\u0142awa Kamoli &#8220;Dyska&#8221; &#8211; Dow\u00f3dcy II Plutonu OP I BAT 35 pp AK w Jacie, b\u0119d\u0105cego w OL od pocz\u0105tku oraz o <em>&#8220;Jat\u0119 44 \u2013 obozy szkoleniowe NSZ i AK w lasach \u0142ukowskich w czasie II wojny \u015bwiatowej&#8221;<\/em> \u2013 Mariusza Bechty i opracowaniu R. Grafika, ( szatagraficzna Ireneusz Staszewski ) pt. <em>&#8220;Jata 1944- 1996 \u2013 \u017bo\u0142nierzom 1-go Batalionu 35 pp 9-tej Podlaskiej Dywizji Armii Krajowej Zgrupowanie &#8220;Jata&#8221;&#8221;<\/em>, wydanego z okazji ods\u0142oni\u0119cia pomnika w Jacie w 1996 roku.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Gdy w drugiej po\u0142owie 1943 roku sta\u0142o si\u0119 jasne, \u017ce szala zwyci\u0119stwa przechyla si\u0119 na rzecz wojsk alianckich, a w terenie coraz cia\u015bniej robi\u0142o si\u0119 dla wielu ludzi, zacz\u0119\u0142a dojrzewa\u0107 my\u015bl o konieczno\u015bci utworzenia obok Kedywu oddzielnego oddzia\u0142u le\u015bnego (OL) do dyspozycji Komendy Obwodu \u0141uk\u00f3w. Pierwszym propagatorem powstania OL by\u0142 Komendant Obwodu AK \u0141uk\u00f3w \u2013 rotmistrz Zygmunt Bagrowski \u201eMarcin\u201d. Niestety, nie zrealizowa\u0142 tego zamiaru. Zosta\u0142 aresztowany przez gestapo i zamordowany. Uczyni\u0142 to nast\u0119pny Komendant Obwodu kpt. Jan Rybacki ( prawdziwe nazwisko Franciszek Lenarczyk ) &#8220;Feliks&#8221;. Po r\u00f3\u017cnych propozycjach na dow\u00f3dc\u0119 OL, ( mi\u0119dzy innymi otrzymali je pchor. Roman Zab\u0142ocki &#8220;Roman&#8221; \u2013 Komendant Rejonu I AK, dow\u00f3dca wielu akcji bojowych, ppor. cz. w. Czes\u0142aw Krasuski &#8220;Wyrwicz&#8221; &#8211; mia\u0142 do\u015bwiadczenie bojowe w walkach uderzeniowych Batalion\u00f3w Kadrowych na terenie Wyszkowa. Obaj \u015bwietni organizatorzy. Komendant Obwodu nie wyrazi\u0142 zgody na ich przej\u015bcie do Jaty ), wyb\u00f3r pad\u0142 na por. Piotra Nowi\u0144skiego &#8220;Paw\u0142a&#8221;, kt\u00f3ry w\u00f3wczas jako Jerzy Kalinowski pracowa\u0142 jako rz\u0105dca w maj\u0105tku pa\u0144stwa Majewskich w Nied\u017awiadce i nie mia\u0142 \u017cadnego przydzia\u0142u, by\u0142 oficerem zawodowym, energicznym cz\u0142owiekiem i dobrym organizatorem. Zast\u0119pc\u0105 zosta\u0142 ppor. rez. W\u0142adys\u0142aw Kamola &#8220;Dysk&#8221;, dotychczasowy oficer wyszkolenia w Rejonie IV a. Ponadto sprawa utworzenia OL wraz z budow\u0105 sta\u0142ej bazy le\u015bnej wyja\u015bni\u0142a si\u0119 wiosn\u0105 1944 roku, gdy na rozkaz Komendy Okr\u0119gu AK Lublin przyst\u0105piono do tworzenia pierwszych zgrupowa\u0144 partyzanckich jako zal\u0105\u017ck\u00f3w jednostek wojskowych. Inspektorat Rejonowy AK Radzy\u0144 Podlaski mia\u0142 za zadanie zorganizowa\u0107 trzy Bataliony 35 pp AK i wsp\u00f3lnie z 34 pp AK odtworzy\u0107 9 Podlask\u0105 Dywizj\u0119 Piechoty AK. Na dow\u00f3dc\u0119 wyznaczono genera\u0142a brygady Ludwika Bittnera &#8220;Halk\u0119&#8221;. Obw\u00f3d AK \u0141uk\u00f3w mia\u0142 odtworzy\u0107 I Batalion 35 pp AK pod dow\u00f3dztwem por. Wac\u0142awa Rejmaka &#8220;Ostoi&#8221;.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Celem powo\u0142ania OL by\u0142o:<\/p>\n<ul class=\"fancy_list\">\n<li class=\"bullet_list\">zabezpieczenie &#8220;spalonych \u017co\u0142nierzy&#8221; Obwodu \u0141uk\u00f3w przed aresztowaniem lub innymi represjami,<\/li>\n<li class=\"bullet_list\">stworzenie si\u0142y uderzeniowej do dyspozycji Komendy Obwodu,<\/li>\n<li class=\"bullet_list\">przygotowanie kadr do odtworzenia I Batalionu 35 pp AK.<\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"text-align: justify\">30 kwietnia 1944 roku por. &#8220;Pawe\u0142&#8221; i ppor. &#8220;Dysk&#8221; udali si\u0119 na teren du\u017cych kompleks\u00f3w las\u00f3w \u0142ukowskich celem wyboru miejsca obozu. Wyb\u00f3r pad\u0142 na Rezerwat Jata, na tak zwanej wyspie za obozem NSZ &#8220;Dym&#8221;, kt\u00f3ry funkcjonowa\u0142 od jesieni 1943 roku, a jako ob\u00f3z szkoleniowy od stycznia 1944 roku o kryptonimie OP1\/ XII &#8220;Dym&#8221;. W obozie NSZ, odby\u0142y si\u0119 trzy turnusy szkoleniowe Szko\u0142y Podchor\u0105\u017cych i Podoficer\u00f3w Rezerwy Piechoty NSZ, kt\u00f3re uko\u0144czy\u0142o 120 os\u00f3b. W Jacie na sta\u0142e przebywa\u0142 oddzia\u0142 Akcji Specjalnej (AS) pod dow\u00f3dztwem starszego sier\u017canta Stefana Kosobudzkiego &#8220;S\u0119ka&#8221;. Ob\u00f3z by\u0142 ca\u0142kowicie samowystarczalny. Prowadzi\u0142 rusznikarni\u0119 i zaplecze kwatermistrzowskie. Wybrany teren przez por. &#8220;Paw\u0142a&#8221; i ppor. &#8220;Dyska&#8221; od strony po\u0142udniowej chroni\u0142y bagna Krzny Po\u0142udniowej, a od pozosta\u0142ych g\u0119stwiny le\u015bne. Przez bagniska ci\u0105gn\u0119\u0142y si\u0119 p\u00f3\u0142torakilometrowe k\u0142adki drewniane z por\u0119czami dla ochrony ludzi przed utoni\u0119ciem.<\/p>\n<div class=\"aligncenter\"><span class=\"shadow_frame\"><a rel=\"prettyPhoto\" href=\"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/wp-content\/uploads\/2014\/05\/jata-ak-01.jpg\" title=\"\"><img class=\"framed\" src=\"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/wp-content\/uploads\/2014\/05\/jata-ak-01.jpg\" title=\"\" alt=\"\" width=\"480\" height=\"720\" \/><\/a><img alt=\"\" src=\"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/wp-content\/themes\/infocus\/images\/shortcodes\/image_shadow.png\" style=\"width:480px;\" class=\"image_shadow\"><\/span><\/div><p style=\"text-align: center\"><em>Mapa Rezerwatu Jod\u0142y Jata w pow. \u0141uk\u00f3w. Map\u0119 wykona\u0142 Zbigniew Klink.<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Por. &#8220;Pawe\u0142&#8221; i ppor. &#8220;Dysk&#8221; b\u0119d\u0105c w Jacie obejrzeli ob\u00f3z NSZ, a wi\u0119c ziemianki, baraki i namioty. Tam zastali Komendanta Kedywu por. &#8220;Ostoj\u0119&#8221; i z BCH Stanis\u0142awa \u015awietlika &#8220;Szczodrego&#8221;, kt\u00f3rzy oczekiwali na ich przybycie, \u015awietlik pracowa\u0142 w Sp\u00f3\u0142dzielni &#8220;Spo\u0142em&#8221; w \u0141ukowie i dysponowa\u0142 narz\u0119dziami i materia\u0142ami budowlanymi.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Po uzgodnieniu nale\u017ca\u0142o przyst\u0105pi\u0107 do prac, zorganizowa\u0107 grup\u0119 robocz\u0105 i materia\u0142y.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Por. &#8220;Pawe\u0142&#8221; przyprowadzi\u0142 kilkunastu ludzi z Rejonu IV Stoczek \u0141ukowski. Byli to: Zygmunt \u015awieczak &#8220;Kadwin&#8221;, Marian Ga\u0142adyk &#8220;Lampart&#8221;, Marian Bartosiewicz &#8220;S\u0119p&#8221;, Boles\u0142aw Gac &#8220;Bartosz&#8221;, Mieczys\u0142aw Dziak &#8220;Piorun&#8221;, Mieczys\u0142aw Budziak &#8220;Brochwicz&#8221;, Czes\u0142aw Tkaczyk &#8220;Kruk&#8221;, Marian Zbojna &#8220;Orze\u0142&#8221;, Kazimierz Barej &#8220;Sitko&#8221;, J\u00f3zef Barej &#8220;Dzbuk&#8221;, Henryk Kajka &#8220;Strzelec&#8221;, Stefan Szersze\u0144 &#8220;Kot&#8221;, Henryk Kaczor &#8220;Kozak&#8221;, Feliks Gajowniczek &#8220;Ku\u0107&#8221;, Stefan K\u0119dziora &#8220;Wierzba&#8221;, Jan Le\u015bkiewicz &#8220;Brzoza&#8221;, Jan Miszta &#8220;Sok\u00f3\u0142&#8221;, Jan Szersze\u0144 &#8220;Kora&#8221;. Po nich dalszych ludzi przyprowadzi\u0142 z Rejonu I z Ulana plutonowy Wac\u0142aw Sypia\u0144ski &#8220;Colt&#8221;. Byli to: Tadeusz \u015aled\u017a &#8220;Bia\u0142y&#8221;, Tadeusz Kulik &#8220;Kruk&#8221;, Mieczys\u0142aw Brzozowski &#8220;Orze\u0142&#8221;, Henryk \u015alesycki &#8220;So\u015bniak&#8221;, Marian Szczuchniak &#8220;Dudek&#8221;, Jan Dmochowski &#8220;Kuba&#8221;, Jan Fidosiej &#8220;Sklepnik&#8221;, Jan Janasz &#8220;Walek&#8221;.<\/p>\n<div class=\"aligncenter\"><span class=\"shadow_frame\"><a rel=\"prettyPhoto\" href=\"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/wp-content\/uploads\/2014\/05\/jata-ak-02.jpg\" title=\"\"><img class=\"framed\" src=\"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/wp-content\/uploads\/2014\/05\/jata-ak-02.jpg\" title=\"\" alt=\"\" width=\"550\" height=\"413\" \/><\/a><img alt=\"\" src=\"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/wp-content\/themes\/infocus\/images\/shortcodes\/image_shadow.png\" style=\"width:550px;\" class=\"image_shadow\"><\/span><\/div><p style=\"text-align: center\"><em>Plan sytuacyjny obozu w rezerwacie Jata.<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Wyznaczono obszerny plac zbi\u00f3rek zwany te\u017c alarmowym oraz miejsca na kuchni\u0119, magazyn, kancelari\u0119, sztab oddzia\u0142u, wartownie i na trzy baraki. Wszystkie budowle zosta\u0142y wkomponowane w naturalne \u015brodowisko le\u015bne, tak aby by\u0142y nie do wykrycia z samolotu. Nie wolno by\u0142o nic wycina\u0107 z terenu obozu i w pobli\u017cu. Z uwagi na nisko po\u0142o\u017cony teren mo\u017cna by\u0142o budowa\u0107 tylko obiekty naziemne. Dla barak\u00f3w lub innych pomieszcze\u0144 wbijano blisko siebie pale, kt\u00f3re oplata\u0142o si\u0119 ga\u0142\u0119ziami z jod\u0142y, \u015bwierku lub sosny, a dach kryty by\u0142 pap\u0105. Gwo\u017adzie, pap\u0119, m\u0142otki, obc\u0119gi, siekiery, pi\u0142y i inne narz\u0119dzia oraz materia\u0142y przywieziono ze &#8220;Spo\u0142em&#8221; z \u0141ukowa. Natomiast deski, \u017cerdzie i listwy dostarczono z Tartaku w \u0141ukowie, zw\u0142aszcza do wykonania sto\u0142\u00f3w, \u0142aw i stojak\u00f3w na bro\u0144. W ci\u0105gu kilku dni stan\u0119\u0142y trzy du\u017ce, wygodne z pryczami baraki (20 osobowe).<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">7 maja 1944 roku przyby\u0142 do Jaty Zast\u0119pca Komendanta Obwodu AK \u0141uk\u00f3w kpt. J\u00f3zef Waltenberg ( okupacyjne nazwisko Jerzy Or\u0142owski ) &#8220;Lubicz&#8221;, &#8220;Siwunio&#8221;. Ustalono, \u017ce nale\u017cy prowadzi\u0107 szkolenie sprawno\u015bciowe przewidziane dla dow\u00f3dc\u00f3w dru\u017cyn i pluton\u00f3w, a ppor. &#8220;Dysk&#8221; b\u0119dzie dow\u00f3dc\u0105 I plutonu, ppor. &#8220;Nosowicz&#8221; dow\u00f3dc\u0105 II plutonu. Poniewa\u017c por. &#8220;Pawe\u0142&#8221; mia\u0142 du\u017co prac zwi\u0105zanych ze sprowadzaniem materia\u0142\u00f3w, aprowizacj\u0105, ustalaniem rekrutacji nowych grup ludzi w rejonach, organizacj\u0105 wywiadu zwi\u0105zanego z bezpiecze\u0144stwem obozu, systemem \u0142\u0105czno\u015bci z rejonami, ustalaniu hase\u0142 i wielu innych spraw i cz\u0119sto przebywa\u0142 w terenie, faktyczny nadz\u00f3r nad rozbudow\u0105 bazy i szkoleniem sprawowali ppor. &#8220;Dysk&#8221; i ppor. &#8220;Nosowicz&#8221;. Ppor. &#8220;Dysk&#8221; w swoich wspomnieniach napisa\u0142:<br \/>\n<\/em><\/p>\n<blockquote class=\"slategrey_sprite\">Roboty by\u0142o w br\u00f3d, ale atmosfera by\u0142a wspania\u0142a..... \"Nosowicz\" wni\u00f3s\u0142 do ca\u0142ego \u017cycia obozowego wiele o\u017cywienia, rado\u015bci, rozrusza\u0142 i roz\u015bpiewa\u0142 nawet ponurak\u00f3w. By\u0142 wytrawnym harcerzem, a przed przyj\u015bciem do Jaty zwi\u0105zany by\u0142 prac\u0105 w Szarych Szeregach w Warszawie (\u2026) tu m\u00f3g\u0142 spo\u017cytkowa\u0107 do\u015bwiadczenia zdobyte na przedwojennych obozach harcerskich (\u2026) tu by\u0142 w swoim \u017cywiole...<\/blockquote><p style=\"text-align: justify\">W nocy z 13 na 14 maj\u0105 do Jaty przyby\u0142 oddzia\u0142 Kedywu z por. &#8220;Ostoj\u0105&#8221; i niekt\u00f3rymi oddzia\u0142ami z rejon\u00f3w.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Przez 3 dni przebywa\u0142 w obozie por. &#8220;Ostoja&#8221;, kt\u00f3ry otrzyma\u0142 rozkaz zebrania du\u017cego oddzia\u0142u i demonstracyjnego pokazywania si\u0119 w terenie. Mia\u0142o to na celu niepokojenie Niemc\u00f3w tak, aby nie czuli si\u0119 bezpiecznie i nie mogli skoncentrowa\u0107 du\u017cych si\u0142 na szukanie niewypa\u0142u pocisku rakietowego V-2, kt\u00f3ry spad\u0142 ko\u0142o Sarnak i zosta\u0142 przechwycony przez AK, a cz\u0119\u015bci w ca\u0142o\u015bci oraz rozrysowane i opisane przes\u0142ano do Anglii.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">W tym czasie w obozie stawi\u0142 si\u0119 oficer sowiecki podaj\u0105cy si\u0119 jako &#8220;Wo\u0142odia&#8221; &#8211; \u0142\u0105cznik dow\u00f3dztwa radzieckiego z partyzantk\u0105 sowieck\u0105 w Jacie ( stacjonowa\u0142 w Jacie ma\u0142y oddzia\u0142 ). Dosz\u0142o do spotkania z por. &#8220;Ostoj\u0105&#8221;. Por. Wo\u0142odia m\u00f3wi\u0142, \u017ce wojna si\u0119 nied\u0142ugo sko\u0144czy i jak Niemcy b\u0119d\u0105 si\u0119 wycofywa\u0107, musz\u0105 by\u0107 atakowani przez partyzantk\u0119 polsk\u0105 i ich. Partyzanci rosyjscy maj\u0105 zamiar wysadza\u0107 mosty i podpala\u0107 szko\u0142y, aby Niemcy nie mieli gdzie si\u0119 zakwaterowa\u0107. Por. &#8220;Ostoja&#8221; powiedzia\u0142:<\/p>\n<blockquote class=\"slategrey_sprite\">My jeste\u015bmy gospodarzami i bez porozumienia z nami, bez naszej zgody nie mo\u017cecie tego robi\u0107. Niemcy odejd\u0105, a w Polsce pozostanie ruina. Tego nie mo\u017cecie robi\u0107.\r\n<\/blockquote><p style=\"text-align: justify\">Por. &#8220;Paw\u0142a&#8221; nie by\u0142o przy tej rozmowie. Przyszed\u0142 p\u00f3\u017aniej. Por. &#8220;Wo\u0142odia&#8221; prosi\u0142 &#8220;Paw\u0142a&#8221; o przerzucenie go do las\u00f3w parczewskich. &#8220;Pawe\u0142&#8221; obieca\u0142 pomoc. Nale\u017cy nadmieni\u0107, \u017ce z Rosjanami wyst\u0119powa\u0142y konflikty. Kt\u00f3rego\u015b dnia przyszli gospodarze z Jagodnego ze skarg\u0105, \u017ce Ruscy zabrali krow\u0119 i dwa ciel\u0119ta. Na interwencj\u0119 por. &#8220;Paw\u0142a&#8221; zwr\u00f3cili krow\u0119 i cielaka ( jeden cielak by\u0142 ju\u017c zabity ). By\u0142y jeszcze konflikty z rozebraniem samowolnie wsp\u00f3lnej k\u0142adki, kt\u00f3r\u0105 po interwencjach naprawiono. Ale pe\u0142nego zaufania do Rosjan ju\u017c nie by\u0142o.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Pod koniec maja przyby\u0142o 5 absolwent\u00f3w kursu M\u0142odych Dow\u00f3dc\u00f3w Wojsk Piechoty ze Stanina. Byli to: Wies\u0142aw Brzozowski &#8220;Konrad&#8221;, Zbigniew Bytniewski &#8220;Brzoza&#8221;, Gabriel Galec &#8220;P\u0142owy&#8221;, Bogdan Matuszczak &#8220;Arsen Mattuti&#8221;, Leonard Poreda &#8220;Wujek&#8221;.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Ppor. &#8220;Nosowicz&#8221; tworzy\u0142 Pluton III, energicznie szkoli\u0142 ludzi i organizowa\u0142 ch\u00f3ralne \u015bpiewy pie\u015bni wojskowych, partyzanckich, harcerskich i innych. 28 maja 1944 roku w Zielone \u015awi\u0105tki odby\u0142a si\u0119 wielka uroczysto\u015b\u0107 po\u015bwi\u0119cenia i wr\u0119czenia sztandaru ufundowanego przez spo\u0142ecze\u0144stwo oraz przysi\u0119ga \u017co\u0142nierska.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">O\u0142tarz wykonany zosta\u0142 wed\u0142ug projektu ppor. &#8220;Nosowicza&#8221;. Mi\u0119dzy dwoma jod\u0142ami przygotowano o\u0142tarz z desek, na kt\u00f3rym w kszta\u0142cie podkowy wstawiono korze\u0144. W podkowie usytuowano krzy\u017c brzozowy bia\u0142y, w g\u00f3r\u0119 od podkowy sz\u0142y bia\u0142e brzozowe promienie. Na tle ciemnego boru o\u0142tarz prezentowa\u0142 si\u0119 wspaniale.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Na uroczysto\u015bci obok zaproszonych go\u015bci, g\u0142\u00f3wnie z Rejonu III Stanin &#8211; Tuchowicz byli obecni: przedstawiciele Komendy Obwodu AK \u0141uk\u00f3w, Kedyw, Oddzia\u0142 NSZ z obozu &#8220;Dym&#8221;, delegacje z rejon\u00f3w, z Obwodu AK Siedlce, Wojskowej S\u0142u\u017cby Kobiet (WSK) i Pomocy \u017bo\u0142nierzom (P\u017b).<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Msz\u0119 \u015awi\u0119t\u0105 odprawi\u0142, wyg\u0142osi\u0142 homili\u0119 i po\u015bwi\u0119ci\u0142 sztandar ks. Aleksander Zaremba &#8220;Mr\u00f3wka&#8221; ( wikary parafii Trzebiesz\u00f3w ). Przysi\u0119g\u0119 z\u0142o\u017cy\u0142o kilku przyby\u0142ych w\u00f3wczas ochotnik\u00f3w.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Sztandar by\u0142 wyszywany w Staninie przez pani\u0105 Helen\u0119 Galcow\u0105. Chrzestnymi sztandaru zostali: Marcjanna Konieczna, Barbara Galec ze Stanina, Jan Kaniewski z Weso\u0142\u00f3wki i Marian P\u0142udowski ze Stoczka \u0141ukowskiego. Poczet sztandarowy stanowili: Bogdan Matuszczak, &#8220;Arsen Mattuti&#8221;, Gabriel Galec &#8220;P\u0142owy&#8221;, Jerzy Konieczny &#8220;Wiktor&#8221;. Kr\u00f3tkie przem\u00f3wienie patriotyczne wyg\u0142osi\u0142 M. P\u0142udowski ze Stoczka \u0141ukowskiego.<br \/>\nNast\u0119pnie sztandar przekazano Zast\u0119pcy Komendanta Obwodu AK \u0141uk\u00f3w \u2013 kpt. J\u00f3zefowi Waltenbergowi &#8220;Lubiczowi&#8221; ( Or\u0142owskiemu ), kt\u00f3ry z kolei przekaza\u0142 go kl\u0119cz\u0105cemu &#8220;Arsenowi Mattuti&#8221;. Na zako\u0144czenie od\u015bpiewano hymn narodowy i hymn ko\u015bcielny &#8220;Bo\u017ce co\u015b Polsk\u0119&#8221;. Komend\u0119 nad ca\u0142ym<br \/>\nzgrupowaniem w czasie uroczysto\u015bci sprawowa\u0142 por. Wac\u0142aw Rejmak &#8220;Ostoja&#8221;, a Komendant Oddzia\u0142u Le\u015bnego por. Piotr Nowi\u0144ski &#8220;Pawe\u0142&#8221; mia\u0142 sprawy organizacyjne i czuwanie nad sprawnym przebiegiem uroczysto\u015bci. Pomaga\u0142 mu ppor. &#8220;Nosowicz&#8221;, a ppor. &#8220;Dysk&#8221; zabezpiecza\u0142 uroczysto\u015b\u0107,<br \/>\nkt\u00f3r\u0105 zako\u0144czono obiadem z tradycyjn\u0105 groch\u00f3wk\u0105, a P\u017b-tki cz\u0119stowa\u0142y ciastkami i s\u0142odyczami. Wieczorem zorganizowano ognisko z piosenkami.<br \/>\nTutaj wyr\u00f3\u017cnia\u0142 si\u0119 ppor. &#8220;Nosowicz&#8221;, a \u017cartom, skeczom, anegdotom nie by\u0142o ko\u0144ca.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Ludzie byli szcz\u0119\u015bliwi. Zapomniano o grozie okupacji. Tam by\u0142a wolna ojczyzna.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Por. &#8220;Pawe\u0142&#8221; mia\u0142 kontakty z grup\u0105 \u0142ukowskich kolejarzy z AK, kt\u00f3rzy z wagon\u00f3w id\u0105cych na wsch\u00f3d zdobywali bro\u0144, amunicj\u0119, materia\u0142y wybuchowe. W ko\u0144cu maja 1944 roku dostarczono do Jaty sporo materia\u0142u wybuchowego zwanego plastikiem, kt\u00f3ry przechowywano w specjalnie wykonanym magazynie. Plastikiem dzielono si\u0119 z Kedywem. Do Jaty przybywa\u0142o coraz wi\u0119cej ludzi i trzeba by\u0142o ich nie tylko szkoli\u0107, ale i rozbudowywa\u0107 ob\u00f3z. Nale\u017ca\u0142o tak\u017ce poprawi\u0107 k\u0142adki, aby by\u0142y bezpieczne.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">W Jacie w obozie &#8220;Dym&#8221;, jak ju\u017c wspomniano, prowadzono szkolenie wojskowe, a na sta\u0142e przebywa\u0142 oddzia\u0142 do Akcji Specjalnych (AS) pod dow\u00f3dztwem starszego sier\u017canta Stefana Kosobudzkiego &#8220;S\u0119ka&#8221;. Zas\u0142yn\u0105\u0142 on z wielu akcji, w tym z dw\u00f3ch akcji odbicia ludzi z wi\u0119zie\u0144.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">12 marca 1944 roku uwolni\u0142 z wi\u0119zienia w Siedlcach 6 os\u00f3b; pu\u0142kownika Stanis\u0142awa Miodo\u0144skiego &#8220;Soko\u0142a&#8221;, porucznika rezerwy Jerzego Wojtkowskiego &#8220;Drzazg\u0119&#8221;, podporucznika rezerwy Micha\u0142a Rossa\u0142\u0119 &#8220;Walego&#8221;, kapelana obozu NSZ ks. majora Stefana Jurczaka &#8220;Brzoz\u0119&#8221; i 2 inne osoby.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">W nocy z 8 na 9 maja 1944 roku 9-cio osobowy patrol pod dow\u00f3dztwem &#8220;S\u0119ka&#8221; uwolni\u0142 z wi\u0119zienia w \u0141ukowie Ignacego Rappa, zawiadowc\u0119 stacji i jego c\u00f3rk\u0119 Mieczys\u0142aw\u0119. ( polecamy artyku\u0142 <a href=\"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/?p=1801\" class=\"fancy_link\">&#8220;Zdobycie aresztu w \u0141ukowie&#8221;  &#x2192;<\/a> )<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Poniewa\u017c w obozie NSZ zaprzestano przestrzegania ustale\u0144 zawartych mi\u0119dzy Komendantami oboz\u00f3w AK i NSZ, por. &#8220;Pawe\u0142&#8221; przeprowadzi\u0142 rozmow\u0119 z dow\u00f3dc\u0105 Oddzia\u0142u AS, st. sier\u017c. &#8220;S\u0119kiem&#8221;. Po rozmowie ustalenia nie by\u0142y ju\u017c \u0142amane.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">6 czerwca 1944 roku do Jaty przyby\u0142a 8-osobowa grupa podchor\u0105\u017cych ze s\u0142ynnego Batalionu &#8220;Zo\u015bka&#8221; z Warszawy. Za\u0142atwi\u0142 to ppor. &#8220;Nosowicz&#8221;, organizator i instruktor Szarych Szereg\u00f3w w Warszawie. Byli to: harcmistrz ppor. Ryszard Zarzycki &#8220;\u0141\u0119picki&#8221;, ( kt\u00f3ry poleg\u0142 w powstaniu ), Andrzej \u0141ukawski &#8220;Blondyn&#8221;, Zbigniew Maniecki &#8220;Ma\u0142y&#8221;, Stanis\u0142aw Sadowski &#8220;Stefan Czarny&#8221; ( wszyscy polegli w powstaniu ), Henryk Deminet &#8220;Mi\u015b&#8221; ( zmar\u0142 w 1980 roku), Jan Wi\u015bniewski &#8220;Strzego\u0144&#8221;, Stanis\u0142aw Rybka &#8220;Tur&#8221;. Do\u0142\u0105czy\u0142 do nich na drugi dzie\u0144 por. Andrzej Malinowski &#8220;W\u0142odek&#8221;, ( kt\u00f3ry zgin\u0105\u0142 w potyczce z Niemcami 12 lipca 1944 roku na Placu Unii Lubelskiej w Warszawie ).<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">12 czerwca 1944 roku przyby\u0142o do Jaty 3 podchor\u0105\u017cych z Warszawy, kt\u00f3rzy zamierzali przedosta\u0107 si\u0119 na Wo\u0142y\u0144 do 27 Wo\u0142y\u0144skiej Dywizji Piechoty. Ich dow\u00f3dc\u0105 by\u0142 por. &#8220;Tomek&#8221;, nazywano ich Tomkami. Jeden mia\u0142 pseudonim &#8220;Szatan&#8221;. Byli w Jacie go\u015b\u0107mi i nie mieli przydzia\u0142u.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Oko\u0142o 15 czerwca 1944 roku Kedyw przyby\u0142 do Jaty na sta\u0142e. Oddzia\u0142 Le\u015bny wszed\u0142 w sk\u0142ad zgrupowania. Nast\u0105pi\u0142a reorganizacja. Dow\u00f3dc\u0105 ca\u0142o\u015bci zosta\u0142 por. Wac\u0142aw Rejmak &#8220;Ostoja&#8221;, a por. Piotr Nowi\u0144ski otrzyma\u0142 propozycj\u0119 na oficera \u0142\u0105cznikowego do dow\u00f3dcy 9 Dywizji gen. Ludwika Bittnera &#8220;Halki&#8221;. Dow\u00f3dc\u0105 I plutonu zosta\u0142 ppor. Feliks Bara &#8220;Zbigniew&#8221;, I pluton stanowili kedywiacy, dotychczasowy pluton I sta\u0142 si\u0119 drugim, dow\u00f3dc\u0105 zosta\u0142 ppor. W\u0142adys\u0142aw Kamola &#8220;Dysk&#8221;, a pluton II-trzecim, dow\u00f3dc\u0105 zosta\u0142 ppor. J\u00f3zef Pi\u0105tkowski &#8220;Nosowicz&#8221;.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Po scaleniu z Kedywem ruszy\u0142a praca- \u0107wiczenia w przygotowywaniu zasadzek, wystawianie czujek, pods\u0142uch\u00f3w, oddzia\u0142 szed\u0142 zawsze z ubezpieczeniem, \u0107wiczono maskowanie, musztr\u0119, piel\u0119gnacj\u0119 broni. Po pocz\u0105tkowych animozjach z kedywiakami zaprawionymi w boju, a lud\u017ami z OL nast\u0105pi\u0142a dobra wsp\u00f3\u0142praca.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Baza w Jacie mia\u0142a dobrze zorganizowan\u0105 aprowizacj\u0119 w \u017cywno\u015b\u0107. Pieczywo dostarcza\u0142a piekarnia w Staninie ( Stefan Rogulski &#8220;Szary&#8221; ). Poniewa\u017c obawiano si\u0119, \u017ce Niemcy w czasie odwrotu b\u0119d\u0105 zabiera\u0107 byd\u0142o, do Jaty sp\u0119dzono wiele kr\u00f3w z maj\u0105tk\u00f3w. Krowy doi\u0142y wiejskie kobiety, nadwy\u017cki mleka zabiera\u0142y ze sob\u0105. Do przechowywania \u017cywno\u015bci szybko psuj\u0105cej si\u0119 mieli &#8220;lod\u00f3wki&#8221;, tj. beczki wkopane w ziemi\u0119.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Zgrupowanie prze\u017cy\u0142o ob\u0142aw\u0119 niemieck\u0105 na Jat\u0119. Oko\u0142o 20 czerwca 1944 roku maj\u0105cy bezpo\u015bredni kontakt z Jat\u0105 (wst\u0119p w dzie\u0144 i w nocy) \u017co\u0142nierz wywiadu, nauczyciel Wac\u0142aw Matuszczyk &#8220;Zbigniew&#8221; doni\u00f3s\u0142, \u017ce wed\u0142ug danych uzyskanych przez wywiad AK, Niemcy \u015bci\u0105gaj\u0105 z Bia\u0142ej Podlaskiej, z Siedlec, a nawet z Lublina i Warszawy jednostki wojskowe, w tym pancerne, celem zlikwidowania baz w Jacie. Niemiecki wywiad ocenia liczebno\u015b\u0107 partyzant\u00f3w na kilka tysi\u0119cy.<br \/>\nPostanowiono wyj\u015b\u0107 z Jaty, co nast\u0105pi\u0142o wieczorem.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">25 czerwca 1944 roku p\u0142k Josip Magomet &#8220;Mak&#8221; odm\u00f3wi\u0142 wyja\u015bnie\u0144 i o\u015bwiadczy\u0142, \u017ce pozostaje w Jacie. Natomiast oddzia\u0142 NSZ, kt\u00f3ry mia\u0142 si\u0119 po\u0142\u0105czy\u0107 z AK, poszed\u0142 swoj\u0105 drog\u0105, a do AK z NSZ przy\u0142\u0105czy\u0142 si\u0119 ppor. cz.w. Micha\u0142 Rossa\u0142a &#8220;Wali&#8221; z 18-to osobow\u0105 grup\u0105 i pozosta\u0142 w I Batalionie 35 pp AK.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Do zgrupowania do\u0142\u0105czy\u0142 niewielki oddzia\u0142 BCH, kt\u00f3ry wkr\u00f3tce od\u0142\u0105czy\u0142 si\u0119. Niemcy faktycznie otoczyli lasy znacznymi si\u0142ami. Jednak nie odwa\u017cyli si\u0119 na wej\u015bcie w g\u0142\u0105b las\u00f3w. Ostrzelali lasy z dzia\u0142ek i broni maszynowej. A przeprowadzone bombardowanie nie uczyni\u0142o szk\u00f3d w bazie. Blokada trwa\u0142a od 26 czerwca do 3 lipca 1944 roku. Tymczasem zgrupowanie klucz\u0105c na du\u017cych przestrzeniach, prowadzi\u0142o \u0107wiczenia w dzia\u0142aniach obronnych, zaczepnych, urz\u0105dzaniu zasadzek itp.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">W Woli Chomejowej dosz\u0142o do potyczki, gdzie zgin\u0105\u0142 1 Niemiec. Wykonano 2 akcje dywersyjne na poci\u0105gi linii \u0141uk\u00f3w-D\u0119blin. 27 czerwca na poci\u0105g towarowy mi\u0119dzy Krzywd\u0105 a Okrzej\u0105 i 4 lipca, w rocznic\u0119 \u015bmierci Gen. Sikorskiego, na poci\u0105g zaopatrzenia frontowego na stacji Sarn\u00f3w. Nieco wcze\u015bniej wywiad doni\u00f3s\u0142, \u017ce Niemcy likwiduj\u0105 ob\u0142aw\u0119. Por. &#8220;Ostoja&#8221; poleci\u0142 ppor. &#8220;Dyskowi&#8221; wykonanie rozpoznania, kt\u00f3ry z przydzielonymi mu podoficerami: Tadeuszem Miatkowskim &#8220;Korabem&#8221;, Stanis\u0142awem Pyci\u0144skim &#8220;Biszkoptem&#8221;, Henrykiem Tubelewiczem &#8220;Soch\u0105&#8221;, Kazimierzem<br \/>\nDziamar\u0105 &#8220;Skr\u00f3tem&#8221; dokonali penetracji terenu.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Na szosie \u0141uk\u00f3w-Stoczek \u0141ukowski od czasu do czasu pojawia\u0142y si\u0119 samochody z wojskiem niemieckim, a we wsi Jagodne zastali dwoje staruszk\u00f3w.<br \/>\nCa\u0142a wie\u015b z dobytkiem kry\u0142a si\u0119 po lasach.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Do Jaty powr\u00f3cili 6 lipca 1944 roku, a dzie\u0144 wcze\u015bniej odby\u0142 si\u0119 pogrzeb podchor\u0105\u017cego Jedynaka &#8220;Facia&#8221; w Tuchowiczu, kt\u00f3ry zmar\u0142 od \u015bmiertelnej rany w akcji na poci\u0105g w Sarnowie.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Przed &#8220;Burz\u0105&#8221; przeprowadzono jeszcze dwie akcje zbrojne na niemieckie ochrony maj\u0105tk\u00f3w. 13 lipca 1944 roku na Kujawy k\/ Stanina i 14 lipca na Seroczyn k\/ Stoczka \u0141ukowskiego. W wyniku akcji zabity zosta\u0142 1 Niemiec, zdobyto bro\u0144, amunicj\u0119, oporz\u0105dzenie bojowe, koce, bielizn\u0119, umundurowanie. Z za\u0142ogi z Seroczyna 5-ciu \u017candarm\u00f3w, Polak\u00f3w ze \u015al\u0105ska przyj\u0119to do<br \/>\nzgrupowania. Otrzymali pseudonimy: &#8220;As&#8221;, &#8220;Kier&#8221;, &#8220;Karo&#8221;, &#8220;Trefl&#8221; i &#8220;Pik&#8221;.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">W lipcu 1944 roku na czas &#8220;Burzy&#8221; Oddzia\u0142 Partyzancki I Batalionu 35 pp AK w Jacie wynosi\u0142 320 \u017co\u0142nierzy, w tym 8 oficer\u00f3w, 120 chor\u0105\u017cych i podoficer\u00f3w oraz 192 szeregowych. Ca\u0142o\u015bci\u0105 dowodzi\u0142 por.\/kpt. Wac\u0142aw Andrzej Rejmak &#8220;Ostoja&#8221;. Zast\u0119pc\u0105 by\u0142 por. Piotr Nowi\u0144ski &#8220;Pawe\u0142&#8221;.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Dow\u00f3dztwo pluton\u00f3w sprawowali:<\/p>\n<ul class=\"fancy_list\">\n<li class=\"bullet_list\">I Pluton &#8211; ppor. Feliks Bara &#8220;Zbyszek&#8221;<\/li>\n<li class=\"bullet_list\">II Pluton &#8211; ppor. W\u0142adys\u0142aw Kamola &#8220;Dysk&#8221;<\/li>\n<li class=\"bullet_list\">III Pluton &#8211; ppor. J\u00f3zef Pi\u0105tkowski &#8220;Nosowicz&#8221;<\/li>\n<li class=\"bullet_list\">IV Pluton &#8211; ppor. Jan Walter &#8220;J\u00f3zef&#8221;<\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"text-align: justify\">Oficerami dyspozycyjnymi byli: ppor. Ryszard Hagen Borken &#8220;Saba&#8221;, ppor. cz.w. Micha\u0142 Rossa\u0142a &#8220;Wali&#8221;.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">By\u0142 te\u017c pluton zwiadu konnego. Ostatecznie baza obejmowa\u0142a: 7 barak\u00f3w mieszkalnych, barak dla sztabu zgrupowania, barak sanitarny, kancelari\u0119, magazyny broni i mundurowy, pomieszczenie na radiostacj\u0119, wartowni\u0119 z central\u0105 telefoniczn\u0105, posterunek alarmowy, kuchni\u0119, jadalni\u0119, umywalni\u0119, kaplic\u0119, 3 studnie, sza\u0142as dla koni, sza\u0142as gospodarczy oraz zabezpieczenia &#8211; zapory przeciwczo\u0142gowe i okopy przy posterunku Nr 1, plac alarmowy. Na terenie bazy dzia\u0142a\u0142a \u0142\u0105czno\u015b\u0107 telefoniczna. By\u0142a te\u017c radiostacja. Ponadto przyj\u0119to baz\u0119 w opuszczonym przez NSZ obozie.<\/p>\n<hr>\n<p>Autor: Ryszard Grafik<br \/>\n<i>Serdecznie dzi\u0119kujemy Autorowi za udost\u0119pnienie fragmentu ksi\u0105\u017cki.<\/i><\/p>\n<p>Fotografia nag\u0142\u00f3wka artyku\u0142u: Pawe\u0142 Prze\u017adziak<\/p>\n<hr>\n<div class=\"titled_box\">\n<h6 class=\"titled_box_title mauve\"><span>Przywr\u00f3cona Pami\u0119\u0107 &#8211; <em>Ryszard Grafik<\/em><\/span><\/h6>\n<div class=\"titled_box_content\">\n&#8220;Przywr\u00f3cona Pami\u0119\u0107. Dzia\u0142alno\u015b\u0107 Ko\u0142a S\u0301wiatowego Zwi\u0105zku Z\u0307o\u0142nierzy Armii Krajowej w \u0141ukowie w latach 1989-2012 w zapisie kronikarskim.&#8221;<\/p>\n<p>Autor: Ryszard Grafik<\/p>\n<p>Wydawca: Wysoki\u0144ski Media, Robert Piotr Wysoki\u0144ski<br \/>\nRok wydania: 2013<br \/>\nISBN: 9788393430000 8393430003<\/p>\n<span class=\"shadow_frame alignleft\"><a rel=\"prettyPhoto\" href=\"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/wp-content\/uploads\/2014\/05\/przywrocona-pamiec.jpg\" title=\"Przywr\u00f3cona Pami\u0119\u0107\"><img class=\"framed\" src=\"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/wp-content\/uploads\/2014\/05\/przywrocona-pamiec.jpg\" title=\"Przywr\u00f3cona Pami\u0119\u0107\" alt=\"Ryszard Grafik\" width=\"95\" height=\"137\" \/><\/a><img alt=\"\" src=\"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/wp-content\/themes\/infocus\/images\/shortcodes\/image_shadow.png\" style=\"width:95px;\" class=\"image_shadow\"><\/span><p style=\"text-align: justify\">&#8220;Przywr\u00f3cona Pami\u0119\u0107. Dzia\u0142alno\u015b\u0107 Ko\u0142a \u015awiatowego Zwi\u0105zku \u017bo\u0142nierzy Armii Krajowej w \u0141ukowie w latach 1989 \u2013 2012&#8221; to kronikarski zapis dzia\u0142alno\u015b\u0107 Ko\u0142a, na przestrzeni ostatnich 23 lat. Znajduj\u0105 si\u0119 w niej r\u00f3wnie\u017c opisy jubileuszy i rocznicowych obchod\u00f3w organizowanych jeszcze przed powstaniem \u015awiatowego Zwi\u0105zku. Obok kronikarskich relacji w ksi\u0105\u017cce znale\u017a\u0107 mo\u017cna tak\u017ce wojenne i powojenne wspomnienia cz\u0142onk\u00f3w Armii Krajowej.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Historia obozu Le\u015bnego &#8211; Szkoleniowego przekszta\u0142conego w Oddzia\u0142 Partyzancki ( z ksi\u0105\u017cki Ryszarda Garfika pt. &#8220;Przywr\u00f3cona Pami\u0119\u0107 &#8211; Dzia\u0142alno\u015b\u0107 Ko\u0142a \u015awiatowego Zwi\u0105zku \u017bo\u0142nierzy Armii Krajowej w \u0141ukowie w latach 1989 \u2013 2012 w zapisie kronikarskim\u201d ) Historia obozu le\u015bnego &#8211; szkoleniowego Armii Krajowej w Jacie zosta\u0142a opisana w oparciu o wspomnienia ppor. W\u0142adys\u0142awa Kamoli &#8220;Dyska&#8221; &#8211; Dow\u00f3dcy II Plutonu OP &#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2640,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[3,30],"tags":[1523,42,824,94,907,920,889,895,910,911,351,878,820,868,835,819,838,927,896,845,914,817,867,48,613,876,892,844,842,855,904,826,887,463,909,349,857,858,859,879,847,848,816,925,928,849,893,140,822,917,918,882,862,884,899,841,861,840,905,830,823,1535,270,874,886,869,915,825,1522,877,834,833,912,924,881,856,839,813,885,900,854,837,836,913,926,459,456,814,810,870,923,821,818,811,906,929,888,208,864,921,883,903,894,891,831,846,829,897,843,144,828,908,916,853,902,852,860,875,871,850,863,898,827,851,880,865,812,922,919,872,901,873,866,890,815,832],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2558"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2558"}],"version-history":[{"count":63,"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2558\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2651,"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2558\/revisions\/2651"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/2640"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2558"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2558"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2558"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}