{"id":2747,"date":"2014-06-01T13:03:11","date_gmt":"2014-06-01T11:03:11","guid":{"rendered":"http:\/\/www.lukow-historia.pl\/?p=2747"},"modified":"2018-01-20T15:06:04","modified_gmt":"2018-01-20T13:06:04","slug":"stefan-zdanowski","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/?p=2747","title":{"rendered":"Stefan Zdanowski"},"content":{"rendered":"

Zwi\u0105zany z \u0141ukowem w okresie bardzo wa\u017cnym dla dziej\u00f3w miasta, Stefan Zdanowski jest dzisiaj na naszym terenie postaci\u0105 zupe\u0142nie nieznan\u0105, jednocze\u015bnie za\u015b godn\u0105 przypomnienia ze wzgl\u0119du na rol\u0119 jak\u0105 przysz\u0142o mu w \u0141ukowie odegra\u0107.<\/p>\n

Urodzi\u0142 si\u0119 w sierpniu 1897 roku w Siedlcach<\/strong>, gdzie sp\u0119dzi\u0142 dzieci\u0144stwo i zacz\u0105\u0142 ucz\u0119szcza\u0107 do szko\u0142y kierowanej w\u00f3wczas przez Radli\u0144skiego. Wkr\u00f3tce jednak z powodu wyjazdu rodzic\u00f3w w Kieleckie opu\u015bci\u0142 szkol\u0119 i po paru latach nauki prywatnej wst\u0105pi\u0142 na II kurs seminarium nauczycielskiego w Siennicy<\/strong>.<\/p>\n

\"\"<\/a>\"\"<\/span><\/div>

Stefan Zdanowski jako absolwent seminarium nauczycielskiego.
Zdj\u0119cie wykonano w 1915 r.<\/em><\/p>\n

Uko\u0144czy\u0142 go wiosn\u0105 1915 roku przed ewakuacj\u0105 Moskali, za\u015b na jesieni podj\u0105\u0142 prac\u0119 nauczyciela we wsi Iwowe<\/strong> ko\u0142o Stoczka \u0141ukowskiego, za\u015b w roku szkolnym 1916\/17 pracowa\u0142 ju\u017c w jednej ze szk\u00f3\u0142 w \u0141ukowie. Jeszcze w Siennicy przyst\u0105pi\u0142 do dzia\u0142alno\u015bci konspiracyjnej w organizacjach wolno\u015bciowych. Po powstaniu Polskiej Organizacji Wojskowej<\/strong> (POW) Stefan Zdanowski od pocz\u0105tku by\u0142 jej cz\u0142onkiem. Najpierw s\u0142u\u017cy\u0142 jako szeregowiec, a nast\u0119pnie uko\u0144czy konspiracyjn\u0105 szkol\u0119 podoficersk\u0105, potem za\u015b oficersk\u0105. Przyjecha\u0142 do \u0141ukowa<\/strong> jako podoficer POW i zosta\u0142 przybocznym miejscowego komendanta. Jesieni\u0105 1916 roku zosta\u0142 og\u0142oszony akt 5 listopada →<\/a>. Odbywa\u0142y si\u0119 wtedy obchody rocznicy Powstania Listopadowego, podczas kt\u00f3rych w Stoczku<\/strong> \u0107wiczy\u0142y plutony z ca\u0142ego powiatu. POW stopniowo rozkonspirowuje si\u0119. W \u0141ukowie<\/strong> POW bierze oficjalnie udzia\u0142 w uroczysto\u015bciach. Zmienia si\u0119 w\u00f3wczas polityka okupant\u00f3w. Nast\u0119puj\u0105 represje, rewizje w komendzie POW, a w grudniu 1916 roku dochodzi do aresztowania samego komendanta. W lipcu 1917 roku aresztowano ca\u0142\u0105 komend\u0119 POW. Stefan Zdanowski pocz\u0105tkowo zostaje wywieziony do Szczypiorna<\/strong>, nast\u0119pnie za\u015b do Hawelbergu<\/strong> i Holzminden<\/strong>. W grudniu 1917 roku wr\u00f3ci\u0142 do \u0141ukowa i ponownie obj\u0105\u0142 posad\u0119 nauczyciela. Zosta\u0142 entuzjastycznie powitany przez grono pedagogiczne by\u0142ych szk\u00f3\u0142 ludowych powiatu \u0142ukowskiego, zrzeszone w konspiracyjnym “Nauczycielskim Kole Niepodleg\u0142o\u015bciowym” oraz w legalnym oddziale “Zrzeszenia Nauczycielstwa Szk\u00f3\u0142 Pocz\u0105tkowych”. Po wyje\u017adzie do Warszawy swego prezesa Micha\u0142a Wierzejskiego<\/strong>, nauczyciele na pierwszym zebraniu wybrali jednog\u0142o\u015bnie Stefana Zdanowskiego na prezesa organizacji. W\u0142adze zagrozi\u0142y zamkni\u0119ciem oddzia\u0142u Zrzeszenia, lecz mimo pozornych nowych wybor\u00f3w funkcj\u0119 prezesa piastuje faktycznie Stefan Zdanowski. Jako nauczyciel by\u0142 obowi\u0105zkowy a\u017c do przesady, za\u015b jako przedstawiciel swego \u015brodowiska broni\u0142 jego honoru z wielk\u0105 godno\u015bci\u0105 i taktem, gdzie tego by\u0142o trzeba.<\/p>\n

\"\"<\/a>\"\"<\/span><\/div>

Stefan Zdanowski, fotografi\u0119 wykonano przed 1920 r.<\/em><\/p>\n

\"\"<\/a>\"\"<\/span><\/div>

Stefan Zdanowski, fotografi\u0119 wykonano przed 1920 r.<\/em><\/p>\n

Mimo pozostawiania pod nadzorem niemieckich w\u0142adz okupacyjnych, Stefan Zdanowski obj\u0105 komend\u0119 \u0141ukowskiego \u0141ukowskiego Obwodu POW, pozostaj\u0105c na tym stanowisku do chwili rozbrojenia Niemc\u00f3w, uczestnicz\u0105c w nim razem z por. Eugeniuszem Kwiatkowskim<\/strong>, Komendantem Placu w \u0141ukowie (p\u00f3\u017aniejszym ministrem i w wicepremierem rz\u0105du polskiego).<\/p>\n

Stefan Zdanowski porzuci\u0142 prac\u0119 nauczycielsk\u0105, po\u015bwi\u0119caj\u0105c si\u0119 wy\u0142\u0105cznie wojskowo\u015bci. Po uko\u0144czeniu uzupe\u0142niaj\u0105cego kursu dla oficer\u00f3w, w randze podporucznika, wyruszy\u0142 na front bolszewicki, pocz\u0105tkowo p\u00f3\u0142nocno-wschodni, a nast\u0119pnie po\u0142udniowo-wschodni. W lipcu 1920 roku walczy\u0142 w 40-tym Pu\u0142ku Strzelc\u00f3w Lwowskich<\/strong> i zgin\u0105\u0142 \u015bmierci\u0105 bohatera w okolicy Tarnopola<\/strong> w dniu 29 lipca.<\/p>\n

Jego imi\u0119 i nazwisko znalaz\u0142o si\u0119 na tablicy po\u015bwi\u0119conej \u0142ukowskim Peowiakom, ods\u0142oni\u0119tej na \u015bcianie budynku Starostwa \u0141ukowskiego w listopadzie 1934 roku. Tablica ta zosta\u0142a podczas II wojny \u015bwiatowej usuni\u0119ta przez Niemc\u00f3w i losy jej by\u0142y bardzo d\u0142ugo nieznane, a\u017c przypadkiem odnaleziono j\u0105 na jednej z bud\u00f3w w Lublinie w 1981 roku, p\u0119kni\u0119t\u0105 w po\u0142owie i z ubytkiem. Przywieziono j\u0105 do \u0141ukowa w nast\u0119pnym roku, za\u015b po jej odrestaurowaniu ponownie uroczy\u015bcie po\u015bwi\u0119cono i ods\u0142oni\u0119to na dawnym miejscu w listopadzie 1989 roku. Od tej pory g\u0142osi nadal chwa\u0142\u0119 i bohaterstwo \u017co\u0142nierzy POW obwodu \u0142ukowskiego, ze Stefanem Zdanowskim na pierwszym planie.<\/p>\n

Nadmieni\u0107 trzeba, \u017ce imi\u0119 Stefana Zdanowskiego nosi\u0142a w ostatnich latach przed II wojn\u0105 \u015bwiatow\u0105 ulica poprzednio Ogrodowa<\/strong>, obecnie Dra Dmocha<\/strong>. Mo\u017ce znajdzie si\u0119 jaki\u015b spos\u00f3b przywr\u00f3cenia i utrwalenia pami\u0119ci naszego zas\u0142u\u017conego, a dot\u0105d zapomnianego bohatera walki o Niepodleg\u0142o\u015b\u0107? Mo\u017ce uda\u0142oby si\u0119 przywr\u00f3ci\u0107 nazw\u0119 ulicy P.O.W., kt\u00f3r\u0105 nosi\u0142a przed wojn\u0105 dzisiejsza ulica B.W.P,?… (w 2014 Jana Paw\u0142a II)<\/em><\/p>\n

(\u017byciorys Stefana Zdanowskiego opracowano na podstawie artyku\u0142u Stanis\u0142awa Kruczka-Wirskiego z Nr 7 “Gazety \u0141ukowskiej” z 1924 roku)<\/em><\/p>\n

Autor: \u0141ukowiak
\n\u0179r\u00f3d\u0142o: “Nowa Gazeta \u0141ukowska” 7\/95
\n<\/em><\/p>\n

Obecnie jedna z ulic w centrum \u0141ukowa nazwana jest jego imieniem. [mapa]<\/a><\/div>\n
\n
Poni\u017cej przedstawiamy dok\u0142adnie odwzorowan\u0105 tre\u015b\u0107 artyku\u0142u \u017ar\u00f3d\u0142owego.<\/h6>\n

\u017byciorys \u015b.p Stefana Zdanowskiego<\/h2>\n

\u015a. p. Stefan Zdanowski urodzi\u0142 si\u0119 w Siedlcach, w sierpniu 1897 r. tam sp\u0119dzi\u0142 dzieci\u0144stwo i zacz\u0105\u0142 ucz\u0119szcza\u0107 do szko\u0142y Podlaskiej, pozostaj\u0105cej w\u00f3wczas pod kierownictwem p. T.Radli\u0144skiego. Wkr\u00f3tce jednak z powodu wyjazdu rodzic\u00f3w w Kieleckie opu\u015bci\u0142 szko\u0142\u0119 i dopiero po paru latach prywatnej nauki wst\u0105pi\u0142 do seminarjum nauczycielskiego w Siennicy na II-gi kurs.<\/p>\n

Seminarjum uko\u0144czy\u0142 na wiosn\u0119 1915 r., przed ewakuacj\u0105 Moskali i, w tym samym roku, w jesieni obejmuje posad\u0119 nauczyciela we wsi Iwowe ko\u0142o Stoczka. Pozostaje tam jednak tylko przez jeden rok szkolny, a w nast\u0119pnym 1916 r. zostaje nauczycielem w jednej ze szk\u00f3\u0142 ludowych w \u0141ukowie.<\/.p><\/p>\n

\u015a. p. Stefan Zdanowski jeszcze za czas\u00f3w pobytu swego w Siennicy przyst\u0119puje do pracy konspiracyjnej w organizacjach wolno\u015bciowych, szerz\u0105cych si\u0119 coraz bardziej mi\u0119dzy post\u0119pow\u0105 patrjotyczn\u0105 m\u0142odzie\u017c\u0105. Do Siennicy przybywaj\u0105 emisarjusze z za kordonu od organizacji Strzeleckich i zak\u0142adaj\u0105 w\u015br\u00f3d tamtejszej m\u0142odzie\u017cy ko\u0142a patryjotyczne, o ideologji legjonowej. Ust\u0105pienie Moskali z Polski zastaje ju\u017c m\u0142odzie\u017c zorganizowan\u0105 \u2014 szeregi legjonowe rosn\u0105 \u2014 lecz wkr\u00f3tce wychodzi rozkaz zaprzestania dalszego werbunku \u2014 natomiast powo\u0142ana zostaje do dzia\u0142alno\u015bci w kraju “Polska Organizacja Wojskowa”. \u015a. p. Stefan Zdanowski od pocz\u0105tku zostaje jej cz\u0142onkiem, najpierw szeregowcem, nast\u0119pnie ko\u0144czy konspiracyjn\u0105 szko\u0142\u0119 podoficersk\u0105 i wreszcie oficersk\u0105.<\/p>\n

Do \u0141ukowa przyje\u017cd\u017ca jako podoficer P. O. W. i zostaje przybocznym miejscowego komendanta.<\/p>\n

Jest to jesie\u0144 1916 r. \u2014 nast\u0119puje og\u0142oszenie aktu 5 listopada →<\/a>. P. O. W. po cz\u0119\u015bci si\u0119 rozkonspirowuje \u2014 na obchodzie rocznicy powstania listopadowego w Stoczku plutony z ca\u0142ego powiatu odbywaj\u0105 \u0107wiczenia na rynku.<\/p>\n

W \u0141ukowie P. O. W. bierze oficjalnie udzia\u0142 w uroczysto\u015bciach. Polityka okupant\u00f3w si\u0119 zmienia, nast\u0119puj\u0105 represje, rewizja w komendzie P. O. W., aresztowanie komendanta w grudniu 1916 r., a nast\u0119pnie w lipcu 1917 r., ca\u0142ej miejscowej komendy P. O. W.<\/p>\n

\u015a. p. Stefan Zdanowski zostaje wywieziony pocz\u0105tkowo do Szczypiorny, nast\u0119pnie do Hawelberga i Holcminden.<\/p>\n

Z Holcminden wraca do \u0141ukowa w grudniu 1917 r. i obejmuje z powrotem posad\u0119 nauczyciela.<\/p>\n

Nauczycielstwo by\u0142ych szk\u00f3\u0142 ludowych powiatu \u0141ukowskiego, zrzeszone w konspiracyjnym “Nauczycielskim Kole Niepodleg\u0142o\u015bciowem”, oraz w legalnym “Oddziale Zrzeszenia Nauczycielstwa Szk\u00f3\u0142 Pocz\u0105tkowych”, wita z entuzjazmem wi\u0119\u017ania \u2014 Koleg\u0119.<\/p>\n

Na pierwszem swoim zebraniu po wyje\u017adzie na studja do Warszawy kolegi prezesa Micha\u0142a Wierzejskiego, wybiera jednog\u0142o\u015bnie na prezesa pow. Organizacji Koleg\u0119, \u015b. p. Stefana Zdanowskiego.<\/p>\n

Jakkolwiek w\u0142adze okupacyjne zagrozi\u0142y zamkni\u0119ciem “Oddzia\u0142u Zrzeszenia P. N. S. P.” to jednak pozornie zostaj\u0105 dokonane nowe wybory, a faktycznie sprawuje funkcje prezesa \u015b. p. Kolega Zdanowski. Na stanowisku nauczyciela obowi\u0105zkowy do przesady, a jako przedstawiciel nauczycielstwa z wielk\u0105 godno\u015bci\u0105 i taktem broni\u0142 honoru nauczycielstwa tam, gdzie tego najwi\u0119cej trzeba by\u0142o.<\/p>\n

Utrzyma\u0142 on wiar\u0119 w Niepodleg\u0142o\u015bci Polski w najbardziej s\u0142abych jednostkach z po\u015br\u00f3d grona nauczycielskiego, a z jego inicjatywy nauczycielstwo nie uznawa\u0142o okupacyjnego urz\u0119dnika szkolnego za swoj\u0105 w\u0142adz\u0119 prze\u0142o\u017con\u0105.<\/p>\n

W ci\u0105gu jednego dnia trzech nauczycieli w tutejszym powiecie nie przyj\u0119to do szko\u0142y, zwi\u0119dzaj\u0105cego takowe, p. Runkiego. Jakkolwiek grozi\u0142 on internowaniem kolegom tym \u015b. p. \u015awi\u0105tkowskiemu, oraz \u017cyj\u0105cym Niemskiemu i Weso\u0142owskiemu, to jednak, tu w \u0141ukowie pod naciskiem miejscowych czynnik\u00f3w uleg\u0142.<\/p>\n

Pomimo, i\u017c \u015b. p. Stefan Zdanowski pozostaje pod nadzorem w\u0142adz okupacyjnych, obejmuje komend\u0119 \u0142ukowskiego obwodu P. O. W. i pozostaje na tem stanowisku, a\u017c do chwili rozbrojenia Niemc\u00f3w. Porzuca prac\u0119 nauczcielsk\u0105 i po\u015bwi\u0119ca si\u0119 wy\u0142\u0105cznie wojskowo\u015bci. Ko\u0144czy uzupe\u0142niaj\u0105cy kurs dla oficer\u00f3w i w randze podporucznika wyrusza na front bolszewicki, z pocz\u0105tku p\u00f3\u0142nocno-wschodni, a nast\u0119pnie po\u0142udniowo-wschodni. W lipcu 1920 r. walczy w 40 pu\u0142ku Strzelc\u00f3w Lwowskich i ginie \u015bmierci\u0105 bohatersk\u0105 w okolicy Tarnopola dn. 29 lipca 1920 r.<\/p>\n

W poleg\u0142ym straci\u0142a Polska dzielnego syna-obro\u0144c\u0119, organizuj\u0105ca si\u0119 szko\u0142a powszechna sumiennego, systematycznego i wybitnie zdolnego nauczyciela \u2014 wychowawc\u0119, rodzina syna i brata, a nauczycielstwo zacnego i dobrego Koleg\u0119. Pozosta\u0142y jednak czyny, kt\u00f3re dla obecnych i nast\u0119pnych pokole\u0144, a przedewszystkiem dla m\u0142odzie\u017cy, winny sta\u0107 si\u0119 wzorem mi\u0142o\u015bci Ojczyzny i pracy do ugruntowania pa\u0144stwowo\u015bci naszej.<\/p>\n

\u015apij kolego Stefanie!\n<\/p>\n

Niech Ci ta Ziemia Polska, kt\u00f3r\u0105\u015b ukocha\u0142 nad \u017cycie lekk\u0105 b\u0119dzie! Idea, dla kt\u00f3rej odda\u0142e\u015b \u017cycie swe m\u0142ode \u017cyje i \u017cy\u0107 b\u0119dzie wiecznie.<\/p>\n

Mieszkanko Twoje przy ulicy Ogrodowej, wi\u0119zienie na \u0141apiguzie, szko\u0142a, zbi\u00f3rki dzienne i nocne, marsze w Serokomli, na Ci\u0119\u017ckim, w Stoczku, Staninie, Trzebieszowie, rozbrojenie Niemc\u00f3w, s\u0142u\u017cba w wojsku \u2014 stoj\u0105 przed oczyma tych wszystkich, kt\u00f3rzy z Tob\u0105 wsp\u00f3lnie pracowali na ka\u017cdym polu.<\/p>\n

Autor: St. Kruczek
\n\u0179r\u00f3d\u0142o: “Gazeta \u0141ukowska” Grudzie\u0144 1924. No 7, Rok I
\n<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Zwi\u0105zany z \u0141ukowem w okresie bardzo wa\u017cnym dla dziej\u00f3w miasta, Stefan Zdanowski jest dzisiaj na naszym terenie postaci\u0105 zupe\u0142nie nieznan\u0105, jednocze\u015bnie za\u015b godn\u0105 przypomnienia ze wzgl\u0119du na rol\u0119 jak\u0105 przysz\u0142o mu w \u0141ukowie odegra\u0107. Urodzi\u0142 si\u0119 w sierpniu 1897 roku w Siedlcach, gdzie sp\u0119dzi\u0142 dzieci\u0144stwo i zacz\u0105\u0142 ucz\u0119szcza\u0107 do szko\u0142y kierowanej w\u00f3wczas przez Radli\u0144skiego. Wkr\u00f3tce jednak z powodu wyjazdu rodzic\u00f3w …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2782,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[30],"tags":[85,1543,1534,180,753,933,134,1522,548,137,2004,934],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2747"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2747"}],"version-history":[{"count":31,"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2747\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2781,"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2747\/revisions\/2781"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/2782"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2747"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2747"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2747"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}