Tu gdzie rozsiad\u0142 si\u0119 \u0141uk\u00f3w, kiedy\u015b przed wiekami by\u0142o dno morskie, czego dowodem s\u0105 wykopaliska, znajduj\u0105ce si\u0119 na g\u0142\u0119boko\u015bci paru s\u0105\u017cni w ziemi.<\/p>\n
Od kogo i kiedy wzi\u0105\u0142 \u0141uk\u00f3w sw\u00f3j pocz\u0105tek, nie mamy \u017cadnych \u015blad\u00f3w. Jednak\u017ce nie ulega najmniejszej w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce nale\u017cy on do najstarszych miast w Polsce. Jak \u015bwiadcz\u0105 kronikarze nasi, jeden z panuj\u0105cych w Ma\u0142opolsce Piast\u00f3w mia\u0142 tu zamek drewniany, przeznaczony dla powstrzymania napad\u00f3w Jad\u017awing\u00f3w – z Podlasia.<\/p>\n
Pierwsze wzmianki historyczne o \u0141ukowie, spotykamy jednak dopiero w trzynastym wieku wprawdzie, jako o mie\u015bcie ma\u0142em, lecz wa\u017cnem dla po\u0142o\u017cenia swojego na pograniczu Litwy i Jad\u017awing\u00f3w.<\/p>\n
Kr\u00f3l Boles\u0142aw Wstydliwy, mia\u0142 tu zamek osadzony za\u0142og\u0105 i kasztelana rz\u0105dz\u0105cego ziemi\u0105 \u0141ukowsk\u0105, a w r. 1250 osadzili tu zakon Templarjusz\u00f3w, kt\u00f3rzy opr\u00f3cz obrony przed napadami, obowi\u0105zani byli nawraca\u0107 pogan.<\/p>\n
Mimo to, wiara chrze\u015bcija\u0144ska, nie mog\u0142a si\u0119, nale\u017cycie w\u015br\u00f3d \u015bwierzych chrze\u015bcijan przyj\u0105\u0107, dla tego te\u017c kr\u00f3l ten czyni\u0142 starania u papie\u017ca Inocentego IV o za\u0142o\u017cenie w \u0141ukowie biskupstwa. Jednak\u017ce przys\u0142ani delegaci papiescy, znalaz\u0142szy miejsce to nieodpowiednim dla za\u0142o\u017cenia katedry biskupiej, wyznaczyli je w Che\u0142mie.<\/p>\n
Bezustanne napady Jad\u017awing\u00f3w sprawi\u0142y, i\u017c Boles\u0142aw Wstydliwy w r. 1264 zarz\u0105dzi\u0142 na nich wielk\u0105 wypraw\u0119. Wed\u0142ug miejscowych poda\u0144 bitwa zasz\u0142a o mil\u0119 na po\u0142udniu od \u0141ukowa, w pobli\u017cu wsi Zalesie, le\u017c\u0105cej przy starym trakcie warszawskim. W bitwie tej prawie ca\u0142y lud Jad\u017awing\u00f3w wyt\u0119piony zosta\u0142; niedobitki za\u015b zosta\u0142y wp\u0119dzone w wielkie b\u0142ota, zwane Jata, gdzie \u015bmier\u0107 znalaz\u0142y. Na domniemanym miejscu pogromu, znajduje si\u0119 wielki kopiec, kt\u00f3ry okoliczni mieszka\u0144cy mogi\u0142\u0105 Jad\u017awing\u00f3w zowi\u0105.<\/p>\n
Dopiero jednak za W\u0142adys\u0142awa Jagie\u0142\u0142y \u0141uk\u00f3w zaczyna za\u017cywa\u0107 swob\u00f3d miejskich i przychodzi\u0107 do pewnej pomy\u015blno\u015bci, a to dzi\u0119ki przywilejowi z r. 1408, na mocy kt\u00f3rego miasto otrzymuje prawo magdeburskie. Przywilej Kazimierza Jagiello\u0144czyka z r. 1445, ustanawia w \u0141ukowie targi co poniedzia\u0142ek, znosz\u0105c jednocze\u015bnie wszelkie targi, odbywaj\u0105ce si\u0119 w okolicznych wsiach. Mimo to, miasto podupada. Wreszcie Aleksander Jagiello\u0144czyk w przywileju z r. 1505 powiada:<\/p>\n
maj\u0105c wzgl\u0105d na ub\u00f3stwo nadzwyczajne miasta \u0141ukowa i pragn\u0105c z\u0142emu zaradzi\u0107...<\/blockquote>pozwala zbudowa\u0107 w rynku ratusz dla urz\u0105dzenia w nim “urz\u0119d\u00f3w publicznych i prawa miejskiego”, buduje postrzygalni\u0119 sukna, oraz kramy szewckie i piekarskie, a dochody z nich miastu przeznacza. Za obydwu Zygmunt\u00f3w, miasto znacznie si\u0119 podnios\u0142o, gdy\u017c kr\u00f3lowie ci, w drodze do Litwy, cz\u0119sto si\u0119 tu na zamku swym zatrzymywali. Jeden ze starost\u00f3w \u0141ukowskich, Krzysztof Szyd\u0142owski,kasztelan krakowski, kanclerz wielki koronny, obwarowa\u0142 miasto wa\u0142em i przekopami, a poniewa\u017c przytem niema\u0142o dom\u00f3w zrzuci\u0107 musiano, a niekt\u00f3re zabudowania i place mieszczan znacznie uszczuplone zosta\u0142y – przeto Zygmunt I, przywilejem z roku 1530, na miejscu wydanym, uwolni\u0142 mieszka\u0144c\u00f3w wieczy\u015bcie od p\u0142acenia grzywien na potrzeby Rzeczpospolitej.<\/p>\n
W roku 1533, ogromny po\u017car tak zniszczy\u0142 miasto, \u017ce i warownie zrujnowane zosta\u0142y, a mieszka\u0144cy ca\u0142y sw\u00f3j dobytek stracili; Kr\u00f3l Zygmunt I, lituj\u0105c si\u0119 nad niedol\u0105 mieszka\u0144c\u00f3w, w nast\u0119pnym naraz roku zwalnia miasto od p\u0142acenia podatku, od wszelkich myt w ca\u0142em pa\u0144stwie pobieranych od podw\u00f3d na lat dwa, zastrzegaj\u0105c jednocze\u015bnie, \u017ce za tak wielkie ulgi, mieszka\u0144cy obowi\u0105zani s\u0105 w ci\u0105gu 5 lat odbudowa\u0107 cho\u0107 wi\u0119ksz\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 dom\u00f3w i obwarowanie miasta przyprowadzi\u0107 do dawnego stanu. Zygmunt August, w podr\u00f3\u017cach swych do Litwy, cz\u0119sto zatrzymywa\u0142 si\u0119 w \u0141ukowie. Nadane miastu za poprzednich kr\u00f3l\u00f3w przywileje, potwierdzi\u0142 Zygmunt III w r. 1623, a nast\u0119pnie Jan Kazimierz w r. 1651. Obok tego Zygmunt III dnia 3-go lutego 1624 roku nada\u0142a miastu przywilej, na wolno\u015b\u0107 wybierania trzech rajc\u00f3w, czwartego za\u015b wyb\u00f3r przy staro\u015bcie zostawi\u0142.<\/p>\n
Za czas\u00f3w Jana Kazimierza podczas najazdu kozak\u00f3w, sp\u0142on\u0105\u0142 ko\u015bci\u00f3\u0142 farny, oraz ko\u015bci\u00f3\u0142ek \u015bw Leonardy. Wpr\u0119dce potem w r. 1659, wojsko siedmiogrodzkie-Rakoczego, zniszczy\u0142o i zrabowa\u0142o ponownie miasto.<\/p>\n
Po tych kl\u0119skach, blisko przez p\u00f3\u0142 wieku \u0141uk\u00f3w pozostawa\u0142 w wielkim upadku.<\/p>\n
W roku 1695, na pro\u015bb\u0119 szlachty \u0142ukowskiej, liczniew okolicy osiad\u0142ej, przybyli ks. Pijarzy wkr\u00f3tce, bo ju\u017c w roku 1701 otworzyli kolegjum; biskup za\u015b krakowski, Szaniawski, ze szlachty okolicznej \u0142ukowskiej, pochodz\u0105cy w r. 1730 z\u0142o\u017cy\u0142 fundusz na utworzenie tu konwiktu imienia Szaniawskich, w kt\u00f3rymby 10 m\u0142odzie\u0144c\u00f3w ubogich utrzymanie mie\u0107 mog\u0142o. Kolegjum to znacznie przyczyni\u0142o, si\u0119 do rozkrzewienia oswiaty, i dpo polepszenia stanu miasta i mieszka\u0144c\u00f3w. Na sejmie w r. 1775, ustanowiona zosta\u0142a kasztelania \u0142ukowska, a pierwszym kasztelanem by\u0142 J\u00f3zef Jezierski.<\/p>\n
Za czas\u00f3w Rzeczpospolitej odbywa\u0142 si\u0119 tu s\u0105dy i sejmiki na kt\u00f3rych obierano dw\u00f3ch pos\u0142\u00f3w na Sejm.<\/p>\n
Kolegjum pijarskie w r. 1733, zamienione zosta\u0142o na szko\u0142\u0119, a w roku 1852 przeniesione do Siedlec. <\/p>\n
W szko\u0142ach \u0142ukowskich pobierali nauki filozof Bronis\u0142aw Trentowski i przyrodnik Kluk. <\/p>\n
W czasie powstania w 1863 roku \u0141uk\u00f3w by\u0142 \u015bwiadkiem zwyci\u0119skiej bitwy, jak\u0105 stoczyli mieszczanie przy udziale okolicznej ludno\u015bci.<\/p>\n
W ci\u0105gu dziewi\u0119tnastego stulecia czterokrotnie staje si\u0119 pastw\u0105 p\u0142omieni, lecz zawsze szybko si\u0119 odbudowuje.<\/p>\n
Prze\u0142omowe znaczenie ma dla \u0141ukowa 1869, w kt\u00f3rym rozpocz\u0105 si\u0119 regularny ruch poci\u0105g\u00f3w na kolei \u017celaznej Warszawsko Terespolskiej. W niespe\u0142na lat dziesi\u0119\u0107 potym otrzymuje \u0141uk\u00f3w odnog\u0119 D\u0119bli\u0144sk\u0105 kolei \u017celaznej Nadwi\u015bla\u0144skiej, a w roku 1898, bezpo\u015brednio linj\u0119 kolejow\u0105 do Lublina. Najwi\u0119kszy jednak rozkwit rozkwit \u0141ukowa przypada na ostatnie lata przedwojenne, w kt\u00f3rych miasto si\u0119 rozszerza i upi\u0119ksza.<\/p>\n
Nowy cios Polsce, a wi\u0119c i miastu naszemu da\u0142a wojna Europejska. Lecz ju\u017c cichnie huk armat, stygn\u0105 popio\u0142y i zgliszcza, a na ich miejsce “m\u0142oda ziele\u0144 wzejdzie”.<\/p>\n
Autor: \u0141ukowianin
\n\u0179r\u00f3d\u0142o: “Dzwon \u015awi\u0105teczny” Nr 6, 1920 r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Tu gdzie rozsiad\u0142 si\u0119 \u0141uk\u00f3w, kiedy\u015b przed wiekami by\u0142o dno morskie, czego dowodem s\u0105 wykopaliska, znajduj\u0105ce si\u0119 na g\u0142\u0119boko\u015bci paru s\u0105\u017cni w ziemi. Od kogo i kiedy wzi\u0105\u0142 \u0141uk\u00f3w sw\u00f3j pocz\u0105tek, nie mamy \u017cadnych \u015blad\u00f3w. Jednak\u017ce nie ulega najmniejszej w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce nale\u017cy on do najstarszych miast w Polsce. Jak \u015bwiadcz\u0105 kronikarze nasi, jeden z panuj\u0105cych w Ma\u0142opolsce Piast\u00f3w mia\u0142 tu …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":3568,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[512,1002,604],"tags":[5,990,314,996,997,999,1001,529,438,531,1005,619,1536,84,180,646,992,199,1000,1007,1006,991,257,1003,1004,995,993,1522,145,994,516,524,989,198,998],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2962"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2962"}],"version-history":[{"count":23,"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2962\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5127,"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2962\/revisions\/5127"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/3568"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2962"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2962"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2962"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}