![\"\"](\"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/wp-content\/uploads\/2014\/10\/lukow-bolszewicy.jpg\" "\\"\\"")
<\/a><\/span><\/div>Przemarsz wojsk Rosyjskich przez \u0141uk\u00f3w. W tle budynek magistratu.<\/em><\/p>\n Odje\u017cd\u017caj\u0105cy \u017cegnali okrzykiem “do widzenia”, lecz nikt im nie odpowiedzia\u0142, \u017cycz\u0105c tylko w duchu, by powr\u00f3t ich nie nast\u0105pi\u0142.<\/p>\n W tym momencie uczucie powagi chwili i ogromu obowi\u0105zku zaci\u0105\u017cy\u0142o w my\u015bli ka\u017cdego cz\u0142onka Stra\u017cy Obywatelskiej. Odg\u0142osy strza\u0142\u00f3w, wstrz\u0105sy powietrza i szerokie \u0142uny po\u017car\u00f3w na wszystkich stronach horyzontu pot\u0119gowa\u0142y nastr\u00f3j obawy o los i bezpiecze\u0144stwo miasta. Ka\u017cdy, stan\u0105wszy ju\u017c na wyznaczonym posterunku, zapytywa\u0142 siebie w duchu – czy sprosta obowi\u0105zkowi, czy wr\u00f3g, kt\u00f3ry zbli\u017ca si\u0119, istotnie b\u0119dzie barbarzy\u0144c\u0105, czy za\u015b obejdzie si\u0119 po ludzku i czy miejscowe elementy ciemne dadz\u0105 si\u0119 poskromi\u0107 i utrzyma\u0107 w karbach porz\u0105dku i pos\u0142uchu. Cz\u0142onkowie Stra\u017cy Obywatelskiej poza opask\u0105 czerwono-bia\u0142\u0105 z nadrukiem: “Komitet Samoobrony Narodowej”, na lewem r\u0119ku, innego odznaczenia nie mieli, a uzbrojenie stanowi\u0142 kij; jedynie naczelnik stra\u017cy w he\u0142mie i mundurze stra\u017cackim wyr\u00f3\u017cnia\u0142 si\u0119, a dla postrachu zawiesi\u0142 u boku rewolwer, systemu “buldog”. Jednak osoba ka\u017cdego ze stra\u017cy tej wzbudza\u0142a wsz\u0119dzie zaufanie, szacunek i pos\u0142usze\u0144stwo.<\/p>\n Ka\u017cdy z mieszczan k\u0142ad\u0142 si\u0119 spa\u0107 bez trwogi, bo widzia\u0142 i wiedzia\u0142, \u017ce nad nim czuwaj\u0105 jednostki obywatelskie.<\/p>\n Poniewa\u017c ju\u017c przedtem Moskale grozili, \u017ce gdy b\u0119d\u0105 ust\u0119powa\u0107, to pozostawi\u0105 nieprzyjacielowi tylko kamie\u0144 na kamieniu, i gdy w dzie\u0144 widzia\u0142e\u015b, unosz\u0105ce si\u0119 w g\u00f3r\u0119 k\u0142\u0119by dymu czarnego, a w nocy krwawe \u0142uny zalewa\u0142y niebosk\u0142on, konieczno\u015bci\u0105 sta\u0142o si\u0119 zabezpieczenie miasta od po\u017caru. W tym celu, zadbano o przygotowanie na podw\u00f3rzach osiedli naczy\u0144 z wod\u0105, by zaraz w pierwszej chwili m\u00f3c nie\u015b\u0107 ratunek. Przez noc z 9 na 10 sierpnia przesuwa\u0142y si\u0119 nieznaczne oddzia\u0142y wojska, cofaj\u0105cego si\u0119 ku wschodowi i przebiega\u0142y patrole Kozackie. Te ostatnie wzbudza\u0142y postrach w mieszka\u0144cach, szczeg\u00f3lnie \u017cydach, bo znano ich jako rabusi\u00f3w. Ka\u017cdy chroni\u0142 si\u0119 przed nimi do mieszka\u0144 i zatarasowywa\u0142 za sob\u0105 drzwi. Cz\u0142onkowie stra\u017cy zwracali baczn\u0105 uwag\u0119 na te patrole, szczeg\u00f3lnie gdy si\u0119 gdzie\u015b je\u017adziec zatrzyma\u0142 i zsiad\u0142 z konia. Zbli\u017cali si\u0119 ku niemu i mieli go na oku, a gdy chcia\u0142 si\u0119 zaopatrzy\u0107 na drog\u0119 cudzym kosztem, w\u00f3wczas odp\u0119dzano rabusia. Zadziwia\u0142o to, \u017ce Kozak stawa\u0142 si\u0119 w\u00f3wczas tch\u00f3rzliwy, wsiada\u0142 na konia i ucieka\u0142 czempr\u0119dzej, rzucaj\u0105c tylko na po\u017cegnanie przekle\u0144stwo.<\/p>\n Dnia 10 sierpnia wszed\u0142 do miasta esza\u0142on Kozak\u00f3w do\u0144skich, kt\u00f3rych zachowanie si\u0119, jak niemniej i samego dow\u00f3dcy esau\u0142a, nie rokowa\u0142o nic dobrego. Stra\u017c Obywatelska nie by\u0142aby w mo\u017cno\u015bci przeciwstawi\u0107 si\u0119 takiej sile, trzeba by\u0142o uda\u0107 si\u0119 na drog\u0119 dyplomatyczn\u0105. Przem\u00f3wienie delegacji, poparte jeszcze kilkoma “katarzynkami”, znalaz\u0142o takie \u017cyczliwe zrozumienie, \u017ce Kozacy z tego oddzia\u0142u zachowali si\u0119 zupe\u0142nie poprawnie. Tylko Kozacy z innych oddzia\u0142\u00f3w, stanowi\u0105cych patrole, podsuwali si\u0119 pod mieszkania i sklepy w zamiarze rabunku, jednak byli sp\u0142aszani. S\u0142owem, czas do nadej\u015bcia nowego zaborcy up\u0142ywa\u0142 cz\u0142onkom Stra\u017cy na czuwaniu nad porz\u0105dkiem i bezpiecze\u0144stwem, kt\u00f3rego nic nie za\u0142ama\u0142o.<\/p>\n Wej\u015bcie do miasta wojsk austriackich i niemieckich, 12 sierpnia, wywo\u0142a\u0142o now\u0105 prac\u0119 dla Stra\u017cy Obywatelskiej. Z jednej strony dow\u00f3dztwa wojskowe stawia\u0142y takie wymagania, kt\u00f3rych nie mo\u017cna by\u0142o nie uwzgl\u0119dni\u0107, z drugiej za\u015b – \u017co\u0142nierstwo i przechodz\u0105ce tabory dopuszcza\u0142y si\u0119 niszczenia zbior\u00f3w nie tylko na polach, lecz i w stodo\u0142ach, umieszczaj\u0105c wprost na klepiskach lub nawet w s\u0105siekach konie, rzucaj\u0105c im pod nogi ca\u0142e snopy zbo\u017ca. Stra\u017c Obywatelska musia\u0142a i tutaj dzia\u0142a\u0107 i sili\u0107 si\u0119 na szukanie sposob\u00f3w \u0142agodzenia tych gwa\u0142t\u00f3w.<\/p>\n S\u0142uszno\u015b\u0107 nakazuje stwierdzi\u0107, \u017ce stopniowo, w miar\u0119 wzajemnego zbli\u017cenia si\u0119 i dzi\u0119ki wysokiej wyrozumia\u0142o\u015bci kapitana wojsk austrjackich, Matzkiego, profesora gimnazjum krakowskiego, kt\u00f3ry obj\u0105\u0142 komend\u0119 miasta, stosunek Stra\u017cy do w\u0142adz nowych zacie\u015bnia\u0142 si\u0119 coraz bardziej, skutkiem czego wybryki wojskowych, stawa\u0142y si\u0119 coraz rzadsze. Wyst\u0105pienia Stra\u017cy spotyka\u0142y si\u0119 z ch\u0119tn\u0105 pomoc\u0105 komendanta w poskramianiu winnych. Okupacja austrjacka trwa\u0142a do po\u0142owy wrze\u015bnia.<\/p>\n Nie b\u0119d\u0119 nurzy\u0142 opowiadaniem szczeg\u00f3\u0142\u00f3w z dzia\u0142alno\u015bci Stra\u017cy w tym czasie, pozostawiam to dziejopisarzowi, stwierdzi\u0107 mi tu wypada, \u017ce spo\u0142ecze\u0144stwo nasze umia\u0142o zorganizowa\u0107 si\u0119 i stan\u0105\u0107 w obronie swego bytu i praworz\u0105dno\u015bci. \u015awiadcz\u0105 o tem kroniki z tego czasu, notuj\u0105ce zaledwie dwie kradzie\u017ce, kt\u00f3re naturalnie zosta\u0142y ujawnione, a sprawcy ponie\u015bli kar\u0119, wed\u0142ug tych \u015brodk\u00f3w, jakiemi stra\u017c rozporz\u0105dza\u0142a. Pozatem Stra\u017c troszczy\u0142a si\u0119 o uniemo\u017cliwienie wywozu z miasta zapas\u00f3w \u017cywno\u015bciowych, przeszkadza\u0142a ich ukrywaniu i gromadzeniu, celem wywo\u0142ania cen wy\u017cszych, wykrywa\u0142a ukryte zapasy i udost\u0119pnia\u0142a nabycie, okre\u015blaj\u0105c ceny maksymalne, jednym s\u0142owem – usi\u0142owa\u0142a zapobiec wyzyskowi i wywo\u0142aniu sztucznego braku \u015brodk\u00f3w wy\u017cywienia.<\/p>\n Po ust\u0105pieniu Austrjak\u00f3w, a obj\u0119ciu zarz\u0105du przez Niemc\u00f3w i wprowadzeniu przez tych administracji cywilnej, Stra\u017c Obywatelska, pe\u0142ni\u0105c dot\u0105d sw\u00f3j szczytny obowi\u0105zek bezinteresownie, uleg\u0142a przemianie. Jedni i to w przewa\u017caj\u0105cej cz\u0119\u015bci ust\u0105pili, a drudzy, nie zwi\u0105zani obowi\u0105zkami zawodowymi, pozostali, tworz\u0105c milicj\u0119 miejsk\u0105.<\/p>\n Z tego co przedstawi\u0142em, Stra\u017c Obywatelska by\u0142a zaczynem tej organizacji, kt\u00f3ra znamionuje w spo\u0142ecze\u0144stwie dojrza\u0142o\u015b\u0107 polityczn\u0105, a bez kt\u00f3rej nie mo\u017ce istnie\u0107 w\u0142adza pa\u0144stwowa. \u015awiec\u0105c przyk\u0142adem bezinteresowno\u015bci, uczciwego i gorliwego wype\u0142nienia podj\u0119tego obowi\u0105zku, nie kieruj\u0105c si\u0119 \u017cadnemi pobudkami osobistych widok\u00f3w, staj\u0105c jednakowo w obronie tak wsp\u00f3\u0142wyznawc\u00f3w, jak i inowierc\u00f3w, daleka od plemiennej nienawi\u015bci, obca od jakichkolwiek przekona\u0144 partyjnych, zatopiona jedynie w obrazie Zmartwychwstaj\u0105cej Ojczyzny, tworzy\u0142a tradycj\u0119 dla tych, kt\u00f3rzy po niej przyszli, i stan\u0119li na stra\u017cy ca\u0142ego spo\u0142ecze\u0144stwa.<\/p>\n Dzisiejsza formacja Policji Pa\u0144stwowej jest spadkobierc\u0105 cn\u00f3t Stra\u017cy Obywatelskiej, a jej sprawno\u015b\u0107, jej po\u015bwi\u0119cenie si\u0119 z nara\u017ceniem \u017cycia, cierpliwe znoszenie niewyg\u00f3d, uczciwe i gorliwe wype\u0142nienie nieraz przykrych zada\u0144, bezstronno\u015b\u0107 w post\u0119powaniu, d\u0105\u017cno\u015b\u0107 ci\u0105g\u0142a do doskonalenia si\u0119, podyktowane s\u0105 g\u0142\u0119bok\u0105 mi\u0142o\u015bci\u0105 Ojczyzny, a dla nas staj\u0105 si\u0119 ostoj\u0105 praworz\u0105dno\u015bci i gwarancj\u0105 bezpiecze\u0144stwa Pa\u0144stwa.<\/p>\n