{"id":3989,"date":"2018-04-02T19:02:54","date_gmt":"2018-04-02T17:02:54","guid":{"rendered":"http:\/\/www.lukow-historia.pl\/?p=3989"},"modified":"2018-04-12T19:15:44","modified_gmt":"2018-04-12T17:15:44","slug":"moja-ulica","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/?p=3989","title":{"rendered":"“Moja” ulica"},"content":{"rendered":"

Przez wieki dziej\u00f3w \u0141ukowa r\u00f3\u017cne by\u0142y losy “mojej” ul. Warszawskiej. Na najstarszym planie miasta z roku 1821 widnieje ona jako “Trakt Warszawski” na odcinku od skrzy\u017cowania w centrum miasta do mostu na Krznie. W ko\u0144cu XIX w. pojawi\u0142a si\u0119 nazwa “\u017belechowska”, utrzymuj\u0105ca si\u0119 do po\u0142owy lat 30-tych XX w., jako “szosa”, p\u00f3\u017aniej “ulica”. W tamtym okresie zmieniono j\u0105 na “Warszawsk\u0105”, na odcinku od wspomnianego skrzy\u017cowania w centrum, poprzez most na Krznie, dalej biegn\u0105c\u0105 \u0142agodnym \u0142ukiem na po\u0142udniowy zach\u00f3d i zach\u00f3d do przejazdu kolejowego linii \u0141uk\u00f3w-D\u0119blin, dziwacznym \u0142ukiem oddzielaj\u0105cego ulic\u0119 od \u0141apiguza.<\/p>\n

Nazwa “\u017belechowska” odnosi si\u0119 obecnie do ulicy, biegn\u0105cej ku po\u0142udniowemu zachodowi od Warszawskiej w kierunku \u017belechowa, dochodzi ona a\u017c do Lasu Ry\u017ckowskiego.<\/p>\n

Dawne skrzy\u017cowanie ulic Warszawskiej i \u017belechowskiej ostatnio skasowano, urz\u0105dzaj\u0105c du\u017ce rondo na przeci\u0119ciu z Warszawsk\u0105 ulicy Wojska Polskiego (tzw. ma\u0142\u0105 obwodnic\u0105), ok. 100 m dalej ku zachodowi.<\/p>\n

Odcinek Warszawskiej od centrum do mostu by\u0142 wybrukowany, z w\u0105skimi dwup\u0142ytowymi betonowymi chodnikami po obu stronach (do lat 60-tych XX w.), most ten, podobnie jak i drugi, w kierunku na Radzy\u0144, drewniany, mia\u0142 po bokach tak\u017ce drewniane chodniki. Mosty te co kilka lat remontowano, daj\u0105c zatrudnienie bezrobotnym. Na pocz\u0105tku lat 60-tych XX w. obydwa mosty przebudowano na \u017celbetonowe, z nawierzchni\u0105 i chodnikami smo\u0142\u00f3wkowymi.<\/p>\n

Ulica Warszawska od mostu do \u0141apiguza mia\u0142a nawierzchnie szutrow\u0105, remontowan\u0105 co 3 lata, kiedy to k\u0142adziono now\u0105 warstw\u0119 drobnych kamyk\u00f3w, ubijana walcem drogowym – by\u0142a to atrakcja dla dzieciarni, przypatruj\u0105cej si\u0119 pracuj\u0105cej maszynie, ci\u0105gn\u0105cej co par\u0119 dni r\u00f3wnie\u017c w\u00f3z mieszkalny dla obs\u0142ugi. Ulica od mostu nie posiada\u0142a chodnik\u00f3w, jedynie w miar\u0119 twarde pobocza, kt\u00f3re w porze deszczowej pokrywa\u0142y si\u0119 uci\u0105\u017cliwym b\u0142otem. Nieraz jad\u0105ce ulic\u0105 furmanki ch\u0142opskie, zw\u0142aszcza w dzie\u0144 targowy (czwartek), zagra\u017ca\u0142y pieszym.<\/p>\n

Dopiero na pocz\u0105tku lat 60-tych Warszawska otrzyma\u0142a porz\u0105dn\u0105 nawierzchni\u0119 smo\u0142\u00f3wkow\u0105 (z najlepszego wtedy, pod\u0142ug innych ulic, materia\u0142u) natomiast chodniki z kostki kamiennej po\u0142o\u017cono w latach 2005\/6.<\/p>\n

Po obu stronach ul. Warszawskiej przed mostem znajdowa\u0142y si\u0119 parterowe budynki drewniane, nale\u017c\u0105ce niemal wy\u0142\u0105cznie do \u017byd\u00f3w. Jedynie naro\u017cny wzgl\u0119dem ulic Warszawskiej i Ch\u0105ci\u0144skiego nale\u017ca\u0142 do rodziny Gierczy\u0144skich, mieszcz\u0105c poza mieszkaniem w\u0142a\u015bcicieli “Sk\u0142ad win i w\u00f3dek” Piotra Zubowicza, p\u00f3\u017aniej do wojny “Sk\u0142adnic\u0119 Nauczycielsk\u0105” (materia\u0142y papiernicze, art. szkolne, ksi\u0105\u017cki), po wojnie by\u0142a tu restauracja, potem sklep spo\u017cywczy (do rozbi\u00f3rki budynku w latach 90-tych). Po tej stronie ulicy, przed mostem by\u0142a ku\u017ania, zlikwidowana przed wojn\u0105.<\/p>\n

Po prawej stronie, przy skrzy\u017cowaniu by\u0142 naro\u017cny parterowy drewniany budynek \u017cydowski ze sklepem papierniczo-zabawkarskim Finkielsteina (na szyldzie widnia\u0142y nazwiska: E. Lubi\u0144ski i D. Szyd\u0142owski – te\u015bcia i zi\u0119cia!), dalej do ul. Browarnej, za wysokim parkanem mie\u015bci\u0142 si\u0119 sk\u0142ad opa\u0142u. Na tym parkanie umieszczono wielki szyld “Sk\u0142ad materia\u0142\u00f3w aptecznych i farb Hofferosa”, reklamuj\u0105cy sklep naprzeciwko skrzy\u017cowania w kamienicy Bisk\u00f3w. Po wojnie prowadzi\u0142 go d\u0142ugie lata Zygmunt Bo\u0144czak. Budynek stoi do dzisiaj, przylegaj\u0105c szczytow\u0105 \u015bcian\u0105 do ul. Chopina.<\/p>\n\"\"<\/a>

Elektrownia miejska i \u0142a\u017ania miejska.<\/p>\n

Za Browarn\u0105, w\u015br\u00f3d drewnianych domk\u00f3w (m.in. pa\u0144stwa Okninskich) by\u0142 niewielki pi\u0119trowy budynek Bertolda Dusdala, mieszcz\u0105cy na g\u00f3rze mieszkanie, a na dole warsztat \u015blusarski w\u0142a\u015bciciela. Budynek stoi do dzi\u015b. Po paru domkach \u017cydowskich, do Krzny, nie ma \u015bladu, stoj\u0105 obecnie pi\u0119trowe murowane domy r\u00f3\u017cnych w\u0142a\u015bcicieli. Za mostem po prawej wzniesiono w 20-leciu dwa okaza\u0142e budynki u\u017cyteczno\u015bci publicznej: \u0142a\u017ani miejskiej (1924) i elektrowni miejskiej (18.II.1925), obydwa stoj\u0105 do dzisiaj. \u0141a\u017ania przetrwa\u0142a do lat 40-tych. Potem mie\u015bci\u0142a kolejno sklepy, p\u00f3\u017aniej M\u0142odzie\u017cowy Dom Kultury, obecnie Powiatowy Inspektorat Weterynaryjny. Elektrownia zasila\u0142a miasto w pr\u0105d od wieczora do rana, w ostatnich latach przed wojn\u0105 ju\u017c przez ca\u0142\u0105 dob\u0119. Pracowa\u0142a jeszcze w latach 50-tych, po czym maszyny i urz\u0105dzenia przekazano do Bia\u0142ej Podlaskiej, lokuj\u0105c tu za\u015b Sp\u00f3\u0142dzielni\u0119 Chemiczn\u0105 na wiele lat. Potem mie\u015bci\u0142o si\u0119 w budynku biuro przedsi\u0119biorstwa wykonuj\u0105cego r\u00f3\u017cne inwestycje energetyczne, za\u015b od kilku lat mie\u015bci si\u0119 popularna restauracja “Osiemnastka” (od numeru posesji).<\/p>\n

Po drugiej stronie ulicy od mostu do ul. 700-lecia \u0141ukowa rozci\u0105ga\u0142a si\u0119 rozleg\u0142a \u0142\u0105ka, corocznie zalewana podczas roztop\u00f3w a\u017c po teren dzisiejszego szpitala i siedziby Stra\u017cy Po\u017carnej. Na poboczu ulicy nad rowem dziel\u0105cym od tej \u0142\u0105ki sta\u0142 du\u017cy \u017celazny s\u0142up z kratownicy, do kt\u00f3rego bieg\u0142y grube przewody energetyczne z elektrowni. S\u0142up ten na par\u0119 lat przed wojn\u0105 obudowano niemal do po\u0142owy betonem, po wypadku pora\u017cenia pr\u0105dem przechodni\u00f3w.<\/p>\n

Na ca\u0142ym ci\u0105gu ul. Warszawskiej po prawej stronie sta\u0142y s\u0142upy z przewodami telekomunikacyjnymi z ca\u0142\u0105 mas\u0105 izolator\u00f3w, za\u015b po stronie lewej by\u0142y s\u0142upy energetyczne z rzadko rozmieszczonymi lampami o\u015bwietleniowymi (co trzeci s\u0142up).<\/p>\n

Id\u0105c od elektrowni praw\u0105 stron\u0105 ul. Warszawskiej mija\u0142o si\u0119 kolejno: du\u017cy drewniany dom z facjatk\u0105, kryty gontem, nale\u017c\u0105cy do rodziny Szlendak\u00f3w. Wchodzono do\u0144 przez ganek. Mie\u015bci\u0142y si\u0119 w domu: mieszkanie w\u0142a\u015bcicieli, jedna izba przeznaczona dla szko\u0142y (J\u00f3zef Szlendak by\u0142 d\u0142ugoletnim zas\u0142u\u017conym kierownikiem szko\u0142y) oraz \u015bwietlica harcerska. By\u0142 tu w miar\u0119 potrzeby urz\u0105dzany lokal wyborczy. Przy domu by\u0142 du\u017cy ogr\u00f3d, w kt\u00f3rym sta\u0142o kilkana\u015bcie uli, albowiem pan Szlendak zajmowa\u0142 si\u0119 tak\u017ce pszczelarstwem. Budynek sp\u0142on\u0105\u0142 w latach 70-tych, a na terenie posesji jest obecnie komis samochodowy. <\/p>\n

Dalej parterowy drewniany budynek z dachem gontowym nale\u017ca\u0142 do pa\u0144stwa Sypia\u0144skich. Stoi do dzi\u015b, a z cz\u0119\u015bci posesji, jak r\u00f3wnie\u017c posesji Szlendak\u00f3w, poprowadzono w latach 70-tych ul. Lipow\u0105 (ale nie ro\u015bnie przy niej \u017cadna lipa!). Z kolei dalszy budynek drewniany, otynkowany, z \u0142adn\u0105 facjatk\u0105, a tak\u017ce budynkami towarzysz\u0105cymi i ogrodem, nale\u017ca\u0142 do pa\u0144stwa Bia\u0142ogrodzkich (by\u0142 tu m.in. warsztat stolarski w\u0142a\u015bciciela). Stoi do dzisiaj. Za nim ma\u0142y drewniany domek ze strzech\u0105 nale\u017ca\u0142 do rodziny \u015awiderskich, przed nim przy ulicy stoi do dzi\u015b drewniany krzy\u017c dwuramienny – pami\u0105tka epidemii chor\u00f3b w 1919 r. Posesja zabudowana przez innych w\u0142a\u015bcicieli.<\/p>\n

Z kolei spory drewniany dom z gankiem, kryty wtedy gontem, nale\u017c\u0105cy do rodziny Konstantych, otynkowany, z budynkami towarzysz\u0105cymi, stoi do dzi\u015b. Za nim kawa\u0142ek uprawnego wtedy pola, a potem parterowy murowany, kryty blach\u0105 dom m\u0142ynarza Edmunda Karasi\u0144skiego z 1936-37, wraz z m\u0142ynem pi\u0119trowym, stoj\u0105cym na dziedzi\u0144cu (budynki stoj\u0105 do dzi\u015b).<\/p>\n

T\u0119 posesj\u0119 od nast\u0119pnej z drewnianym parterowym domem pa\u0144stwa Karwowskich oddziela\u0142a w kierunku p\u00f3\u0142nocnym polna droga wiod\u0105ca na Powa\u017ce. Dzi\u015b jest to szeroka o nawierzchni smo\u0142\u00f3wkowej ul. Parkowa. Nast\u0119pna posesja, nale\u017c\u0105ca do pa\u0144stwa Opolskich, po wojnie zabudowana budynkami drewnianym i murowanymi pi\u0119trowymi, obejmowa\u0142a teren upraw ogrodniczych, tak jak jest do dzi\u015b.<\/p>\n\"\"<\/a>

Krzy\u017c “morowy” na posesji pp. Cio\u0142k\u00f3w.<\/em><\/p>\n

Z kolei by\u0142 drewniany dom kryty gontem, nale\u017c\u0105cy do rodziny Cabaj\u00f3w, do kt\u00f3rej nale\u017ca\u0142a te\u017c \u0142\u0105czka i stodo\u0142a po przeciwnej stronie ulicy. Za t\u0105 posesj\u0105 znajdowa\u0142 si\u0119 cmentarz \u017cydowski – kirkut, ci\u0105gn\u0105cy si\u0119 do ul. Parkowej, a przed nim na ma\u0142ym skrawku sta\u0142 ma\u0142y domek, podniszczony, zamieszka\u0142y przez rodzin\u0119 Wawr\u00f3w. Miedzy nim a ulic\u0105 by\u0142a jeszcze ma\u0142a sadzaweczka. Dzi\u015b znajduje si\u0119 tutaj sklep spo\u017cywczy PSS-u.<\/p>\n

Dalej by\u0142y domy: parterowy drewniany kryty gontem, zamieszka\u0142y przez \u017cydowsk\u0105 rodzin\u0119 Jojn\u00f3w, prowadz\u0105c\u0105 sklep spo\u017cywczo-kolonialny (jak si\u0119 w\u00f3wczas je nazywa\u0142o) i skup zbo\u017ca, a tak\u017ce murowana pi\u0119trowa jednospadowa oficyna, zamieszka\u0142a przez rodzin\u0119 Czubaszk\u00f3w, w\u0142a\u015bcicieli obydwu dom\u00f3w.<\/p>\n

Dzisiaj posesja jest przebudowana, nie do rozpoznania. Przylega\u0142 do niej drewniany dom, kryty strzech\u0105, z obor\u0105 i stodo\u0142\u0105, nale\u017c\u0105cy do rodziny S\u0142omczy\u0144skich, spokrewnionych z Czubaszkami.<\/p>\n

Mijaj\u0105c kilkadziesi\u0105t metr\u00f3w przylegaj\u0105cego pola uprawnego, dochodzono do drewnianego domku z gontowym dachem i budynkami gospodarczymi, stanowi\u0105cymi w\u0142asno\u015b\u0107 rodziny G\u0142owi\u0144skich i St\u0119pkowskich. Mieli oni po przeciwnej stronie ul. Warszawskiej \u0142\u0105k\u0119 i stodo\u0142\u0119. Dalej by\u0142 ma\u0142y drewniany domek ze strzech\u0105, stoj\u0105cy szczytem do ulicy, nale\u017c\u0105cy do rodziny Kosteckich. Mieszka\u0142a tu r\u00f3wnie\u017c \u017cydowska rodzina Uci\u00f3w. Nast\u0119pny drewniany dom, kryty strzech\u0105, nale\u017ca\u0142 do rodziny Cabaj\u00f3w. Na posesji by\u0142y te\u017c obora, stajnia i studnia drewniana z \u017curawiem, po przeciwnej stronie ulicy du\u017c\u0105 \u0142\u0105ka i spora stodo\u0142a.<\/p>\n

Nast\u0119pn\u0105 posesj\u0119 zajmowa\u0142a \u017cydowska rodzina Listk\u00f3w (rodzice, 4 c\u00f3rki i 2 syn\u00f3w), prowadz\u0105ca sklepik spo\u017cywczo-kolonialny i skup zbo\u017ca. Jako\u015b prosperowa\u0142y nie\u017ale obie rodziny Jojn\u00f3w i Lis\u00f3w. Na tej posesji by\u0142 du\u017cy dziedziniec, na kt\u00f3ry zaje\u017cd\u017ca\u0142y furmanki w dni targowe.<\/p>\n

No i mieli\u015bmy z kolei posiad\u0142o\u015b\u0107 (0,56 ha) rodziny Milewskich. Sta\u0142 tu spory drewniany dom z gankiem, kryty pocz\u0105tkowo gontem, p\u00f3\u017aniej blach\u0105. By\u0142 te\u017c budynek gospodarczy z pustak\u00f3w i studnia, ponadto ogr\u00f3d warzywny i sad ora ma\u0142y kawa\u0142eczek ziemi ornej. Za ow\u0105 posesj\u0105 by\u0142a jeszcze dzia\u0142ka pa\u0144stwa Zabielskich z ma\u0142ym domkiem krytym s\u0142om\u0105 i ob\u00f3rka oraz ogr\u00f3d i ci\u0105gn\u0105cy si\u0119 a\u017c do rzeki Krzny pas orny, zako\u0144czony \u0142\u0105czk\u0105.<\/p>\n

Do linii kolejowej i drogi objazdowej ko\u0142o tor\u00f3w le\u017ca\u0142y grunta uprawne r\u00f3\u017cnych w\u0142a\u015bcicieli, przed drog\u0105 objazdow\u0105 kilka lat przed wojn\u0105 zbudowano drewniany dom kryty blach\u0105, zamieszka\u0142y m.in. przez rodzin\u0119 Strzeleckich.<\/p>\n\"\"<\/a>

Skrzy\u017cowanie ul. Warszawskiej i d. ul. Dzier\u017cy\u0144skiego (fot. J. Sulej) <\/em><\/p>\n

Co do lewej strony ul. Warszawskiej, od skrzy\u017cowania z ul. 700-lecia przylega do niej rozleg\u0142y teren boiska sportowego, na kt\u00f3rym zbudowano w 1933 r. drewniane trybuny, przetrwa\u0142y one do lat 50-tych XX w.<\/p>\n

Z kolei mija\u0142o si\u0119 drewniany, otynkowany parterowy dom nale\u017c\u0105cy do wspomnianego ju\u017c Bertolda Dusdala. Potem by\u0142 teren podmok\u0142ych \u0142\u0105czek, a\u017c do posesji Stanis\u0142awa \u015aledzia, obejmuj\u0105cej drewniany dom (cz\u0119\u015bciowo zniszczony przez, po\u017car), budynki gospodarcze oraz du\u017cy ogr\u00f3d owocowo-warzywny, a tak\u017ce od ulicy ma\u0142\u0105 sadzawk\u0119. Dalej by\u0142a spora posesja pa\u0144stwa Opolskich z du\u017ca sadzawk\u0105 od frontu (do lat 90-tych!) i murowanym domem z facjatk\u0105 w podw\u00f3rzu, dok\u0105d prowadzi\u0142a szeroka grobla. By\u0142a w nim piekarnia Wolskiego.<\/p>\n

Nast\u0119powa\u0142 teraz spory obszar podmok\u0142y, gromadz\u0105cy du\u017co wody podczas roztop\u00f3w. Przez przyleg\u0142\u0105 w\u0105sk\u0105 grobl\u0119 od ulicy dostawa\u0142o si\u0119 do drewnianego domu pa\u0144stwa Zaremb\u00f3w. Na tej grobli w dni \u015bwi\u0105teczne, w ciep\u0142ej porze roku, siadywa\u0142y kobiety zd\u0105\u017caj\u0105ce do ko\u015bcio\u0142a Podwy\u017cszenia Krzy\u017ca \u015aw. (parafialnego), obmywa\u0142y bose stopy i zak\u0142ada\u0142y po\u0144czochy i obuwie. Wracaj\u0105c, czyni\u0142y odwrotnie – buty si\u0119 wtedy szanowa\u0142o! Za grobl\u0105 ma\u0142a podmok\u0142a \u0142\u0105czka, za kt\u00f3r\u0105 od po\u0142udnia sta\u0142 drewniany du\u017cy dom kryty dach\u00f3wk\u0105, nale\u017c\u0105cy do rodziny B\u0142o\u0144skich.<\/p>\n

Potem ju\u017c by\u0142a \u0142\u0105czka wspomnianej rodziny Cabaj\u00f3w ze stodo\u0142\u0105. Dalej drewniany dom kryty blach\u0105, rodziny Go\u0142aszewskich, kt\u00f3rzy prowadzili tu sklep spo\u017cywczo-kolonialny (jeszcze par\u0119 lat po wojnie). P\u00f3\u017aniej, a\u017c do Go\u0142asz\u00f3wca, ci\u0105gn\u0119\u0142y si\u0119 przyleg\u0142e \u0142\u0105czki r\u00f3\u017cnych w\u0142a\u015bcicieli, za nimi w kierunku po\u0142udniowym sta\u0142o kilka du\u017cych stod\u00f3\u0142 (do lat 60-tych!). Przy \u0142\u0105ce drugiej rodziny Cabaj\u00f3w by\u0142a ma\u0142a dzia\u0142ka Kazimierza \u015aledzia, z ma\u0142ym domkiem i ogr\u00f3dkiem. Z kolei ci\u0105gn\u0119\u0142a si\u0119 polna droga na Go\u0142asz\u00f3wiec – ma\u0142\u0105 “ulic\u0105”, dalej by\u0142a du\u017ca \u0142\u0105ka, r\u00f3wnie\u017c zwana Go\u0142\u0105sz\u00f3wcem, w naro\u017cu miedzy \u017belechowsk\u0105 a Warszawsk\u0105. Za\u015b od \u017belechowskiej do linii kolejowej, przy samej ul. Warszawskiej przylega\u0142y kolejno \u0142\u0105czki r\u00f3\u017cnych w\u0142a\u015bcicieli ze sporym stawem przedzielonym mostkiem, za nimi w kierunku po\u0142udniowym sta\u0142y domy dawnej kolonii “oficerskiej” na tzw. “Klinie” miedzy Warszawsk\u0105 \u017belechowsk\u0105 i 1 ini\u0105 kolejow\u0105 przy kt\u00f3rej by\u0142 stylowy pi\u0119trowy budynek stacji \u0141apiguz oraz towarzysz\u0105ce obiekty kolejarskie: du\u017cy parterowy dom wielorodzinny, ma\u0142y drewniany otynkowany i parterowy murowany budynek wielorodzinny przy przeje\u017adzie na ul. Warszawskiej.<\/p>\n

Na ko\u0144cu ul. Warszawskiej po lewej stronie przed skr\u0119tem ku stacji \u0141apiguz sta\u0142 parterowy murowany budynek dawnej rosyjskiej \u0142a\u017ani wojskowej. By\u0142 opuszczony, niewykorzystany do ko\u0144ca – II wojny \u015bwiatowej. Po wojnie przystosowano go do potrzeb biurowych zak\u0142ad\u00f3w mi\u0119snych.<\/p>\n

Wracaj\u0105c jeszcze do owej \u0142\u0105ki Go\u0142\u0105sz\u00f3wcem zwanej, warto nadmieni\u0107, \u017ce co roku po par\u0119 dni koczowa\u0142y tu przeje\u017cd\u017caj\u0105ce tabory cyga\u0144skie, budz\u0105c o\u017cywienie i sensacj\u0119 okolicznych (nie tylko) mieszka\u0144c\u00f3w. Nale\u017ca\u0142o wtedy by\u0107 czujnym, by nie dozna\u0107 jakiego\u015b “uszczerbku” stanu posiadania (dr\u00f3b itp.)<\/p>\n

Za t\u0105 \u0142\u0105k\u0105 od po\u0142udnia przy drodze o w\u0142a\u015bciwej nazwie Go\u0142asz\u00f3wiec od ul. \u017belechowskiej sta\u0142o par\u0119 drewnianych domk\u00f3w, nale\u017c\u0105cych do niezamo\u017cnych raczej mieszka\u0144c\u00f3w. By\u0142y to rodziny wielodzietne. W\u015br\u00f3d nich sta\u0142 ma\u0142y domek kryty dach\u00f3wk\u0105, nale\u017c\u0105cy do rodziny pa\u0144stwa Ma-rasiuk\u00f3w, kt\u00f3rej \u201eg\u0142owa\u201d – ojciec, zajmowa\u0142 si\u0119 betoniarstwem. By\u0142 te\u017c jeszcze domek rodziny pa\u0144stwa Cybulskich, zajmuj\u0105cych si\u0119 ogrodnictwem. Dopiero przed sam\u0105 wojn\u0105 zacz\u0119to wznosi\u0107 nowe domy drewniane, nale\u017c\u0105ce do rodzin Go\u0142aszewskich i Kraszewskich.<\/p>\n

Podsumowuj\u0105c ca\u0142okszta\u0142t wygl\u0105du ul. Warszawskiej w ostatnim ponad p\u00f3\u0142wieczu mo\u017cna stwierdzi\u0107 wielkie zmiany. Przede wszystkim znik\u0142y wszystkie sadzawki (z kt\u00f3rych rechot \u017cab towarzyszy\u0142 do ko\u0144ca istnienia tych zasob\u00f3w wodnych), \u0142\u0105czki i ogrody przyleg\u0142e, a nade wszystko s\u0142awetne stodo\u0142y, niekt\u00f3re nale\u017c\u0105ce do w\u0142a\u015bcicieli zamieszka\u0142ych poza ul. Warszawsk\u0105 (np. Nowosielscy, Rolowie i in.). Przylegaj\u0105ce do ulicy posesje zosta\u0142y zabudowane murowanymi budynkami mieszkalnymi pi\u0119trowymi, b\u0105d\u017a przez dotychczasowych w\u0142a\u015bcicieli posesji, b\u0105d\u017a przez nowych nabywc\u00f3w, przyby\u0142ych spoza \u0141ukowa. Jak wspomniano, spali\u0142 si\u0119 w latach 70-tych dom Szlendak\u00f3w, pozosta\u0142y przy ci\u0105gu ulicy od Krzny do przejazdu na \u0141apiguzie domy: Sypia\u0144skich, Bia\u0142ogrodzkich, \u015awiderskich (przebudowany), Konstantych, Karasi\u0144skich, Opolskich, G\u0142owi\u0144skich (te\u017c przebudowane, nowe). Po lewej stronie w\u0142a\u015bciwie pozosta\u0142 jeden – weteran: domek Bertolda Dusdala. Reszta budynk\u00f3w po prostu znik\u0142a, ust\u0119puj\u0105c nowym. Liczba numer\u00f3w przy ul. Warszawskiej zwi\u0119kszy\u0142a si\u0119 z 56 do 102. Wyci\u0119to po prawej stronie szereg wysokich drzew, topoli (zw. sokorami).<\/p>\n

Po prawej stronie ul. Warszawskiej, jak wspomniano, poprowadzono przez cz\u0119\u015bci posesji Szlendak\u00f3w i Sypia\u0144skich ulic\u0119 Lipow\u0105. Po lewej stronie ulicy miejsce zalewanej corocznie \u0142\u0105ki zaj\u0105\u0142 zmodernizowany ostatnio park miejski (jego budow\u0119 zaprojektowano i miano rozpocz\u0105\u0107 w 1939 r., nadaj\u0105c imi\u0119 marsz. J\u00f3zefa Pi\u0142sudskiego). Dalej, po tej stronie, na przeciwko posesji pa\u0144stwa \u015awiderskich poprowadzono ul. Hem-pla w kierunku po\u0142udniowym, za\u015b przez dawn\u0105 groble na przeciwko ul Parkowej biegnie ul. Stanis\u0142awa Kruczek-Wirskiego. (jeszcze dalej, po lewej, jest od po\u0142udnia na przeciwko Kirkuta ul. Stanis\u0142awa Majewskiego. (poprzez dawn\u0105 posesj\u0119 Cabaj\u00f3w).<\/p>\n

W\u015br\u00f3d “nowo\u015bci” ulicznych, zaliczaj\u0105c do tzw. kurioz\u00f3w nazwowych nale\u017cy wymieni\u0107 \u0142\u0105cz\u0105ce si\u0119 z ul. Warszawsk\u0105 poprzez posesj\u0119 G\u0142owi\u0144skich przed\u0142u\u017cenie ul. Kili\u0144skiego z t\u0105 sam\u0105 nazw\u0105 (tego nie wolno nigdy robi\u0107!). I jeszcze z tej samej “\u0142\u0105czki”: nadawszy nazw\u0119 Kiernickich dawnej ul. “Za okr\u0119giem”, przed\u0142u\u017cono j\u0105, krzy\u017cuj\u0105c z ul. A. Struga i “\u0142askawie” pozostawionym kawa\u0142kiem Za Okr\u0119giem, do ul. Warszawskiej. No, ale to ju\u017c temat na inny czas i ewentualnie dla kogo\u015b innego. Ja osobi\u015bcie mam ju\u017c dosy\u0107 wypominania naszym “chrzcicielom” niefortunnych pomys\u0142\u00f3w (boj\u0105 si\u0119 chyba konsultacji z kim\u015b, kto pom\u00f3g\u0142by zorientowa\u0107 si\u0119 w dziejach naszego miasta i zas\u0142ugach wobec tego\u017c). Niech na razie wystarczy Pa\u0144stwu prezentacja tej, chyba ciekawej ul. Warszawskiej.<\/p>\n

Autor: T. Milewski
\n\u0179r\u00f3d\u0142o: “Nowa Gazeta \u0141ukowska” 8\/2010 r.<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Przez wieki dziej\u00f3w \u0141ukowa r\u00f3\u017cne by\u0142y losy “mojej” ul. Warszawskiej. Na najstarszym planie miasta z roku 1821 widnieje ona jako “Trakt Warszawski” na odcinku od skrzy\u017cowania w centrum miasta do mostu na Krznie. W ko\u0144cu XIX w. pojawi\u0142a si\u0119 nazwa “\u017belechowska”, utrzymuj\u0105ca si\u0119 do po\u0142owy lat 30-tych XX w., jako “szosa”, p\u00f3\u017aniej “ulica”. W tamtym okresie zmieniono j\u0105 na “Warszawsk\u0105”, …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":6656,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[30],"tags":[264,160,161,680,270,1526,679,1522,1362,1354,1360,272,220,1198,1614,251,1361],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3989"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=3989"}],"version-history":[{"count":30,"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3989\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6655,"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3989\/revisions\/6655"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/6656"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=3989"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=3989"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=3989"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}