By\u0142 pi\u0105ty pa\u017adziernika 1942 roku. Niemcy rozpocz\u0119li likwidacj\u0119 \u0142ukowskich \u017byd\u00f3w. P\u0119dzili do wagon\u00f3w, upokarzali, rozstrzeliwali, pozowali z ofiarami do fotografii<\/em><\/p>\nDo niedawna o obu fotografiach by\u0142o wiadomo tylko tyle, \u017ce zosta\u0142y wykonane w pa\u017adzierniku 1942 r. w \u0141ukowie. Jednak w 2010 r. izraelska gazeta “Yediot Ahronot” opublikowa\u0142a artyku\u0142, kt\u00f3ry rzuci\u0142 \u015bwiat\u0142o na okoliczno\u015bci powstania tych zdj\u0119\u0107 oraz pozwoli\u0142 zidentyfikowa\u0107 jedn\u0105 z ofiar – kl\u0119cz\u0105cego rabina. To Ber Erlich S\u0142uszny (oba cz\u0142ony nazwiska – pierwszy w jidysz, drugi po polsku – znacz\u0105 w\u0142a\u015bciwie to samo). Ma\u0142o tego – okaza\u0142o si\u0119, \u017ce w Izraelu \u017cyje jego wnuk i jest to nie byle jaka posta\u0107. Meir Da-gan w latach 2002-2011 sta\u0142 na czele Mosadu, czyli izraelskiego wywiadu, formacji owianej legend\u0105 i uwa\u017canej za jedn\u0105 z najlepszych tego typu s\u0142u\u017cb na \u015bwiecie. Czyli przez ponad dekad\u0119 odpowiedzialno\u015b\u0107 za bezpiecze\u0144stwo i byt Izraela spoczywa\u0142a w r\u0119kach potomka \u0142ukowskiego rabina. A los owego nauczyciela (bo “rabbi” to w\u0142a\u015bnie nauczyciel) mia\u0142 istotny wp\u0142yw na polityk\u0119 obronn\u0105 pa\u0144stwa \u017cydowskiego.<\/p>\n
Zdj\u0119cie na stra\u017cy Izraela<\/h6>\n
Gdy dziennikarze “Yediot Ahronot” odwiedzili Meira Da-gana w siedzibie Mosadu, na \u015bcianie jego gabinetu, po\u015br\u00f3d r\u00f3\u017cnych pami\u0105tek i dyplom\u00f3w dokumentuj\u0105cych jego wojskow\u0105 karier\u0119, dostrzegli czarno-bia\u0142e zdj\u0119cie z kl\u0119cz\u0105cym rabinem. Zapytany o nie szef izraelskiego wywiadu powiedzia\u0142, \u017ce uwieczniony na nim rabin to jego dziadek ze strony matki na chwil\u0119 przed \u015bmierci\u0105 podczas masakry w \u0141ukowie. Z fotografi\u0105 t\u0105 Dagan nie rozstawa\u0142 si\u0119 przez ca\u0142e swe zawodowe \u017cycie i by\u0142a ona dla niego mementem i motywacj\u0105 do dzia\u0142ania. Ka\u017cdemu, kto odwiedza\u0142 go w jego gabinecie – ministrom obrony, zagranicznym dyplomatom, swym wsp\u00f3\u0142pracownikom – pokazywa\u0142 to zdj\u0119cie i m\u00f3wi\u0142: “Oto co mi ka\u017ce stawa\u0107 w obronie Izraela i dzia\u0142a\u0107 na rzecz jego si\u0142y! Patrz\u0119 na t\u0119 fotografi\u0119 i przyrzekam sobie, \u017ce zrobi\u0119 wszystko, \u017ceby to si\u0119 wi\u0119cej nie powt\u00f3rzy\u0142o\u201d.<\/p>\n
Polak na czele izraelskich s\u0142u\u017cb<\/h6>\n
Jak fotografie trafi\u0142y do Izraela? Podobno znalaz\u0142 je s\u0105siad zamordowanego rabina i odda\u0142 po wojnie powracaj\u0105cym do \u0141ukowa \u017bydom. Dagan z kolei twierdzi, \u017ce autorem ich by\u0142 posiadaj\u0105cy aparat Polak, kt\u00f3rego Niemcy zmuszali do grzebania ofiar i przy okazji do robienia im zdj\u0119\u0107. Tak czy inaczej, osoba ta zachowa\u0142a odbitki i gdy po wojnie spotka\u0142a zi\u0119cia rabina Bera Erlicha S\u0142usznego, przekaza\u0142a mu je, a ten zawi\u00f3z\u0142 je do Jerozolimy i zdeponowa\u0142 w Instytucie Yad Vashem, dokumentuj\u0105cym zbrodnie Holokaustu.<\/p>\n
Wspomniany zi\u0119\u0107 rabina nazywa\u0142 si\u0119 Huberman i pod takim nazwiskiem urodzi\u0142 si\u0119 te\u017c przysz\u0142y szef Mosadu. Przyszed\u0142 na \u015bwiat 30 stycznia 1945 r. w poci\u0105gu, niedaleko Chersonia na Ukrainie, gdy jego rodzice powracali do \u0141ukowa z Syberii, gdzie przetrwali Zag\u0142ad\u0119. Po wojnie wyemigrowali do Izraela i zmienili nazwisko na Dagan. Co ciekawe, ich syn po zako\u0144czeniu s\u0142u\u017cby w Mosadzie postanowi\u0142 odnowi\u0107 zwi\u0105zki z krajem przodk\u00f3w i w 2012 r. uzyska\u0142 polskie obywatelstwo. Mo\u017cna wi\u0119c dzi\u015b powiedzie\u0107, \u017ce najwa\u017cniejsz\u0105 po armii s\u0142u\u017cb\u0105 w Izraelu kierowa\u0142 Polak i \u0142ukowianin.<\/p>\n
Zobaczy\u0142 zdj\u0119cie i zrozumia\u0142<\/h6>\n
Historia opisana w \u201eYediot Ahronot\u201d przynios\u0142a jeszcze jeden efekt – odnalaz\u0142o si\u0119 w Izraelu kolejnych dw\u00f3ch wnuk\u00f3w rabina Bera Erlicha S\u0142usznego. To bracia Dow i Arie Sznir. Gdy ten pierwszy przeczyta\u0142 artyku\u0142 i zobaczy\u0142 zdj\u0119cie, zrozumia\u0142, \u017ce uwieczniony na nim rabin z \u0141ukowa to ich dziadek. Natychmiast zadzwoni\u0142 z t\u0105 nowin\u0105 do brata. Zgadza\u0142o si\u0119 nie tylko nazwisko (ich zmar\u0142y przed trzydziestu laty ojciec, zanim je zmieni\u0142, nazywa\u0142 si\u0119 Mosze S\u0142uszny i by\u0142, jak si\u0119 okazuje, bratem matki szefa Mosadu), ale te\u017c fizyczne podobie\u0144stwo mi\u0119dzy postaci\u0105 z fotografii i jednym z braci, Dowem. Dodajmy tu, \u017ce hebrajskie imi\u0119 Dow jest odpowiednikiem jidyszowego imienia Ber i oba znacz\u0105 dok\u0142adnie to samo, czyli “nied\u017awied\u017a”. A wi\u0119c jeden z wnuk\u00f3w imi\u0119 dosta\u0142 po dziadku. Ma\u0142o tego – w rodzinie zachowana zosta\u0142a tradycja rabinacka. Po zamordowanym w \u0141ukowie Berze Erlichu S\u0142usznym przej\u0105\u0142 j\u0105 jego syn Mosze, a mieszkaj\u0105cy w Kiriat Mockin niedaleko Hajfy wnuk Arie Sznir te\u017c poszed\u0142 t\u0105 drog\u0105 – jest pomocnikiem rabina w miejscowej chasydzkiej synagodze.<\/p>\n
Autor: Krzysztof Czubaszek<\/p>\n
Autor jest doktorem nauk humanistycznych, autorem ksi\u0105\u017cki \u201e\u017bydzi \u0141ukowa i okolic\u201d (Warszawa 2008) oraz strony internetowej www.zydzi.lukow.pl<\/a><\/p>\n\u0179r\u00f3d\u0142o: Serwis www.zydzi.lukow.pl. Artyku\u0142 ukaza\u0142 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c na \u0142amach pisma “Wsp\u00f3lnota \u0141ukowska” z dnia 14 pa\u017adziernika 2014r.<\/i><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Jak zdj\u0119cie z \u0141ukowa trafi\u0142o do jednego z najwa\u017cniejszych gabinet\u00f3w w Izraelu. Gdy dziennikarze odwiedzili Meira Dagana, kieruj\u0105cego jedn\u0105 z najlepszych s\u0142u\u017cb wywiadowczych na \u015bwiecie, dostrzegli czarno-bia\u0142e zdj\u0119cie z kl\u0119cz\u0105cym rabinem. Wykonano je podczas masakry \u017byd\u00f3w w \u0141ukowie. Gdy 5 pa\u017adziernika 1942 r. niemieccy oprawcy rozpocz\u0119li likwidacj\u0119 \u017cydowskiej spo\u0142eczno\u015bci w \u0141ukowie, nie tylko rozstrzeliwali i p\u0119dzili do wagon\u00f3w niewinnych ludzi, …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":4063,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[29,30],"tags":[37,1364,1363,1524,1522,1367,1365,1366],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4027"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=4027"}],"version-history":[{"count":10,"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4027\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4059,"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4027\/revisions\/4059"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/4063"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=4027"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=4027"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=4027"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
![\"\"](\"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/wp-content\/uploads\/2015\/06\/lukow-rabin1.jpg\" "\\"\\"")
<\/a>