{"id":4243,"date":"2015-09-25T21:57:10","date_gmt":"2015-09-25T19:57:10","guid":{"rendered":"http:\/\/www.lukow-historia.pl\/?p=4243"},"modified":"2015-09-25T21:57:10","modified_gmt":"2015-09-25T19:57:10","slug":"kosciol-po-bernardynski-w-lukowie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/?p=4243","title":{"rendered":"Ko\u015bci\u00f3\u0142 Po-Bernardy\u0144ski w \u0141ukowie"},"content":{"rendered":"
Artyku\u0142 ukaza\u0142 si\u0119 w pi\u015bmie “Tygodnik Powszechny” w 1879 roku.<\/h6>\n
\"\"<\/a>\"\"<\/span><\/div>

KO\u015aCI\u00d3\u0141 PO BERNARDY\u0143SKI W \u0141UKOWIE. Rysowa\u0142 E. Perle.
\n<\/em><\/p>\n

Mi\u0119dzy wszystkiemi \u015bwi\u0105tyniami, jakie od XIII do XVIII wieku istnia\u0142y w stolicy ziemi \u0141ukowskiej, a przez mordercze napady i po\u017cogi wojenne: Tatar\u00f3w, Litwin\u00f3w, Jad\u017awing\u00f3w, Szwed\u00f3w i Siedmiogrodzian w popi\u00f3\u0142 obr\u00f3cone zasta\u0142y, prawica Wszechmocnego dla zbawienia ludu, srodze pogn\u0119bionego po tylu kl\u0119skach, jeden tylko ko\u015bci\u00f3\u0142 XX. Bernardyn\u00f3w od tylu nieszcz\u0119\u015b\u0107 ocali\u0142a, wskazuj\u0105c ludowi zamieszka\u0142emu niezachwian\u0105 wiar\u0119 w pot\u0119dze Pana Zast\u0119p\u00f3w. Wystawiony pierwotnie z drzewa, pod tytu\u0142em \u015bw. Krzy\u017ca, a przytem za obr\u0119bem miasta i zdala od niego po\u0142o\u017cony niegdy\u015b, tem wi\u0119cej podziwia\u0142 nast\u0119pne pokolenia, i\u017c w takiem sieroctwie swojem i z tak w\u0105t\u0142ego materya\u0142u zbudowany, zdo\u0142a\u0142 przetrwa\u0107 tyle uragan\u00f3w i unikn\u0105\u0107 ca\u0142ej pot\u0119gi zniszcze\u0144. Kiedy za\u015b przeby\u0142 tyle wiek\u00f3w, a dzieje przesz\u0142o\u015bci naszego narodu mn\u00f3stwo zwalisk i rumowisk \u015awi\u0105ty\u0144 Pa\u0144skich przedstawiaj\u0105, godzien wi\u0119c jest, aby przesz\u0142o\u015b\u0107 jego by\u0142a wiadom\u0105 og\u00f3\u0142owi, dla dobra przysz\u0142o\u015bci.<\/p>\n

Pod\u0142ug pierwotnej erekcyi tego Przybytku, \u2014 w urz\u0119dowych dowodach znajduj\u0105cej si\u0119, za\u0142o\u017cony zosta\u0142, pod\u0142ug dyplomu, w sobot\u0119, w przeddzie\u0144 Narodzenia \u015bw. Jana Chrzciciela, w roku 1629 wydanego. Fundatorami jego byli okoliczni dziedzice d\u00f3br: Erazm Domaszewski, koniuszy koronny, starosta \u0141ukowski 1<\/sup>) i Antoni z Go\u0142\u0105bk\u00f3w Jezierski 2<\/sup>), kt\u00f3rzy powodowani gorliwo\u015bci\u0105 w rozprzestrzenianiu Chwa\u0142y Bo\u017cej, coraz silniej za panowania Zygmunta III w ca\u0142ej Rzeczypospolitej wzmagaj\u0105cej si\u0119, dokonali swego zamiaru, chocia\u017c z materya\u0142u nietrwa\u0142ego. By\u0142a to epoka, gdy zakon \u015bw. Franciszka mniej \u015bcis\u0142ej regu\u0142y, od czasu zaprowadzenia go w Krakowie W roku 1453 przez Ole\u015bnickiego, tak dalece rozprzestrzeni\u0142 si\u0119 w ca\u0142ej Polsce, i\u017c od czasu za\u0142o\u017cenia go w \u0141ukowie, trzyna\u015bcie ju\u017c ko\u015bcio\u0142\u00f3w ze stosownemi klasztorami i zabudowaniami posiada\u0142 3<\/sup>). \u017be za\u015b g\u0142ownie z ja\u0142mu\u017cny utrzymywa\u0142 si\u0119, a prawo\u015b\u0107 zakonnik\u00f3w i po\u015bwi\u0119cenie w rozkrzewianiu wiary, ju\u017c w ca\u0142ej Rzeczypospolitej sta\u0142y si\u0119 bardzo g\u0142o\u015bnemi, fundatorowie wi\u0119c powy\u017csi oceniaj\u0105c te zas\u0142ugi, opr\u00f3cz placu na budow\u0119 ko\u015bcio\u0142a i klasztoru, zakupili im jeszcze dla ich utrzymania stosownego i wy\u017cywienia, przyleg\u0142y klasztorowi ogr\u00f3d.<\/p>\n

Drewniana budowa samego ko\u015bcio\u0142a pod tytu\u0142em \u015bw. Krzy\u017ca, z natury rzeczy nie mog\u0142a d\u0142ugo opiera\u0107 si\u0119 burzom i uraganom atmosferycznym. Kroniki miejscowe podaj\u0105, i\u017c lubo dla tych przyczyn zosta\u0142 zniszczony, znale\u017ali si\u0119 jednak wkr\u00f3tce bogobojni mieszka\u0144cy \u0141ukowa, kt\u00f3rzy oceniaj\u0105c zas\u0142ugi tego zakonu, sp\u00f3lnemi si\u0142ami zbudowali mu nowy Przybytek, ale ju\u017c dla trwa\u0142o\u015bci z ceg\u0142y. Imiona tych czcigodnych fundator\u00f3w, posz\u0142y z kolei czasu w zapomnienie.<\/p>\n

Panowanie Jana III-go, zw\u0142aszcza po wyprawie Wiede\u0144skiej, przedstawia mn\u00f3stwo ofiar tego monarchy, b\u0105d\u017a w zak\u0142adaniu, b\u0105d\u017a w uposa\u017cani r\u00f3\u017cnych zakon\u00f3w lub Przybytk\u00f3w Pa\u0144skich w Polsce. Ko\u015bci\u00f3\u0142 Bernardyn\u00f3w w \u0141ukowie do\u015bwiadczy\u0142 tak\u017ce ofiarno\u015bci kr\u00f3la tego. Przywilejem bowiem dyplomatycznym z dnia 29 stycznia 1690 r., dot\u0105d w ksi\u0119gach ko\u015bcielnych znajduj\u0105cym si\u0119, nada\u0142 zakonnikom nietylko wr\u0105b na wszystkie budowle, ale nawet i na opa\u0142 w lasach starostwa \u0141ukowskiego wydzieli\u0142 im odpowiedni\u0105 ilo\u015b\u0107 drzewa. W nast\u0119pnych panowaniach, u\u017cywalno\u015b\u0107 t\u0119 zamieniono na deputat z las\u00f3w rz\u0105dowych w ilo\u015bci 106 s\u0105\u017cni rocznie.<\/p>\n

Tak uposa\u017ceni Bernardyni maj\u0105c ju\u017c zapewnion\u0105 ofiar\u0119 z budulcu, pokusili si\u0119 do postawienia za czas\u00f3w Sobieskiego, zupe\u0142nie nowego ko\u015bcio\u0142a z muru. Struktura jego i styl budowli jak\u0105 na rycinie spostrzegamy, przypomina bardzo ow\u0105 epok\u0119. Por\u00f3wnywajac bowiem fasad\u0119 ko\u015bcio\u0142a \u015bwi\u0119tego Ducha w Warszawie, z rycin\u0105 jak\u0105 przedstawiamy, zupe\u0142ne podobie\u0144stwo co do struktury samej zewn\u0119trznej spostrzegamy: w dw\u00f3ch wie\u017cach, filarach i pilastrach frontowych i w po\u0142o\u017ceniu sygnaturki oraz dachu. \u017be za\u015b, jak przytacza J. Bartoszewicz w swem dziele Ko\u015bcio\u0142y Warszawskie<\/em>, str. 158, ko\u015bci\u00f3\u0142 Pauli\u0144ski w stolicy Rzeczypospolitej, po zniszczeniu go zupe\u0142nem, w czasie szturm\u00f3w miasta za Karola Gustawa, dopiero oko\u0142o r. 1699 zosta\u0142 odbudowany, za g\u0142\u00f3wn\u0105 ofiar\u0105 Rybi\u0144skiego w ilo\u015bci z\u0142p. 40,000, w takim kszta\u0142cie, go dzi\u015b widzimy, zatem domys\u0142 nasz musi nabiera\u0107 pewno\u015bci, \u017ce w tej epoce, a nie w innej zosta\u0142 tak\u017ce w \u0141ukowie zbudowany. Wreszcie dzisiejszy ko\u015bci\u00f3\u0142 parafialny \u015bw. Krzy\u017ca w Warszawie, wystawiany od roku 1682 w tym\u017ce tak\u017ce czasie, a zbli\u017caj\u0105cy si\u0119 fasad\u0105 zewn\u0119trzn\u0105 do \u0141ukowskiego, tem silniej przemawia za naszem twierdzeniem.<\/p>\n

\u015awi\u0105tynia Bernardyn\u00f3w, pod\u0142ug urz\u0119dowych opis\u00f3w z wieku XIX, wymurowana z ceg\u0142y i dach\u00f3wk\u0105 kryta, jest otynkowana zewn\u0105trz, a tem obr\u00f3cona ku zachodowi. D\u0142ugo\u015b\u0107 jej wynosi st\u00f3p 142, szeroko\u015bci st\u00f3p 66, a wysoko\u015bci st\u00f3p 60. Od frontu s\u0105 schody po obu stronach o 7 stopniach, po kt\u00f3rych g\u0142\u00f3wnemi drzwiami wchodzi si\u0119 do przedsionka. Zt\u0105d przez drzwi boczne, a w \u015brodku dwuskrzyd\u0142owe, zaczyna si\u0119 wn\u0119trze ko\u015bcio\u0142a. Nad przedsionkiem wznosi si\u0119 ch\u00f3r z organami. Wielki o\u0142tarz w g\u00f3r\u0119 wzniesiony i przyozdobiony rze\u017abiarsk\u0105 robot\u0105, ja\u015bnieje wizerunkiem przedstawiaj\u0105cym malowniczo Chrystusa, z rze\u017aby na czerwonym suknie. Bocznych o\u0142tarzy jest osiem, to jest cztery po prawej i tyle\u017c po lewej stronie. Wszystkie te o\u0142tarze r\u00f3wnie\u017c rze\u017abione, przyozdobione s\u0105 statuami \u015awi\u0119tych Pa\u0144skich, dla jakich by\u0142y wystawione. Zakrystya mie\u015bci si\u0119 po prawej stronie wielkiego o\u0142tarza, a za ni\u0105 skarbiec ko\u015bcielny. Pod\u0142oga w ca\u0142ym Przybytku z tarcic. O\u015bwietlony jest przez dwana\u015bcie okien, co wiele przyczynia si\u0119 do jasno\u015bci i powagi nale\u017cnej \u015bwi\u0105tyniom. Przyleg\u0142y niegdy\u015b klasztor, jaki na rycinie spostrzegamy, jest tak\u017ce murowany o jednem pi\u0119trze, dach\u00f3wk\u0119 kryty. W nim na dole by\u0142y przed kassacy\u0105 kuchnia, refektarz i cel oddzielnych 10, na g\u00f3rze za\u015b cel 20 dla zakonnik\u00f3w. Wreszcie
\nobok ko\u015bcio\u0142a budowla drewniana jedno-pi\u0119trowa, umieszczanemi w niej dzwonami zwo\u0142uje lud pobo\u017cny, na wi\u0119ksze nabo\u017ce\u0144stwa \u015bwi\u0105teczne lub odpustowe.<\/p>\n

Przy kassacyi zakon\u00f3w w roku 1864, Bernardyni musieli opu\u015bci\u0107 swoj\u0105 siedzib\u0119, pozostawiaj\u0105c sprawowanie obrz\u0105dk\u00f3w ko\u015bcielnych jednemu tylko kap\u0142anowi, kt\u00f3rym jest dzisiaj wielebny Jan Nowodworski, jubilat, licz\u0105cy ju\u017c lat 77 wieku. \u015awi\u0105tynia po-Bernardy\u0144ska zalicza si\u0119 dzi\u015b do dekanatu \u0141ukowskiego, gubernii Lubelskiej.<\/p>\n

Pisa\u0142em dnia 18-go kwietnia 1879 r.<\/p>\n

Autor: Aleksander Wejnert
\n\u0179r\u00f3d\u0142o: “Tygodnik Powszechny” No 18, Warszawa dnia 22 Kwietnia \/ 4 Maja, Rok 1879<\/em><\/p>\n

\n

1<\/sup>) Niesiecki po\u015bwiadcza, i\u017c ten\u017ce sam Erazm za Stefana i Zygmunta III-go kr\u00f3l\u00f3w, na wszystkich ekspedycyach rycersko stawa\u0142 przeciwko nieprzyjacio\u0142om Rzeczypospolitej, i okryte chor\u0105gwie swoim kosztem erygowane, prowadzi\u0142 do boju.<\/p>\n

2<\/sup>) Rodzina Jezierskich, herbu Pruss 2-do ju\u017c od XVI wieku r\u00f3\u017cne urz\u0119dy sprawowa\u0142a. Heraldycy nasi Niesiecki i Krasicki wspominaj\u0105: o Franciszku chor\u0105\u017cym \u0141ukowskim, J\u00f3zefie Stolniku, Jacku chor\u0105\u017cym, Rajmundzie cze\u015bniku, Piotrze skarbniku, wreszcie o Jacku, kasztelanie \u0142ukowskim.<\/p>\n

3<\/sup>) Opis Zgromadze\u0144 Zakonnych przez ks. Szyma\u0144skiego T. I, Str. 215.<\/p>\n

\n
\"\"<\/a>\"\"<\/span><\/div>

Nag\u0142\u00f3wek Pisma “Tygodnik Powszechny”.
\n<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Artyku\u0142 ukaza\u0142 si\u0119 w pi\u015bmie “Tygodnik Powszechny” w 1879 roku. KO\u015aCI\u00d3\u0141 PO BERNARDY\u0143SKI W \u0141UKOWIE. Rysowa\u0142 E. Perle. Mi\u0119dzy wszystkiemi \u015bwi\u0105tyniami, jakie od XIII do XVIII wieku istnia\u0142y w stolicy ziemi \u0141ukowskiej, a przez mordercze napady i po\u017cogi wojenne: Tatar\u00f3w, Litwin\u00f3w, Jad\u017awing\u00f3w, Szwed\u00f3w i Siedmiogrodzian w popi\u00f3\u0142 obr\u00f3cone zasta\u0142y, prawica Wszechmocnego dla zbawienia ludu, srodze pogn\u0119bionego po tylu kl\u0119skach, jeden …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":4258,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[11,604],"tags":[109,1408,620,1406,1407,108,1409,8,1410,526],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4243"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=4243"}],"version-history":[{"count":12,"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4243\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4257,"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4243\/revisions\/4257"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/4258"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=4243"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=4243"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=4243"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}