Przed wojn\u0105 rozpoczynali\u015bmy rok szkolny 3 wrze\u015bnia. By\u0142 to termin dogodny dla powrotu i och\u0142oni\u0119cia z wakacji i urlop\u00f3w, spokojnego przygotowania do kolejnego sezonu pracy. O ile w tym dniu wypada\u0142a niedziela, to rok szkolny zaczyna\u0142 si\u0119 4 wrze\u015bnia w poniedzia\u0142ek.<\/p>\n
Tak w\u0142a\u015bnie by\u0142o w pami\u0119tnym roku 1939, kiedy to 3 wrze\u015bnia by\u0142a niedziela. Jednocze\u015bnie by\u0142 to trzeci dzie\u0144 wojny, o kt\u00f3rej okropno\u015bciach miano przekona\u0107 si\u0119 wkr\u00f3tce. Dociera\u0142y do \u0141ukowa wie\u015bci o dzia\u0142aniach wojennych, jak: bohaterskiej obronie Rawicza w Pozna\u0144skiem, gdzie kobiety i dzieci pomaga\u0142y dzielnie wojsku czy o atakowaniu przez Niemc\u00f3w Jasnej G\u00f3ry itp. Rozpocz\u0119cie roku szkolnego chwilowo zosta\u0142o od\u0142o\u017cone. S\u0105dzono, \u017ce zaledwie na 2-3 dni. Korzysta\u0142em zatem razem z kolegami z ostatnich urok\u00f3w przed\u0142u\u017conych wakacji, uje\u017cd\u017caj\u0105c rower po drogach podmiejskich i ulicach miasta, mimo nat\u0119\u017caj\u0105cych si\u0119 szybko nastroj\u00f3w powagi i niepokoju.<\/p>\n
Poniedzia\u0142ek 4 wrze\u015bnia 1939 roku by\u0142 dniem pogodnym. S\u0142o\u0144ce dogrzewa\u0142o. Na razie nic szczeg\u00f3lnego nie wydarzy\u0142o si\u0119 w najbli\u017cszym otoczeniu. Po po\u0142udniu wi\u0119c znalaz\u0142em si\u0119 z rowerem u swego kolegi z naszej ulicy Warszawskiej. By\u0142o oko\u0142o 16.30, gdy rozleg\u0142o si\u0119 kilka nag\u0142ych detonacji, a\u017c szyby zadr\u017ca\u0142y w budynku. Spojrza\u0142em akurat w okno od p\u00f3\u0142nocy: zobaczy\u0142em du\u017ce s\u0142upy dymu od strony dworca kolejowego. W tej samej chwili do huku detonacji do\u0142\u0105czy\u0142 si\u0119 pot\u0119\u017cny g\u0142os syreny stra\u017cackiej z wie\u017cyczki na budynku “Ogniwa” (dzi\u015b tu jest biblioteka). Zawsze brzmia\u0142 on dono\u015bnie, daj\u0105c si\u0119 s\u0142ysze\u0107 daleko od miasta. Zawt\u00f3rowa\u0142a mu syrena kolejowa. Takimi to g\u0142osami, strasznymi, rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 najtragiczniejszy okres w dziejach \u0141ukowa: bezpo\u015brednie zetkni\u0119cie si\u0119 z wojn\u0105 i jej okropnymi skutkami. Nikt nie pomy\u015bla\u0142 w tym momencie, \u017ce w\u0142a\u015bciwie czeka\u0142o si\u0119 na sygna\u0142y dzwonk\u00f3w szkolnych, groza i panika ogarnia\u0142a mieszka\u0144c\u00f3w. Na niebie wykwit\u0142y nieliczne ob\u0142oczki dymu z wybuch\u00f3w pocisk\u00f3w artylerii przeciwlotniczej. Panik\u0119 powi\u0119ksza\u0142y okrzyki: “gaz! gaz!…” Bomby pada\u0142y w rejonie stacji \u0141uk\u00f3w, trafiaj\u0105c w poci\u0105g ewakuacyjny z Ciechanowa i powoduj\u0105c wielkie straty w rannych i zabitych (jest na naszym cmentarzu kilka grob\u00f3w tych ofiar, warto o nich pami\u0119ta\u0107). Ucierpia\u0142y te\u017c budynki ko\u0142o dworca, mi\u0119dzy innymi naro\u017cny, gdzie mie\u015bci si\u0119 obecnie sklep spo\u017cywczy oraz Szko\u0142a Podstawowa nr 3. Zgin\u0119\u0142o wiele os\u00f3b nios\u0105cych pomoc rannym z poci\u0105gu, m.in. harcerze… Po pewnym czasie samoloty odlecia\u0142y. Jak d\u0142ugo trwa\u0142o to pierwsze bombardowanie – trudno \u015bci\u015ble okre\u015bli\u0107.<\/p>\n
Elektrownia miejska zaprzesta\u0142a dostarcza\u0107 pr\u0105d, przewody by\u0142y porwane. Nastr\u00f3j by\u0142 bardzo ponury, groza ogarnia\u0142a wszystkich. Trafione bombami zapalaj\u0105cymi budynki p\u0142on\u0119\u0142y. Wida\u0107 by\u0142o m\u0142ode sanitariuszki z opaskami Czerwonego Krzy\u017ca \u015bpiesz\u0105ce na ratunek w rejonach zniszcze\u0144. Z zapadaj\u0105cym zmierzchem nastroje te pog\u0142\u0119bia\u0142y si\u0119, rozmawiano o tym, co teraz mo\u017ce nast\u0105pi\u0107 i jak si\u0119 do najbli\u017cszej przysz\u0142o\u015bci przygotowa\u0107. Po latach z dreszczem wspominam ten dzie\u0144 – zamiast dzwonka syreny i bomby.<\/p>\n
Autor: T. Milewski
\n\u0179r\u00f3d\u0142o: “Nowa Gazeta \u0141ukowska” nr 5, 1995 r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Przed wojn\u0105 rozpoczynali\u015bmy rok szkolny 3 wrze\u015bnia. By\u0142 to termin dogodny dla powrotu i och\u0142oni\u0119cia z wakacji i urlop\u00f3w, spokojnego przygotowania do kolejnego sezonu pracy. O ile w tym dniu wypada\u0142a niedziela, to rok szkolny zaczyna\u0142 si\u0119 4 wrze\u015bnia w poniedzia\u0142ek. Tak w\u0142a\u015bnie by\u0142o w pami\u0119tnym roku 1939, kiedy to 3 wrze\u015bnia by\u0142a niedziela. Jednocze\u015bnie by\u0142 to trzeci dzie\u0144 wojny, …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":7309,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[30],"tags":[16,67,2405,1481,251],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4377"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=4377"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4377\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4378,"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4377\/revisions\/4378"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/7309"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=4377"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=4377"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=4377"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}