![\"\"](\"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/wp-content\/uploads\/2016\/08\/cadyk01.jpg\" "\\"\\"")
<\/a>Isachar Berysz Tornhajm<\/em><\/p>\n Wies\u0301c\u0301 o tym zdarzeniu szybko sie\u0328 rozesz\u0142a ws\u0301ro\u0301d miejscowych Z\u0307ydo\u0301w, a s\u0142awa Akiwy Meira jeszcze bardziej wzros\u0142a. Nie by\u0142 to pierwszy, ani ostatni z jego cudo\u0301w. Dzie\u0328ki nim oraz swym przymiotom uchodzi\u0142 za cadyka. Mianem tym okres\u0301lano ludzi pe\u0142nych charyzmy i nadprzyrodzonych mocy, szczego\u0301lnie sprawiedliwych i pokornych, be\u0328da\u0328cych wzorem dla innych. Chasydzi, czyli poboz\u0307ni, tradycyjni Z\u0307ydzi, otaczali ich g\u0142e\u0328boka\u0328 czcia\u0328, tak za z\u0307ycia, jak i po s\u0301mierci. Na grobach cadyko\u0301w wznosili kaplice, zwane ohelami, do kto\u0301rych pielgrzymowali, by sie\u0328 modlic\u0301 i zanosic\u0301 pros\u0301by. Mia\u0142y byc\u0301 one wys\u0142uchane szczego\u0301lnie w kolejne rocznice s\u0301mierci cadyka, kiedy to, jak wierzono, duch jego schodzi\u0142 na ziemie\u0328, po czym zabiera\u0142 z niej b\u0142agania do nieba.<\/p>\n Tradycje poszczego\u0301lnych cadyko\u0301w kontynuowali ich potomkowie. W ten sposo\u0301b powstawa\u0142y dynastie, tym s\u0142awniejsze, im wie\u0328cej mia\u0142y cadyko\u0301w ws\u0301ro\u0301d przodko\u0301w. Woko\u0301\u0142 dynastii gromadzi\u0142y sie\u0328 grupy wyznawco\u0301w pozostaja\u0328cych pod wp\u0142ywem autorytetu s\u0301wie\u0328tych me\u0328z\u0307o\u0301w, zwane dworami. Holokaust przynio\u0301s\u0142 kres polskiemu chasydyzmowi, jednak niekto\u0301re dynastie odrodzi\u0142y sie\u0328 w innych krajach. Prowadza\u0328 w\u0142asne synagogi, piele\u0328gnuja\u0328 tradycje swych wielkich przodko\u0301w. Raz do roku, gdy przypada rocznica s\u0301mierci poszczego\u0301lnych cadyko\u0301w (w je\u0328zyku jidysz okres\u0301lana mianem ‘jorcajt’), wielu chasydo\u0301w przyjez\u0307dz\u0307a na ich zachowane (ba\u0328dz\u0301 odbudowane) w Polsce groby. Przywoz\u0307a\u0328 pros\u0301by spisane na ma\u0142ych zwitkach papieru, zwanych ‘kwitlech’, kto\u0301re wtykaja\u0328 w zakamarki ohelo\u0301w.<\/p>\n Akiwa Meir mia\u0142 wszelkie podstawy, by zostac\u0301 cadykiem. Urodzi\u0142 sie\u0328 w 1842 r. w Wolborzu niedaleko Piotrkowa Trybunalskiego jako pia\u0328ty syn s\u0142awnego rabina Isachara Berysza Tornhajma<\/strong> (1801-1877), pisza\u0328cego sie\u0328 tez\u0307 ha-Kohen, czyli wywodza\u0328cego sie\u0328 z rodu kap\u0142an\u0301skiego. Jedno z imion, jakie dla najm\u0142odszego potomka wybra\u0142 ojciec, mia\u0142o przepowiadac\u0301 mu przysz\u0142os\u0301c\u0301 me\u0328drca (‘meir’ to po hebrajsku ‘ten, kto\u0301ry os\u0301wieca’). Od najm\u0142odszych lat rabbi Tornhajm wprowadza\u0142 swego naste\u0328pce\u0328 w tajniki Tory. Wpoi\u0142 mu tak g\u0142e\u0328boka\u0328 mi\u0142os\u0301c\u0301 do s\u0301wie\u0328tych ksia\u0328g judaizmu, z\u0307e przez ca\u0142e swoje z\u0307ycie Akiwa Meir gorliwie oddawa\u0142 sie\u0328 ich studiowaniu. Mia\u0142 np. zwyczaj czytac\u0301 kaz\u0307dego dnia osiemnas\u0301cie rozdzia\u0142o\u0301w i osiemnas\u0301cie stron Talmudu. Zyska\u0142 tez\u0307 ponadprzecie\u0328tna\u0328 bieg\u0142os\u0301c\u0301 w kabale, czyli mistyczno-filozoficznej nauce opartej na z\u0307ydowskich traktatach, komentarzach do teksto\u0301w biblijnych i numerologii.<\/p>\n Szmuel Tornhajm, w tle zdj\u0119cie jego ojca Cwiego, urodzonego Samodzielna\u0328 pos\u0142uge\u0328 rabina Akiwa Meir Tornhajm pe\u0142ni\u0142 pocza\u0328tkowo w Miechowie i dlatego zwano go Miechowerem. Gdy w wyniku wielkiego poz\u0307aru, jaki strawi\u0142 to miasto, straci\u0142 swo\u0301j dom, przeprowadzi\u0142 sie\u0328 do \u0141ukowa. Tu za\u0142oz\u0307y\u0142 ‘bejt midrasz’ (hebr. ‘dom nauki’ \u2013 jedna z nazw i funkcji synagogi), w kto\u0301rym gromadzili sie\u0328 Z\u0307ydzi bardziej zamoz\u0307ni i ciesza\u0328cy sie\u0328 powaz\u0307aniem (g\u0142o\u0301wnie rzemies\u0301lnicy oraz w\u0142as\u0301ciciele nieruchomos\u0301ci). Szybko zyska\u0142 uznanie, nie tylko ws\u0301ro\u0301d towarzysza\u0328cych mu i tworza\u0328cych dwo\u0301r chasydo\u0301w, lecz takz\u0307e w oczach innych miejscowych rabino\u0301w, a nawet dostojniko\u0301w kos\u0301cielnych. Szanowali go za ma\u0328dros\u0301c\u0301 udzielanych rad, pows\u0301cia\u0328gliwos\u0301c\u0301 i skromnos\u0301c\u0301. S\u0142yna\u0328\u0142 z tego, z\u0307e za pomoc w rozwia\u0328zywaniu ro\u0301z\u0307nych problemo\u0301w, czy to z\u0307yciowych, czy dotycza\u0328cych spraw duchowych, nigdy nie pobiera\u0142 wie\u0328cej niz\u0307 18 groszy. Otrzymanymi pienie\u0328dzmi dzieli\u0142 sie\u0328 z potrzebuja\u0328cymi. Wysy\u0142a\u0142 je nawet do Palestyny dla mieszkaja\u0328cych tam biednych. Jego dom by\u0142 dla wszystkich otwarty, a kaz\u0307dego, kto wen\u0301 wsta\u0328pi\u0142, rabbi Tornhajm traktowa\u0142 jak brata.<\/p>\n Otoczony aura\u0328 niezwyk\u0142os\u0301ci rabin Akiwa Meir by\u0142 cz\u0142owiekiem nik\u0142ej postury. Tak bardzo nie przywia\u0328zywa\u0142 wagi do doczesnos\u0301ci, z\u0307e prawie nic nie jad\u0142. Dzien\u0301 i noc studiowa\u0142 Talmud i inne s\u0301wie\u0328te z\u0307ydowskie ksie\u0328gi. Pisa\u0142 tez\u0307 w\u0142asne komentarze (m.in. do biblijnych psalmo\u0301w), kto\u0301re po jego s\u0301mierci wydane zosta\u0142y w ksie\u0328dze pt. “S\u0142owa ludu”. Zyska\u0142a ona duz\u0307y rozg\u0142os i ugruntowa\u0142a s\u0142awe\u0328 rabina Akiwy Meira jako jednego z najwybitniejszych mys\u0301licieli z\u0307ydowskich swoich czaso\u0301w.<\/p>\n Rabbi Akiwa Meir Tornhajm zmar\u0142 7 paz\u0301dziernika 1918 r., maja\u0328c tyle samo lat co ojciec (76). Pochowany zosta\u0142 na cmentarzu z\u0307ydowskim w \u0141ukowie (jego ojciec spocza\u0328\u0142 na kirkucie w Piotrkowie Trybunalskim; kilka lat temu odbudowano tam jego ohel). Przywo\u0301dztwo \u0142ukowskiego dworu po rabinie Akiwie Meirze obja\u0328\u0142 na kro\u0301tko jego syn Jair Elimelech, po\u0301z\u0301niej zas\u0301 wnuk Cwi. Ten ostatni na pocza\u0328tku niemieckiej okupacji straci\u0142 ca\u0142a\u0328 rodzine\u0328 z wyja\u0328tkiem jednego brata. Przez\u0307y\u0142 Holokaust, we\u0328druja\u0328c od wsi do wsi i ukrywaja\u0328c sie\u0328. Gdy wojna sie\u0328 skon\u0301czy\u0142a, wyjecha\u0142 do Brazylii i osiad\u0142 w Rio de Janeiro. W 1985 r., po przeprowadzce do Izraela, za\u0142oz\u0307y\u0142 w mies\u0301cie Bnei Brak synagoge\u0328, kto\u0301ra\u0328 nazwa\u0142 “\u0141uko\u0301w-Wolbo\u0301rz”. Istnieje ona nadal, na jej czele stoi syn Cwiego, rabbi Szmuel Tornhajm.<\/p>\n Spo\u0142ecznos\u0301c\u0301 zgromadzona woko\u0301\u0142 synagogi kontynuuja\u0328cej tradycje\u0328 rabino\u0301w wywodza\u0328cych sie\u0328 z Wolborza i \u0141ukowa zapragne\u0328\u0142a ostatnio odszukac\u0301 s\u0301lady cadyka Akiwy Meira. Pod koniec 2015 r. przyjecha\u0142a do \u0141ukowa delegacja z Bnei Braku. Izraelczycy udali sie\u0328 na kirkut przy ul. Warszawskiej, na kto\u0301rym niczego wie\u0328cej opro\u0301cz pomnika w kszta\u0142cie piramidy, zbudowanego z ocala\u0142ych macew, nie znalez\u0301li. Nie zrazili sie\u0328 tym. Postanowili ustalic\u0301 miejsce pocho\u0301wku tak waz\u0307nego dla nich cz\u0142onka dynastii Tornhajmo\u0301w. Wyszli z za\u0142oz\u0307enia, z\u0307e rabinowi o tak wysokim statusie jego dwo\u0301r z pewnos\u0301cia\u0328 wystawi\u0142 ohel. Wiadomo tez\u0307, z\u0307e kaplice grobowe sytuowane by\u0142y najcze\u0328s\u0301ciej w rogu cmentarza. Zreszta\u0328 sam Akiwa Meir zaz\u0307yczy\u0142 sobie w testamencie, by go pochowano w takim miejscu. Choc\u0301 wojny ohel nie przetrwa\u0142, moga\u0328 tkwic\u0301 w ziemi jego fundamenty. Dlatego Izraelczycy z Bnei Braku zlecili badania georadarem. Zosta\u0142y one przeprowadzone na kirkucie \u0142ukowskim w kwietniu i maju 2016 r. Z tego, co wiadomo, przynios\u0142y pomys\u0301lny rezultat.<\/p>\n Odnalezienie fundamento\u0301w ohelu cadyka Akiwy Meira moz\u0307e oznaczac\u0301, z\u0307e zostanie on odbudowany, tak jak to mia\u0142o miejsce w ostatnich latach w wielu polskich miastach. Chasydzi zjez\u0307dz\u0307aja\u0328 co roku na groby cadyko\u0301w w Lez\u0307ajsku, Bobowej, Go\u0301rze Kalwarii, Lublinie czy Kocku. Pielgrzymki takie po- cza\u0328tkowo budza\u0328 duz\u0307e zainteresowanie ws\u0301ro\u0301d miejscowej ludnos\u0301ci, bywa z\u0307e i nieufnos\u0301c\u0301, z czasem jednak staja\u0328 sie\u0328 lokalna\u0328 tradycja\u0328. Przynosza\u0328 tez\u0307 pewne profity, bowiem podczas ‘jorcajto\u0301w’ obroty zwie\u0328kszaja\u0328 hotele, przedsie\u0328biorstwa takso\u0301wkowe czy restauracje, kto\u0301re potrafia\u0328 zapewnic\u0301 koszerne wyz\u0307ywienie. Wiele miast chasydzkie pielgrzymki wpisa\u0142o do strategii turystycznych, co dodatkowo nape\u0328dza lokalna\u0328 koniunkture\u0328.<\/p>\n Ohele cadyk\u00f3w na kirkucie w Piotrkowie Trybunalskim Czas pokaz\u0307e, czy w \u0141ukowie stanie ohel Akiwy Meira Tornhajma. Okazja\u0328 do tego moz\u0307e byc\u0301 przypadaja\u0328ca w 2018 r. setna rocznica s\u0301mierci cadyka. Jego potomkowie, prowadza\u0328cy w Izraelu synagoge\u0328 “\u0141uko\u0301w \u2013 Wolbo\u0301rz”, jak widac\u0301 konsekwentnie zmierzaja\u0328 do ustanowienia w \u0141ukowie miejsca pielgrzymek. Pytanie, jak do tego ustosunkuja\u0328 sie\u0328 lokalne w\u0142adze i spo\u0142eczen\u0301stwo. Podobno raz do roku, gdy duch cadyka zste\u0328puje na ziemie\u0328, jest ona bliz\u0307ej nieba. Moz\u0307e wie\u0328c wyniknie z tego cos\u0301 dobrego i dla \u0141ukowa?<\/p>\n Gdy Akiwa Meir udawa\u0142 sie\u0328 w podro\u0301z\u0307, we\u0328drowa\u0142 incognito, a i tak by\u0142 szybko rozpoznawany i przyjmowany wsze\u0328dzie z honorami nalez\u0307nymi najwie\u0328kszym me\u0328drcom. Niebiosa czuwa\u0142y nad nim. Legenda g\u0142osi, z\u0307e pewnego razu uda\u0142 sie\u0328 w odwiedziny do rabina Be\u0142za. Gdy przejez\u0307dz\u0307a\u0142 przez Tomaszo\u0301w Lubelski, zosta\u0142 przez kogos\u0301 poproszony o przekazanie be\u0142zkiemu rabbiemu jakiejs\u0301 drogocennej rzeczy. Zgodzi\u0142 sie\u0328 uczynic\u0301 te\u0328 przys\u0142uge\u0328 nieznajomemu i nied\u0142ugo potem mia\u0142 z tego powodu k\u0142opoty. Gdy przekracza\u0142 granice\u0328 (Be\u0142z lez\u0307a\u0142 juz\u0307 poza kordonem Kro\u0301lestwa Polskiego), zosta\u0142 przez celniko\u0301w posa\u0328dzony o przemyt i zamknie\u0328ty w areszcie. W nocy pewna miejscowa kobieta mia\u0142a sen, w kto\u0301rym otrzyma\u0142a nakaz udania sie\u0328 do wie\u0328zienia i udzielenia pomocy zatrzymanemu podro\u0301z\u0307nemu. Gdy to uczyni\u0142a i opowiedzia\u0142a o wszystkim straz\u0307nikom, ci uznali, z\u0307e maja\u0328 do czynienia z kims\u0301 niezwyk\u0142ym. Przenies\u0301li go do lepszej celi oraz zacze\u0328li szczego\u0301lnie dobrze traktowac\u0301. Wies\u0301c\u0301 o tym szybko sie\u0328 rozesz\u0142a i dotar\u0142a do rabina Be\u0142za, kto\u0301ry czym pre\u0328dzej przyby\u0142 do miejsca osadzenia rabbiego Akiwy Meira i wybawi\u0142 go z opresji.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n Autor: KRZYSZTOF CZUBASZEK Potomkowie otaczanego czcia\u0328 rabina z \u0141ukowa zamierzaja\u0328 odbudowac\u0301 jego grobowiec na kirkucie przy ul. Warszawskiej. Miejsce to moz\u0307e sie\u0328 stac\u0301 w przysz\u0142os\u0301ci celem pielgrzymek poboz\u0307nych Z\u0307ydo\u0301w. W pewnej rodzinie z\u0307ydowskiej cie\u0328z\u0307ko zachorowa\u0142 kilkunastoletni ch\u0142opiec. Zacza\u0328\u0142 sie\u0328 dziwnie zachowywac\u0301, nurza\u0142 sie\u0328 jak ob\u0142a\u0328kany w s\u0301mieciach. Rodzice poszli po pomoc do rabina Akiwy Meira Tornhajma. Uchodza\u0328cy za wyja\u0328tkowego me\u0328drca starzec by\u0142 ich …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":5009,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[30],"tags":[1693,343,1692,1695,71,1698,1697,1524,72,1694,1696,31],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4967"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=4967"}],"version-history":[{"count":19,"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4967\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4990,"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4967\/revisions\/4990"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/5009"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=4967"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=4967"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=4967"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}18 GROSZY ZA PORADE\u0328<\/h6>\n
<\/a>
\nw \u0141ukowie rabina, za\u0142o\u017cyciela synagogi \u0141uk\u00f3w-Wolb\u00f3rz<\/em><\/p>\nFUNDAMENTY OHELU<\/h6>\n
<\/a>
\n(w \u015brodku kaplica grobowa Isachara Berysza Tornhajma)<\/em><\/p>\nPROROCZY SEN<\/span><\/h6>\n
\nZdje\u0328cia: Z Piotrkowa Trybunalskiego – Aleksander Batorowski, pozosta\u0142e ze zbioro\u0301w rabina Szmuela Tornhajma<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"