{"id":5197,"date":"2017-02-20T22:04:56","date_gmt":"2017-02-20T20:04:56","guid":{"rendered":"http:\/\/www.lukow-historia.pl\/?p=5197"},"modified":"2017-05-31T22:06:01","modified_gmt":"2017-05-31T20:06:01","slug":"z-lublina-do-lukowa","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/?p=5197","title":{"rendered":"Z Lublina do \u0141ukowa"},"content":{"rendered":"

(Korespondencja w\u0142asna Kurjera Warszawskiego.)<\/em><\/p>\n

\u0141uk\u00f3w, d. 11-go sierpnia.<\/p>\n

Do stacji Radzy\u0144 przysz\u0142ej kolej wyje\u017cd\u017ca si\u0119 z tego miasta szos\u0105 mi\u0119dzyrzeck\u0105 i na si\u00f3dmej wior\u015bcie skr\u0119ca na lewo pod lasem, nale\u017c\u0105cym do d\u00f3br radzy\u0144skich. Pr\u00f3cz kilku tysi\u0119cy cegie\u0142 i ma\u0142ej ilo\u015bci materja\u0142\u00f3w drzewnych, zwiezionych na miejsce, gdzie maj\u0105 sta\u0107 budynki stacyjne, niema nic wi\u0119cej, ani \u017cywej duszy nie wida\u0107. Tak samo dzieje si\u0119 na ca\u0142ej przestrzeni d\u00f3br radzy\u0144skich, gdy\u017c w\u0142a\u015bciciel ich, p. Szlubowski, \u017c\u0105da\u0142 stanowczej decyzji i bli\u017cszego okre\u015blenia warunk\u00f3w, na jakich jego grunty maj\u0105 by\u0107 zaj\u0119te pod budow\u0119 kolei, i dopiero teraz mia\u0142a nadej\u015b\u0107 owa decyzja.<\/p>\n

Dworzec kolejowy pierwiastkowo mia\u0142 by\u0107 po\u0142o\u017cony bli\u017cej miasta, bo tylko o 2 1\/2 wiorst od Radzynia, a nawet cz\u0119\u015b\u0107 materja\u0142\u00f3w na owo bli\u017csze miejsce by\u0142a ju\u017c zwieziona, wszak\u017ce p\u00f3\u017aniej plan ten uleg\u0142 zmianie.<\/p>\n

Linja od stacji Radzy\u0144 idzie przez lasy na du\u017cej przestrzeni mi\u0119dzy folwarkami P\u0142uda a Jaszki, ale ko\u0142o plantu nic tu jeszcze nie zrobiono, dopiero regularny nasyp zaczyna si\u0119 na gruntach w\u0142o\u015bcia\u0144skich wsi G\u0142\u00f3wne i dalej przez grunty wsi G\u0105siory i Zakrzew w pobli\u017cu wsi Paskudy. Do odprowadzania w\u00f3d nap\u0142ywowych b\u0119d\u0105 zbudowane dwa mosty, z kt\u00f3rych jeden za folwarkiem Jaszki, drugi wprost wsi G\u0142\u00f3wne.<\/p>\n

W tej okolicy oko\u0142o budowy kolei pracuj\u0105 niemal wy\u0142\u0105cznie robotnicy z gubernij grodzie\u0144skiej i mi\u0144skiej.<\/p>\n

Zaraz za wsi\u0105 Zakrzew linja wchodzi w las i ci\u0105gnie si\u0119 dalej a\u017c pod \u0141uk\u00f3w okolic\u0105 lesist\u0105, a wi\u0119c przez lasy majoratu Kownatki i dalej przez rz\u0105dowe. Miejscowo\u015b\u0107 tu nier\u00f3wna, a dowodem jest to, \u017ce na przemiany spotyka si\u0119 nasypy i rozkopy, ale te ostatnie bez du\u017cego zag\u0142\u0119bienia.<\/p>\n

Od wsi G\u0142\u00f3wne do \u0141ukowa wida\u0107 najwi\u0119kszy post\u0119p rob\u00f3t na przestrzeni mi\u0119dzy stacjami Radzy\u0144 a \u0141uk\u00f3w. W lesie rz\u0105dowym ma by\u0107 przystanek, tymczasem za\u015b w tem miejscu wyr\u0105bano odpowiedni\u0105 przestrze\u0144 lasu i wzniesiono tymczasowe koszary dla robotnik\u00f3w.<\/p>\n

Na ko\u0144cu lasu rz\u0105dowego, ko\u0142o le\u015bnicz\u00f3wki, w\u0142osi buduj\u0105 most z kamienia; s\u0105 tu tak\u017ce dwa przejazdy dla utrzymania komunikacji dawnej, zwyk\u0142emi drogami, kt\u00f3re si\u0119 tu schodz\u0105. Zaraz dalej droga przechodzi przez wyr\u0105bany las d\u00f3br Strzy\u017cew. By\u0142 tu jeszcze niedawno tartak parowy do obrabiania wyr\u0105banego drzewa, by\u0142a ca\u0142a osada wzniesiona dla administracji i robotnik\u00f3w, by\u0142y sklepy, teraz za\u015b zosta\u0142a tylko ogromna g\u00f3ra bezu\u017cytecznych trocin.<\/p>\n

Za tym wyci\u0119tym lasem idzie inny, nale\u017c\u0105cy do kolonist\u00f3w wsi \u0141azy, przez kt\u00f3ry przebiega plant kolei, wida\u0107 usypany wczesn\u0105 wiosn\u0105, gdy\u017c obr\u00f3s\u0142 traw\u0105 i zielskiem i ubi\u0142 si\u0119 doskonale; nast\u0119pnie plant przechodzi przez grunty wsi Turzerogi i wkracza na obszerne i bagniste \u0142\u0105ki, na kt\u00f3rych du\u017co ju\u017c zrobiono ko\u0142o d\u0142ugiego mostu kamiennego; p\u00f3\u017aniej ko\u0142o wsi Starawie\u015b, mi\u0119dzy lasami rz\u0105dowym a turzeroskim, przedostaje si\u0119 na pastwiska wsi W\u00f3jtowstwo, gdzie ju\u017c widzimy bardzo wysokie nasypy, poprzedzielane cz\u0119stemi mostami, oko\u0142o kt\u00f3rych pracuj\u0105 w\u0142osi i robotnicy miejscowi.<\/p>\n

Bardzo by\u0142o pracowite usypywanie plantu na miejscach bagnistych, obszernych pastwiskach wsi W\u00f3jtowstwo, kt\u00f3r\u0105 zamieszkaj\u0105 koloni\u015bci miejscowego pochodzenia, i zaraz za owemi pastwiskami plant nowej kolei \u0142\u0105czy si\u0119 z plantem kolei warszawsko-terespolskiej, ko\u0142o pierwszej budki dr\u00f3\u017cniczej tej ostatniej.<\/p>\n

Nowa kolej nie b\u0119dzie mia\u0142a w \u0141ukowie w\u0142asnego dworca pasa\u017cerskiego, a towarowy znajdowa\u0107 si\u0119 ma na przestrzeni 4\u20145 wiorst od stacji \u0141uk\u00f3w, mi\u0119dzy wsiami W\u00f3jtowstwo a Turzerogi. Og\u00f3lna przestrze\u0144 kolei nie jest mi wiadom\u0105 dok\u0142adnie, ale przestrze\u0144 traktami od Lublina do \u0141ukowa wynosi teraz wiorst 109, to jest z Lublina do Lubartowa wiorst 24, z Lubartowa do Parczewa wiorst 32, z Parczewa do Radzynia wiorst 28 i z Radzynia do \u0141ukowa wiorst 25.<\/p>\n

Od ko\u0144ca plantu nowej kolei do pasa\u017cerskiej stacji \u0141uk\u00f3w, licz\u0105c drog\u0105 zwyk\u0142\u0105 przez miasto, b\u0119dzie oko\u0142o trzech wiorst cz\u0119\u015bci\u0105 po trakcie zwyczajnym, tak zwan\u0105 drog\u0105 polsk\u0105 od najbli\u017cszej wsi Go\u0142\u0105bki, p\u00f3\u017aniej brukiem i wreszcie za miastem szos\u0105.<\/p>\n

\u0141uk\u00f3w wci\u0105\u017c si\u0119 powi\u0119ksza, ale tylko na d\u0142ugo\u015b\u0107 i niema w nim tego porz\u0105dku, jaki jest w Radzyniu. Mo\u017ce mieszka\u0144cy s\u0105 ubo\u017csi, poniewa\u017c wiele domk\u00f3w znajduje si\u0119 w stanie godnym po\u017ca\u0142owania, takie brudne i odrapane. W gmachu, gdzie niegdy\u015b mie\u015bci\u0142 si\u0119 konwikt Szaniawskich, z zapisu \u015b.p. biskupa Szaniawskiego, s\u0105 teraz mieszkania prywatne, ko\u015bci\u00f3\u0142 popijarski zaj\u0119ty na parafjalny, gimnazjum na szpital, klasztor na kas\u0119 powiatow\u0105. Ko\u015bci\u00f3\u0142 ten, odbudowany w r. 1695-ym kosztem Jana Jezierskiego i szlachty ziemi \u0142ukowskiej, oddany by\u0142 oo. pijarom z obowi\u0105zkiem utrzymywania przy nim szk\u00f3\u0142; nast\u0119pnie szko\u0142\u0119 przeniesiono do Siedlec, dok\u0105d te\u017c przeniesiono konwikt Szaniawskich z dodatkiem stypendj\u00f3w dla dw\u00f3ch Izdebskich. \u015awi\u0105tynia po zaj\u0119ciu jej na parafj\u0119 zyska\u0142a na wygl\u0105dzie zewn\u0119trznym. Dawne schody drewniane zamieniono na kamienne i urz\u0105dzono wej\u015bcie na wz\u00f3r ko\u015bcio\u0142a \u015bw. Krzy\u017ca w Warszawie, a z frontu ustawiono \u015bliczn\u0105 przez Syrewicza wykonan\u0105 z kamienia figur\u0119 Chrystusa d\u017awigaj\u0105cego krzy\u017c, pod kt\u00f3r\u0105 umieszczono na tablicy napis: “Jarzmo moje s\u0142odkie jest, a ci\u0119\u017car m\u00f3j lekki”.<\/p>\n

Na b. klasztorze, nad lokalem kasy powiatowej zosta\u0142 dawny, widocznie odnowiony kompas s\u0142oneczny z napisem “Soli, obtompero soli”<\/em><\/p>\n

\u0141uk\u00f3w pr\u00f3cz tego posiada jeszcze dwa ko\u015bcio\u0142y: to jest po bernardy\u0144ski murowany i okaza\u0142y, wzniesiony pocz\u0105tkowo w r. l629-ym przez Erazma Domaszewskiego, a w r. 177O-ym odbudowany przez wiernych wsp\u00f3lnemi si\u0142ami i drewnian\u0105 kapliczk\u0119 pod wezwaniem \u015bw. Rocha na cmentarzu. Parafja tu bardzo wielk\u0105, liczy oko\u0142o 15,000 dusz, zamieszka\u0142ych w mie\u015bcie i przesz\u0142o sze\u015b\u0107dziesi\u0119ciu r\u00f3\u017cnych nomenklaturach wiejskich.<\/p>\n

*<\/strong><\/p>\n

Na ca\u0142ej przestrzeni drogi przebytej przeze mnie zbiory na polach maj\u0105 si\u0119 ku ko\u0144cowi, zosta\u0142 gdzieniegdzie owies i tatarki, oraz ro\u015bliny okopowe. Urodzaje by\u0142y do\u015b\u0107 dobre, \u017cyto jednak po om\u0142ocie, jak dowiod\u0142y czynione ju\u017c w wielu miejscowo\u015bciach pr\u00f3by, mniej wydajne ni\u017c w roku ubieg\u0142ym; pr\u00f3bnych om\u0142ot\u00f3w pszenicy nie dokonywano.<\/p>\n

Gospodarstwo jak wsz\u0119dzie tak i tutaj rozmaite, wi\u0119kszo\u015b\u0107 wszak\u017ce post\u0119powych, a na dzia\u0142kach w\u0142o\u015bcia\u0144skich, nie zostawianych ju\u017c wed\u0142ug dawnego zwyczaju trzypol\u00f3wki\u2014ugorem, dostrzega\u0142em ro\u015bliny pastewne i du\u017co \u0142ubinu \u017c\u00f3\u0142tego, kt\u00f3rego zn\u00f3w nie wida\u0107 w okolicach lubelskich; tam znowu uprawiany jest \u0142ubin niebieski, kt\u00f3ry si\u0119 na polach \u0142ukowskich nie udaje.<\/p>\n

Na koniczynach i na wi\u0119cej mokrych \u0142\u0105kach zbieraj\u0105 si\u0119 ju\u017c gromadnie bociany, prawdopodobnie na narady co do odlotu, jakkolwiek m\u0142ode s\u0105 jeszcze s\u0142abe i nie rozwini\u0119te dostatecznie. Rolnicy z wczesnego zbierania si\u0119 tych ptak\u00f3w w gromady wr\u00f3\u017c\u0105 wczesne zimna.<\/p>\n

*<\/strong><\/p>\n

Reasumuj\u0105c to wszystko, co si\u0119 da\u0142o s\u0142ysze\u0107 i widzie\u0107 podczas mojej wycieczki na przestrzeni Lublin-\u0141uk\u00f3w, przychodz\u0119 do wniosku, \u017ce nowa droga na razie nie przyniesie dla okolicy wydatniejszych rezultat\u00f3w. Przechodzi ona przez cz\u0119\u015b\u0107 kraju, po\u015bwi\u0119conego wy\u0142\u0105cznie rolnictwu, i jedynie te\u017c rolnikom mo\u017ce u\u0142atwi\u0107 nieco zbyt i odstaw\u0119 produkt\u00f3w. Lasy wsz\u0119dzie s\u0105 mocno przetrzebione, te za\u015b, kt\u00f3re zosta\u0142y, zyskaj\u0105 na warto\u015bci. Na dzisiejszych b\u0142otach i trz\u0119sawiskach, prawie bezu\u017cytecznych, ziemianie, posiadaj\u0105cy wi\u0119ksze \u015brodki, mogliby zaprowadzi\u0107 gospodarstwo rybne, kt\u00f3re przy u\u0142atwionej komunikacji mo\u017ce si\u0119 dobrze op\u0142aci\u0107, jako te\u017c hodowla byd\u0142a i drobiu. W Parczewie, pomimo istnienia trzech browar\u00f3w, m\u00f3g\u0142by si\u0119 jeszcze pomie\u015bci\u0107 czwarty, wyrabiaj\u0105cy dobre piwo bawarskie, a na ca\u0142ej przestrzeni otwiera si\u0119 pole zarobku dla mniejszych rzemie\u015blnik\u00f3w rozmaitych rzemios\u0142, kt\u00f3rzyby mogli ju\u017c zawczasu rozpatrze\u0107 si\u0119 w sytuacji i wcze\u015bnie zaj\u0105\u0107 stanowiska, bo, jak wiadomo, kto wcze\u015bniej do m\u0142yna przyje\u017cd\u017ca, wcze\u015bniej te\u017c miele. W Radzyniu by\u0142 niegdy\u015b m\u0142yn parowy, kt\u00f3ry upad\u0142 jedynie z powodu braku odpowiednich \u015brodk\u00f3w komunikacyjnych.<\/p>\n

Autor: Pr.
\n\u0179r\u00f3d\u0142o: “Kurjer Warszawski” Nr. 224, Dnia 14 sierpnia 1896 r.<\/em><\/p>\n

\n
\"\"<\/a>\"\"<\/span><\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

(Korespondencja w\u0142asna Kurjera Warszawskiego.) \u0141uk\u00f3w, d. 11-go sierpnia. Do stacji Radzy\u0144 przysz\u0142ej kolej wyje\u017cd\u017ca si\u0119 z tego miasta szos\u0105 mi\u0119dzyrzeck\u0105 i na si\u00f3dmej wior\u015bcie skr\u0119ca na lewo pod lasem, nale\u017c\u0105cym do d\u00f3br radzy\u0144skich. Pr\u00f3cz kilku tysi\u0119cy cegie\u0142 i ma\u0142ej ilo\u015bci materja\u0142\u00f3w drzewnych, zwiezionych na miejsce, gdzie maj\u0105 sta\u0107 budynki stacyjne, niema nic wi\u0119cej, ani \u017cywej duszy nie wida\u0107. Tak samo …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":5396,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[11],"tags":[622,108,1752,1172,1755,12,7,614,1750,1078,507,1545,984,1753,1754,1751],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5197"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=5197"}],"version-history":[{"count":15,"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5197\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5380,"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5197\/revisions\/5380"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/5396"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=5197"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=5197"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=5197"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}