{"id":5433,"date":"2018-04-08T11:53:20","date_gmt":"2018-04-08T09:53:20","guid":{"rendered":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/?p=5433"},"modified":"2018-04-08T11:53:20","modified_gmt":"2018-04-08T09:53:20","slug":"pijarzy-w-lukowie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/?p=5433","title":{"rendered":"PIJARZY w \u0141ukowie"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: justify\"><em>\u0141uk\u00f3w i jego okolice. Mieszka\u0144cy. Wprowadzenie Pijar\u00f3w. G\u0142\u00f3wniejsi fundatorowie i dobroczy\u0144cy. Po\u00ad\u017cary. Ko\u015bci\u00f3\u0142 i gmachy szkolne oraz kollegium. Szko\u00ad\u0142y. Konwikt imienia Szaniawskich i Izdebskich. Inne zdarzenia.<\/em><\/p>\n<p><span class=\"dropcap2 silver_text\">I<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Kiedy i przez kogo zosta\u0142 za\u0142o\u017cony \u0141uk\u00f3w, po \u00admimo szperania w dochowanych dokumentach i przywilejach znale\u017a\u0107 nie mogli\u015bmy; cz\u0119ste bardzo po\u017cary i napady s\u0105siedniej dziczy, mog\u0142y zniszczy\u0107, cho\u0107by i istnia\u0142y jakie \u015blady pi\u015bmienne o pocz\u0105tku miasta. Pytali\u015bmy starych ludzi miejscowych i okolicznych, czy przynajmniej jakiej legendy nie znali, coby mog\u0142a naprowadzi\u0107 na trop historyczny, a zatem pewniejszy; nic wszak\u017ce nie mo\u017cna by\u0142o wybada\u0107 z poczciwych podlasian.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Bali\u0144ski w swej &#8220;Staro\u017cytnej Polsce&#8221; r\u00f3wnie\u017c powiada, \u017ce niema pewno\u015bci od kogo by\u0142 \u0141uk\u00f3w za\u0142o\u00ad\u017cony, i dodaje \u017ce musia\u0142 by\u0107 osad\u0105 Polski, gdzie m\u00f3g\u0142 istnie\u0107 zamek broni\u0105cy granic od napadu nieuskromionych i ba\u0142wochwalczych Jad\u017awing\u00f3w. Boles\u0142aw Wstydliwy osadzi\u0142 tu Templaryusz\u00f3w oko\u0142o roku 1250 cz\u0119\u00ad\u015bci\u0105 dla obrony granic, cz\u0119\u015bci\u0105 dla nawracania pogan do wiary chrze\u015bcia\u0144skiej.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Jeszcze pod owe czasy wiara chrze\u015bcia\u0144ska nie by\u0142a w tych stronach ani dostatecznie rozszerzona, ani gruntownie znana. Kiedy si\u0119 o tem dowiedzia\u0142 Innocenty IV, poleci\u0142 opatowi z Mezzano, legatowi swemu w Polsce aby sk\u0142oni\u0142 Biskupa krakowskiego do troskliwszej baczno\u015bci na ludy tej okolicy. A gdyby tego pomieniony Biskup zaniecha\u0142, lub nie m\u00f3g\u0142 uczyni\u0107, mia\u0142 opat legat porozumiawszy si\u0119 z Arcybiskupem gnie\u017anie\u0144skim jako Metropolit\u0105, oraz z Biskupem krakowskim i innymi, erygowa\u0107 w \u0141ukowie stolic\u0119 biskupi\u0105 i na niej osadzi\u0107 jakiego przyk\u0142adnego i wymownego Franciszkana. Taka jest tre\u015b\u0107 instrukcyi danej legatowi od Papie\u017ca, przytoczona w Rocznikach Ryanalda (Tom I Nr. 26, rok 1254, Og\u00f3lnego Zbioru T. XIII).<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Pod\u0142ug p. Bali\u0144skiego mia\u0142a pod \u0141ukowem zaj\u015b\u0107 owa s\u0142awna bitwa, w kt\u00f3rej Boles\u0142aw Wstydliwy porazi\u0142 na g\u0142ow\u0119 Jad\u017awing\u00f3w, zmusiwszy pozosta\u0142ych do przyj\u0119cia chrztu; a przynajmniej podanie tak utrzymuje, ci\u0105gn\u0105 dalej autorowie &#8220;Staro\u017cytnej Polski&#8221; a lud wzniesiony na t\u0119 pami\u0105tk\u0119 kopiec, kopcem Jad\u017awing\u00f3w nazywa. My wszak\u017ce ani kopca nie widzieli\u015bmy, ani podania ludu nie s\u0142yszeli o owej bitwie, chocia\u017c o Jad\u017awingach mo\u017cna jeszcze us\u0142yszy\u0107 gwarz\u0105cych starc\u00f3w.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Kr\u00f3lowie nasi zw\u0142aszcza z familii Jagiellon\u00f3w zwiedzaj\u0105c cz\u0119sto rodzinn\u0105 Litw\u0119, nawiedzali lez\u0105cy na drodze \u0141uk\u00f3w i nie szcz\u0119dzili przywilej\u00f3w zw\u0142aszcza na jarmarki, chc\u0105c pod\u017awign\u0105\u0107 miasteczko napadami Tatar\u00f3w i pogorzel\u0105 podupad\u0142e. Z pomi\u0119dzy takich przywilej\u00f3w magistrat tamtejszy chowa autentyczne pargaminy z ogromnemi piecz\u0119ciami, kr\u00f3l\u00f3w: W\u0142adys\u0142awa Jagie\u0142\u0142y, Kazimierza Jagiello\u0144czyka, Aleksandra, Zygmunta Starego i Zygmunta Augusta nadto Zygmunta IIIgo i W\u0142adys\u0142awa IVgo.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">W czasie zamieszek krajowych, uleg\u0142 \u0141uk\u00f3w zar\u00f3\u00adwno z innemi miasteczkami okolicy napadom, opr\u00f3cz ju\u017c wzmiakowanych Tatar\u00f3w, napadowi Kozak\u00f3w, za Jana Kazimierza, kt\u00f3rzy spalili parafialny ko\u015bci\u00f3\u0142 i szpital \u015bw. Leonarda. Nied\u0142ugo potem wtargn\u0119li Siedmiogrodzanie Rakoczego i ca\u0142e prawie miasto zrabowali i spalili. P\u00f3\u017aniej Szwedzi za Augusta IIgo Sasa nie ma\u0142o wyrz\u0105dzili szkody ju\u017c i tak podupad\u0142emu miastu.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Obecnie liczy \u0141uk\u00f3w oko\u0142o 300 dom\u00f3w po wi\u0119kszej cz\u0119\u015bci drewnianych; mieszka\u0144c\u00f3w za\u015b do 3,000 z kt\u00f3rych wi\u0119ksza po\u0142owa wyznania Moj\u017ceszowego, drobny prowadz\u0105ca handel, katolicy, wszyscy prawie rolnicy.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Znajduje si\u0119 tu ko\u015bci\u00f3\u0142 i klasztor OO. Bernardyn\u00f3 w fundowany przez Erazma Domaszewskiego koniuszego koronnego i starost\u0119 \u0142ukowskiego r. 1629; s\u0105d pokoju i stolica powiatu<\/p>\n<p><span class=\"dropcap2 silver_text\">II<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Lud ubiera si\u0119 i m\u00f3w i z mazowiecka, by\u0107 wi\u0119c mo\u017ce, \u017ce po wyt\u0119pieniu Jad\u017awing\u00f3w osada Mazur\u00f3w zaj\u0119\u0142a te strony. Podzieli\u0107 go mo\u017cna na trzy warstwy. Ch\u0142opi w cz\u0119\u015bci okolizonowani a w cz\u0119\u015bci robi\u0105cy jeszcze pa\u0144szczyzn\u0119, maj\u0105 si\u0119 nie\u017ale i nosz\u0105 siwe kapoty wyk\u0142adane niebieskiemi ta\u015bmami, czapki barankiem bramowane albo jak latem s\u0142omiane kapelusze. Jest to ubi\u00f3r \u015bwi\u0105teczny.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Nieraz w niedziel\u0119 i uroczysto\u015b\u0107 ko\u015bcieln\u0105, ujrzysz ich pojedynczemi w\u00f3zkami spiesz\u0105cych do ko\u015bcio\u0142a, odzianych schludnie i czysto; ko\u0144 dobry, w\u00f3z kuty, postawa zuchowa\u0142a. Drug\u0105 a bardzo liczn\u0105 warstw\u0119 mieszka\u0144c\u00f3w z okolicy \u0141ukowa stanowi drobna albo p\u00f3\u0142toraczna szlachta tak zwana dlatego, \u017ce nieraz ca\u0142y maj\u0105\u00adtek pana brata wynosi p\u00f3\u0142tora zagonu w jeden zoranego, ci\u0105gn\u0105cy si\u0119 staj kilkana\u015bcie. Cecha szczeg\u00f3lna, tej klasy a kt\u00f3ra zda si\u0119 pozosta\u0142a z dawnych czas\u00f3w, jest nadzwyczajna ch\u0119\u0107 pieniactwa, cz\u0119sto o g\u0119\u015b lub kur\u0119; zreszt\u0105 pod wzgl\u0119dem o\u015bwiaty nie r\u00f3\u017cni si\u0119 od ch\u0142op\u00f3w, jednak z pod oka na nich pogl\u0105da i bro\u0144 Bo\u017ce! nie \u0142\u0105czy si\u0119 z niemi zwi\u0105zkiem ma\u0142\u017ce\u0144skim. Do\u00adpytasz si\u0119 tez pan\u00f3w braci nieraz i o protoplast\u0119 kt\u00f3ry z szabelk\u0105 na sznurku przypasan\u0105 je\u017adzi\u0142 i pi\u0142 na sejmikach; dlatego to i prawnuki tak g\u00f3rno g\u0142ow\u0119 nosz\u0105! Rzadko kt\u00f3ry z nich umie czyta\u0107, a pod wzgl\u0119dem ubrania odznaczaj\u0105 si\u0119 od ch\u0142op\u00f3w pasem czerwonym kt\u00f3\u00adrym po staremu siwe przepasuj\u0105 kapoty.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Obie te klassy mieszkaj\u0105ce po wioskach, s\u0105 nadzwyczaj zabobonne; wierz\u0105 w czarownice, strzygi, upiory, zmory i tp. wymys\u0142y fantazyi, o kt\u00f3rych cudowne rozpowiadaj\u0105 rzeczy. Uczucia religijne, chocia\u017c w zawi\u0105zku tylko s\u0105 wszak\u017ce mocno zakorzenione; wielki szacunek dla religii i jej s\u0142ug rzek\u0142bym, \u017ce szczeg\u00f3lniej cechuje tych stron mieszka\u0144c\u00f3w. Trzecia wreszcie warstwa sk\u0142adaj\u0105ca si\u0119 z mieszka\u0144c\u00f3w miasteczek oraz officyalist\u00f3w dworskich, ubiera si\u0119 nieco odmienniej od dw\u00f3ch poprzednich umie po wi\u0119kszej cz\u0119\u015bci czyta\u0107 i pisa\u0107 a jak szlachta gardzi ch\u0142opami, tak ci jednych i drugich nie wiele sobie ceni\u0105.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Ks. Ignacy W\u0142odek w swej charakterystyce plemion sk\u0142adaj\u0105cych dawn\u0105 Polsk\u0119 nazywa \u0141ukowian <em>spokojnymi ale \u017car\u0142okami<\/em>; <span class=\"footnote_referrer\"><a onclick=\"footnote_moveToAnchor_5433_1('footnote_plugin_reference_5433_1_1');\" ><sup id=\"footnote_plugin_tooltip_5433_1_1\" class=\"footnote_plugin_tooltip_text\">1)<\/sup><\/a><span id=\"footnote_plugin_tooltip_text_5433_1_1\" class=\"footnote_tooltip\"><em>O naukach wyzwolonych<\/em>, Rzym 1780, str. 118.<\/span><\/span><script type=\"text\/javascript\"> jQuery('#footnote_plugin_tooltip_5433_1_1').tooltip({ tip: '#footnote_plugin_tooltip_text_5433_1_1', tipClass: 'footnote_tooltip', effect: 'fade', predelay: 0, fadeInSpeed: 200, delay: 400, fadeOutSpeed: 200, position: 'top right', relative: true, offset: [10, 10], });<\/script> pierwszy przymiot da si\u0119 otrzyma\u0107 dop\u00f3ty, dop\u00f3ki g\u0142\u00f3w nie zagrzej\u0105, gdy\u017c wstrzemi\u0119\u00ad\u017aliwo\u015bci\u0105 wcale nie grzesz\u0105; czy s\u0105 \u017car\u0142okami nie wiemy sk\u0105d ks. W\u0142odek o tem si\u0119 przekona\u0142, albowiem nie widzieli\u015bmy, aby mieszka\u0144cy \u0141ukowskiego jadali wi\u0119cej jak po innych stronach naszego kraju. Jednem s\u0142owem tak zcharakteryzujemy \u0142ukowskich mieszka\u0144c\u00f3w i okolic\u0119 przez nich zamieszkan\u0105:<\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><em>Lud spokojny, sm\u0119tny, cichy,<br \/>\nZagonowej szlachty chmara:<br \/>\nGrunt piasczysty, grz\u0105zki, lichy,<br \/>\nI process\u00f3w co niemiara.<\/em><\/p>\n<p><span class=\"dropcap2 silver_text\">III<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Teraz przyst\u0105pimy do samych Pijar\u00f3w, historya kt\u00f3rych ma stanowi\u0107 g\u0142\u00f3wny w\u0105tek obecnego artyku\u0142u.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Ju\u017c szeroko si\u0119ga\u0142y osady pijarskie po Koronie i Litwie, kiedy szlachta ziemi \u0142ukowskiej zapragn\u0119\u0142a i u siebie mie\u0107 to u\u017cyteczne zgromadzenie, naprz\u00f3d przeznaczaj\u0105c fundusze potrzebne dla utrzymania nauczycieli oraz miejsce na ko\u015bci\u00f3\u0142 i kollegium. Ju\u017c na Trybunale piotrkowskim (1695) s\u0119dziowie \u0142ukowscy zach\u0119cali Pijar\u00f3w aby si\u0119 przenie\u015bli do ich ziemi; a wkr\u00f3tce potem pos\u0142owie wyprawieni na sejm walny do Warszawy tak gor\u0105co prosili o przys\u0142anie im kilku cz\u0142onk\u00f3w tego zakonu, i\u017c jak m\u00f3wi kronikarz, <em>zdawali si\u0119 by\u0107 wybranymi nie tylko na sejm kr\u00f3lestwa lecz i do kollegium naszego warszawskiego<\/em>. Wszystko jednak\u017ce mog\u0142oby si\u0119 rozchwia\u0107, gdyby nie zabiegi Jana-Dominika Jezierskiego s\u0119dziego ziemi \u0142ukowskiej, kt\u00f3ry na sejmie lubelskim (1696) zaproponowa\u0142, a\u017ceby szlachta s\u00f3l sobie przypadaj\u0105c\u0105 pozwoli\u0142a przez rok jeden spieni\u0119\u017cy\u0107, summ\u0119 zt\u0105d zebran\u0105 umie\u015bci\u0107 na procencie a tem samem zebra\u0107 jaki taki fundusik na pocz\u0105tek dla Pijar\u00f3w, kt\u00f3rych sprowadzenie najczynniej popiera\u0142. Szlachta \u0142ukowska ch\u0119tnie na to przysta\u0142a, mimo oporu kilku mniej \u017cyczliwych dbaj\u0105cych wi\u0119cej o osobiste korzy\u015bci, jak o dobro og\u00f3\u0142u.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Jezierski tedy zebran\u0105 summ\u0119 5,700 z\u0142p. umie\u015bci\u0142 na Synagodze a ze swej strony ulokowa\u0142 4,000 z\u0142p. na procencie przeznaczaj\u0105c 3,000 na potrzeby fundacyjne, 1,000 za\u015b na odprawianie 50 Mszy \u015bwi\u0119tych po swojej \u015bmierci. Tak wi\u0119c rok 1696 mo\u017cemy uwa\u017ca\u0107 za czas w kt\u00f3rym Pijarzy wzi\u0119li pocz\u0105tek w \u0141ukowie.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Za przyk\u0142adem Jezierskiego poszed\u0142 Stanis\u0142aw na Rozwadowie Rozwadowski chor\u0105\u017cy ziemi \u0142ukowskiej ofiaruj\u0105c 4,000 z\u0142p.: Krzysztof Jezierski brat Dominika przeznaczy\u0142 z\u0142p. 1,500; Adam na Szaniawach Szaniawski pisarz ziemski \u0142ukowski pomno\u017cy\u0142 summ\u0119 fundacyjn\u0105 zapisem 1,000 z\u0142p. na dobrach swoich Jastk\u00f3w. Jan Stanis\u0142aw Zarzecki zapisa\u0142 2,000 z\u0142p. Nadto, wspomniany ju\u017c Dominik Jezierski najgorliwszy Pijar\u00f3w zwolennik, dla zaspokojenia potrzeb professor\u00f3w odda\u0142 im folwark \u015awidry tu\u017c pod \u0141ukowem le\u017c\u0105cy: czem najczynniej si\u0119 przy\u0142o\u017cy\u0142 do wykonania przedsi\u0119wzi\u0119tego dzie\u0142a.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">\u0141\u0105cznie z inn\u0105 szlacht\u0105, Jezierski krz\u0105ta\u0142 si\u0119 oko\u0142o nabycia plac\u00f3w pod ko\u015bci\u00f3\u0142 i kollegium, zw\u00f3zki drzewa budowlanego i wyprosi\u0142 u \u00f3wczasowego prowincya\u0142a Pijar\u00f3w, \u017ce ten\u017ce przys\u0142a\u0142 z Warszawy do \u0141ukowa dw\u00f3ch kap\u0142an\u00f3w dla zaakceptowania dar\u00f3w funduszowych; jednak\u017ce wahali si\u0119 jeszcze Pijarzy z osiedleniem na nowej siedzibie, z powodu szczup\u0142ych zasob\u00f3w nie wystarczaj\u0105cych jeszcze na d\u017awignienie jakich takich zabudowa\u0144 dla siebie i m\u0142odzie\u017cy szkolnej. Szlacht a si\u0119 niecierpliwi\u0142a, bo ani nie mia\u0142a pewno\u015bci czy b\u0119d\u0105 Pijarzy, ani u\u017cytkowa\u0107 mog\u0142a z poczynionych zapis\u00f3w; kiedy wi\u0119c przyby\u0142 do Polski Jan-Franciszek jenera\u0142 pijarski, na\u00f3wczas Stanis\u0142aw Rozwadowski, chor\u0105\u017cy \u0142ukowski za\u017c\u0105da\u0142 od niego, by raczy\u0142 przyspieszy\u0107 zaprowadzenie szk\u00f3\u0142 pobo\u017cnych. Wys\u0142a\u0142 zatem jenera\u0142 dw\u00f3ch kap\u0142an\u00f3w pod okiem kt\u00f3rych za zezwoleniem Biskupa krakowskiego, zacz\u0119to budowa\u0107 gmachy szkolne (1697). W roku nast\u0119pnym prowincya\u0142 zwiedzaj\u0105cy now\u0105 siedzib\u0119 zasta\u0142 j\u0105 jeszcze bardzo ubog\u0105, bo ledwie dw\u00f3ch cz\u0142onk\u00f3w mog\u0142a utrzyma\u0107; a c\u00f3\u017c tu jeszcze my\u00ad\u015ble\u0107 o szko\u0142ach! Odwa\u017cnym wszak\u017ce los sprzyja, jak m\u00f3wi przys\u0142owie . Pomimo ci\u0105g\u0142ych spor\u00f3w z mieszka\u0144\u00adcami miasta o grunta i place, gdzie ka\u017cdy rad by\u0142 mie\u0107 zgromadzenie, ale i pi\u0119dzi ziemi ust\u0105pi\u0107 nie chcia\u0142, uda\u0142o si\u0119 wreszcie Pijarom otworzy\u0107 szko\u0142y r. 1701.<\/p>\n<p><span class=\"dropcap2 silver_text\">IV<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Oko\u0142o roku 1704 za rektorstwa niejakiego ks. Piotra przedsi\u0119wzi\u0119to budow\u0119 drewnianego ko\u015bcio\u0142a; pierwszy kamie\u0144 po\u0142o\u017cy\u0142 i pob\u0142ogos\u0142awi\u0142 D\u0142u\u017cewski suffragan che\u0142mski, za zezwoleniem w\u0142a\u015bciwego Biskupa krakowskiego Kazimierza \u0141ubie\u0144skiego; za tytu\u0142 ko\u00ad\u015bcio\u0142a wzi\u0119to Przemienienie Pa\u0144skie, pod wezwaniem \u015bw. Wawrze\u0144ca. Drewniany ten ko\u015bci\u00f3\u0142ek budowano a\u017c do roku 1712. Owczasowy rektor ks. Filip zaj\u0105\u0142 si\u0119 ozdobieniem wewn\u0105trz i zewn\u0105trz, jego staraniem a kosztem niejakiego Suffczy\u0144skiego podczaszego \u0142ukowskiego, wzniesiono zegar na wie\u017cy.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">W tym stanie trwa\u0142y rzeczy a\u017c do roku 1725 w kt\u00f3\u00adrym wybuch\u0142y po\u017car, poch\u0142on\u0105\u0142 ko\u015bci\u00f3\u0142, kollegium i zabudowania gospodarskie. Pos\u0142any ch\u0142opak w nocy do zegaru kt\u00f3ry podczas bicia stan\u0105\u0142, przestraszony krzykiem sowy uciek\u0142 ze strachu, zostawuj\u0105c na drewnianej belce \u015bwiat\u0142o. Silny wiatr rozdmucha\u0142 ogie\u0144 szerz\u0105c go naoko\u0142o: uratowano jedynie bibliotek\u0119. Nowy wi\u0119c k\u0142opot. Jezierski s\u0119dzia \u0142ukowski oraz mo\u017cniejsi obywatele przy troskliwo\u015bci rektora, cz\u0119\u015bci\u0105 pieni\u0119dzmi, cz\u0119\u015bci\u0105 materya\u0142em, jak np. pani Leszczy\u0144ska wojewodzina kaliska, w\u0142a\u015bcicielka Wi\u015bniewa, ofiaruj\u0105c sto tysi\u0119cy cegie\u0142, z pomoc\u0105 spieszyli. Chodzi\u0142o tylko o budowniczego, ale niebawem i ten si\u0119 znalaz\u0142.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Ks. Cio\u0142koszewicz proboszcz z Tar\u0142owa , obieca\u0142 za 24,000 z\u0142p. wystawi\u0107 ko\u015bci\u00f3\u0142 ze wszystkiem, co si\u0119 tyczy podobnych budowli. Zaledwie po\u0142o\u017cono fundamenta, gdy si\u0119 okaza\u0142o, \u017ce ten pseudo-architekt nie mia\u0142 wcale poj\u0119cia o sztuce budownictwa, i li tylko w\u0142asnego upatrywa\u0142 zysku; dosta\u0142 wi\u0119c od kronikarza przydomek: <em>filut sag\u0105cissimus<\/em>, wybra\u0142 od rektora do 8,000 z\u0142p. a wyekspensowa\u0142 zaledwie 3,000; pozarywa\u0142 ludzi, nie pop\u0142aci\u0142 mularzom i tak si\u0119 wymkn\u0105\u0142 zreszt\u0105 pieni\u0119dzy za kt\u00f3re kupi\u0142 swej kuzynce maj\u0105teczek. By\u0142 to architekt samorodny i jak m\u00f3wi\u0105 domoros\u0142y, ale nie do takich gmach\u00f3w jak ko\u015bcio\u0142y. Nie tylko Pijar\u00f3w, lecz i Karmelit\u00f3w w G\u00f3\u0142owskiej-Woli r\u00f3wnie zawi\u00f3d\u0142 swoim talentem. On tez przedsi\u0119wzi\u0105\u0142 stawia\u0107 parafialny ko\u00ad\u015bci\u00f3\u0142 \u017belechowski; zaledwie go sko\u0144czono, a ju\u017c podniebienie i \u015bciany zacz\u0119\u0142y si\u0119 rysowa\u0107.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Wzniesione fundamenta pod kos\u0301cio\u0301\u0142 Pijarski w \u0141u\u00adkowie, uznano za niedostateczne i musiano je zniszczyc\u0301, gdyz\u0307 inaczej grozi\u0142y upadkiem dalszej budowie. Za sta\u00adraniem o\u0301wczesnego prowincya\u0142a, przybyli do \u0141ukowa dwaj architekci: Antoni Solari kro\u0301lewski i Pawe\u0142 Fon\u00adtanna ksie\u0328cia Sanguszki. Solari nakres\u0301li\u0142 plan nowego kos\u0301cio\u0142a, kto\u0301ry odta\u0328d, budowano ci\u0105gle a\u017c do r. 1762, i ukon\u0301czono za rektorstwa ks. Rogalin\u0301skiego. Ks. Dzie\u00adwulski proboszcz ze Stanina wszystkiemi si\u0142ami i ca\u00ad\u0142ym zasobem dopomaga\u0142 Pijarom przy tej budowie.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Gmach kollegijny oraz szkolny z pocz\u0105tku dre\u00adwniane ulega\u0142y kilkakrotnie powtarzaj\u0105cemu si\u0119 poz\u0307a\u00adrowi, dopiero oko\u0142o roku 1733 zacz\u0119to stawia\u0107 muro\u00adwane kollegium <span class=\"footnote_referrer\"><a onclick=\"footnote_moveToAnchor_5433_1('footnote_plugin_reference_5433_1_2');\" ><sup id=\"footnote_plugin_tooltip_5433_1_2\" class=\"footnote_plugin_tooltip_text\">2)<\/sup><\/a><span id=\"footnote_plugin_tooltip_text_5433_1_2\" class=\"footnote_tooltip\">Juz\u0307 co poz\u0307ary to okrutnie da\u0142y si\u0119 we znaki tak miastu jak i Pijarom. Roku 1781 znowu zgorza\u0142o owe murowane kollegium a roku 1785 zniech\u0119cony do nauki student nazwiskiem Grodzicki z Dziewul, podpali\u0142 je, szcze\u0328\u015bciem wczes\u0301nie spostrzez\u0307ono ogien\u0301 i przygaszono takowy, a niecnego sprawce\u0328, po ukaraniu publicznie ze szko\u0301\u0142 oddalono.<\/span><\/span><script type=\"text\/javascript\"> jQuery('#footnote_plugin_tooltip_5433_1_2').tooltip({ tip: '#footnote_plugin_tooltip_text_5433_1_2', tipClass: 'footnote_tooltip', effect: 'fade', predelay: 0, fadeInSpeed: 200, delay: 400, fadeOutSpeed: 200, position: 'top right', relative: true, offset: [10, 10], });<\/script>.<\/p>\n<p><span class=\"dropcap2 silver_text\">V<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Szko\u0142y \u0142ukowskie, jakes\u0301my juz\u0307 wspomnieli otwo\u00adrzone zosta\u0142y roku 1701 i by\u0142y prowadzone regularnie, z wyja\u0328tkiem niewielkich przerw spowodowanych za\u00admieszkami domowemi jak np. w czasie domowej wojny mie\u0328dzy stronnictwem Leszczyn\u0301skiego i Augusta III.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Licznie garne\u0328\u0142a sie\u0328 okoliczna m\u0142odziez\u0307 do Pijaro\u0301w raz dla blizkos\u0301ci miejsca, a powto\u0301re, z\u0307e na kilka mil w okolicy nie by\u0142o wyz\u0307szej szko\u0142y. Bywa\u0142o nieraz, pan brat szlachcic przyprowadzi\u0142 wyrostka lat dwudziestu do ks. rektora aby go przyja\u0328\u0142 pod swa\u0328 ojcowska\u0328 opieke\u0328 i wyciosa\u0142 z tego ko\u0142ka, jaki taki sprze\u0328t uz\u0307yteczny; ks. rektor sie\u0328 wzdraga\u0142, sk\u0142adaja\u0328c na po\u0301z\u0301ny wiek przysz\u0142ego studenta. Nao\u0301wczas szlachcic ostatniego chwy\u00adtaja\u0328c sie\u0328 argumentu, nacisna\u0328\u0142 dobrze ge\u0328s\u0301 lub prosie\u0328 ukryte gdzie pod kapota\u0328, i mie\u0328kczy\u0142 rektora. Boso nie\u00ad raz przyprowadzony student, bra\u0142 cie\u0328gi, uczy\u0142 sie\u0328 i tak niestrojno, niekosztownie wyrasta\u0142 na uz\u0307ytecznego cz\u0142o\u00adwieka.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Wyk\u0142ad nauk w szko\u0142ach nie ro\u0301z\u0307ni\u0142 sie\u0328 od innych zak\u0142ado\u0301w naukowych po kraju rozrzuconych; zreszta\u0328 szko\u0142y Jezuickie na wzo\u0301r kto\u0301rych i nasze sie\u0328 urabia\u0142y do czaso\u0301w Konarskiego, pote\u0328z\u0307nie dzia\u0142a\u0142y na opinia\u0328 publiczua\u0328; zmienic\u0301 cos\u0301 w systemie wyk\u0142adu, by\u0142o to ni mniej ni wie\u0328cej tylko zostac\u0301 heretykiem; i trzeba by\u0142o silnego hartu duszy aby stana\u0328c\u0301 w zapasy z zakorzenionemi przesa\u0328dami szlachty uczonej na Alwarze i kocha\u00adja\u0328cej z\u0142ota\u0328 wolnos\u0301c\u0301.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">\u0141acina stanowi\u0142a alfe\u0328 i omege\u0328 o\u0301wczesnej uczonos\u0301ci. Konstanty Szaniawski Biskup krakowski chca\u0328c podnies\u0301c\u0301 szko\u0142e\u0328 \u0142ukowska\u0328 zobowia\u0328za\u0142 Pijaro\u0301w do wyk\u0142adu filozofii i ofiarowa\u0142 na utrzymanie professora 5,000 z\u0142p. Tak wie\u0328c w roku 1732 zacze\u0328to wyk\u0142adac\u0301 filozofia\u0328. Na\u00adpotykamy tez\u0307 s\u0301lady, z\u0307e i widowiska sceniczne, jak to by\u0142o zwyczajem i u Jezuito\u0301w, grywali Pijarzy ze stu\u00addentami w czasie feryj zapustnych.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Na pochwa\u0142e\u0328 szko\u0301\u0142 \u0142ukowskich dodac\u0301 nalez\u0307y, z\u0307e tu najprzo\u0301d zaprowadzono nowa\u0328 metode\u0328 uczenia, jaka\u0328 kommissya edukacyjna przepisa\u0142a (r. 1774) ks. Edmund Kie\u0142czewski o\u0301wczasowy rektor czynny i s\u0301wiat\u0142y cz\u0142o\u00adwiek jak najche\u0328tniej zgodzi\u0142 sie\u0328 na wprowadzenie nowego systemu wystawuja\u0328c m\u0142odziez\u0307y jak nieobliczone ja\u0328 korzys\u0301ci czekaja\u0328, i ile winna kro\u0301lowi i gorliwym o do\u00adbro nauk cz\u0142onkom kommissyi.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Szko\u0142y \u0142ukowskie dzieli\u0142y sie\u0328 na 4 klassy, dopiero roku 1821 dodano 5ta\u0328 i 6ta\u0328 i podniesiono je do stopnia szko\u0142y wojewo\u0301dzkiej <span class=\"footnote_referrer\"><a onclick=\"footnote_moveToAnchor_5433_1('footnote_plugin_reference_5433_1_3');\" ><sup id=\"footnote_plugin_tooltip_5433_1_3\" class=\"footnote_plugin_tooltip_text\">3)<\/sup><\/a><span id=\"footnote_plugin_tooltip_text_5433_1_3\" class=\"footnote_tooltip\">P. \u0141ukaszewicz utrzymuje, z\u0307e zawsze by\u0142o kla3 6, (historya szko\u0301\u0142, T. IV, 216 str.).<\/span><\/span><script type=\"text\/javascript\"> jQuery('#footnote_plugin_tooltip_5433_1_3').tooltip({ tip: '#footnote_plugin_tooltip_text_5433_1_3', tipClass: 'footnote_tooltip', effect: 'fade', predelay: 0, fadeInSpeed: 200, delay: 400, fadeOutSpeed: 200, position: 'top right', relative: true, offset: [10, 10], });<\/script>: uwaz\u0307ane za kolonia\u0328 akademii krakowskiej, do roku 1785 zostawa\u0142y pod jej supremacya\u0328. W tym czasie ks. Ejsmont prowincya\u0142 Pijaro\u0301w wyrobi\u0142 uwolnienie szkole tutejszej, i odta\u0328d sama kommissya edukacyjna nad nia\u0328 czuwa\u0142a.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Po pierwszym podziale kraju w roku 1773, ponie\u00adwaz\u0307 Podoleniec gdzie by\u0142 nowicyat pijarski, dosta\u0142 sie\u0328 Austryi, a tem samem utrudnionem zosta\u0142o porozumie\u00adwanie sie\u0328 z w\u0142adza\u0328 zgromadzenia; jak niemniej i dlatego z\u0307e po\u0142oz\u0307ony na kran\u0301cu dawnej rzeczypospolitej nie by\u0142 doste\u0328pny dla m\u0142odziez\u0307y z innych prowincyj Polski, przeniesiono go do \u0141ukowa 1774 r. Po ostatnim roz\u00adbiorze Polski roku 1795 i kollegia pijarskie zosta\u0142y roz\u00addzielone, tak z\u0307e: Che\u0142mskie, Radomskie, Krakowskie, Opolskie i \u0141ukowskie nalez\u0307a\u0142y do Austryi. Warszaw\u00adskie z konwiktem \u017boliborskim, Piotrkowskie, \u0141owickie, Wielun\u0301skie, Szczuczyn\u0301skie, Go\u0301rskie, Radziejowskie, \u0141omz\u0307yn\u0301skie, Drohickie i Rydzyn\u0301skie, przesz\u0142y pod pa\u00ad nowanie Pruss; Mie\u0328dzyrzec Korecki i kollegia prowincyi Litewskiej dosta\u0142y sie\u0328 Rossyi. By\u0142 wo\u0301wczas prowincya\u0142em ks. Joachim Karwowski. Dla utrzymania kollegio\u0301w w jakim takim zwia\u0328zku przedsie\u0328wzia\u0328\u0142 wizyte\u0328; lecz po zwidzeniu tylko kollegium \u0142ukowskiego, wzbro\u00adni\u0142 mu rza\u0328d austryacki dalszej podro\u0301z\u0307y, a cesarz Fran\u00adciszek ligi nakaza\u0142 Pijarom galicyjskim (to jest wszyst\u00adkim kollegiom do Austryi odpad\u0142ym) obrac\u0301 nowego prowincya\u0142a. Na kapitule odbytej w Opolu obrano prowincyalem galicyjskim ks. Zygmunta Linowskiego do\u00adtychczasowego rektora krakowskiego. Nowicyat przeniesiono z \u0141ukowa do Opola <span class=\"footnote_referrer\"><a onclick=\"footnote_moveToAnchor_5433_1('footnote_plugin_reference_5433_1_4');\" ><sup id=\"footnote_plugin_tooltip_5433_1_4\" class=\"footnote_plugin_tooltip_text\">4)<\/sup><\/a><span id=\"footnote_plugin_tooltip_text_5433_1_4\" class=\"footnote_tooltip\">W Opolu zostawa\u0142 nowicyat do 1819 r., potem przeniesiony do \u0141ukowa, po r. 1831 powto\u0301rnie w Opolu umieszczony, dota\u0328d istnieje.<\/span><\/span><script type=\"text\/javascript\"> jQuery('#footnote_plugin_tooltip_5433_1_4').tooltip({ tip: '#footnote_plugin_tooltip_text_5433_1_4', tipClass: 'footnote_tooltip', effect: 'fade', predelay: 0, fadeInSpeed: 200, delay: 400, fadeOutSpeed: 200, position: 'top right', relative: true, offset: [10, 10], });<\/script>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Po\u0142a\u0328czenie kollegio\u0301w austryackich z innemi nasta\u0328\u00adpi\u0142o dopiero po roku 1809 za ksie\u0328stwa warszawskiego; prowincya\u0142em galicyjskim by\u0142 podtenczas wzmianko\u00ad wany juz ks. Linowski powto\u0301rnie godnos\u0301c\u0301 te\u0328 sprawu\u00adja\u0328cy; \u017ce jednak wkro\u0301tce z\u0307ycia dokona\u0142, obrali sobie Pi\u00adjarzy ks. Ormin\u0301skiego; w ksie\u0328stwie warszawskiem zas\u0301 by\u0142 prowincya\u0142em ks. Wincenty Jakubowski. Ten zwo\u0142awszy cz\u0142onko\u0301w do Warszawy roku 1810 na kapitu\u0142e\u0328 doradzi\u0142 obio\u0301r jednego dla obudwo\u0301ch prowincyj zwierz\u00adchnika, na co gdy sie\u0328 zgodzono, ks. Patrycy Przeczytauski wybrany zosta\u0142 na prowincya\u0142a.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Odta\u0328d a\u017c do roku 1831 szko\u0142a \u0142ukowska zaro\u0301wno z innemi zostawa\u0142a pod zwierzchnictwem w\u0142adzy nau\u00adkowej i prowincya\u0142a; zaprowadzona nowa metoda oraz dobo\u0301r ludzi mniej wie\u0328cej jednakowo kszta\u0142conych ko\u00adrzystnie wp\u0142ywa\u0142y na os\u0301wiate\u0328 okolicznej szlachty: dzis\u0301 jeszcze wielu tych stron obywateli zawdzie\u0328cza Pijarom swe ukszta\u0142cenie, mile wspominaja\u0328c ubieg\u0142e lata m\u0142ode spe\u0328dzone nad ksia\u0328z\u0307ka\u0328, w przyzwoitym rygorze. Moz\u0307e sie\u0328 tez\u0307 poszczycic\u0301 imionami niepospolitej s\u0142awy ludzi kto\u0301rzy w niej pobierali nauki, a z pomie\u0328dzy kto\u0301rych do\u00adsyc\u0301 jest przypomniec\u0301 ks. Kluka naturaliste\u0328 i p. Br. Trentowskiego filozofa i moraliste\u0328.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Z rektoro\u0301w administruja\u0328cych kollegium \u0142ukowskiem i czuwaja\u0328cych nad kierunkiem edukacyi, najlepiej sie\u0328 zas\u0142uz\u0307yli ks. ks. Rembieliriski, Rogalin\u0301ski i Kie\u0142czewski + r. 1784.<\/p>\n<p><span class=\"dropcap2 silver_text\">VI<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Cze\u0328s\u0301c\u0301 nieoddzielna\u0328 szko\u0301\u0142 \u0142ukowskich stanowi konwikt imienia Szaniawskich. By\u0142o we zwyczaju z\u0307e moz\u0307ni obywatele ba\u0328dz\u0301 duchowni, ba\u0328dz\u0301 s\u0301wieccy przy szko\u0142ach, fundowali tak zwane konwikty (convictus, wspo\u0301lne poz\u0307ycie) dla cz\u0142onko\u0301w swojej rodziny albo przynajmniej tegoz\u0307 samego uz\u0307ywaja\u0328cych herbu. W bar\u00addzo wielu miejscach, tak u Jezuito\u0301w jak i u Pijaro\u0301w znaj\u00addowa\u0142y sie\u0328 kowikty zwykle przez nich administrowane.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">W \u0141ukowie fundowa\u0142 taki konwikt ks. Konstanty Szaniawski Biskup krakowski, herbu Junosza. O Kon\u00adstantym Szaniawskim przechowuje sie\u0328 znana juz\u0307 nieje\u00addnemu z czytelniko\u0301w powiastka. Przybywszy do Kra\u00adkowa na nauki, ubogi ch\u0142opczyna biega\u0142 z garnuszkiem do OO. Reformato\u0301w po zasi\u0142ek. Pewnego razu w od\u00adpust Najs\u0301wie\u0328tszej Maryi Panny Anielskiej, gdy w refe\u00adktarzu by\u0142o dosyc\u0301 oso\u0301b, starosta \u0141e\u0328towski, widza\u0328c zgra\u00adbnego i skrze\u0328tnego ch\u0142opaka, doby\u0142 dukata i wsuna\u0328\u0142 mu w re\u0328ke\u0328 mo\u0301wia\u0328c: &#8220;pomnij ch\u0142opcze jak be\u0328dziesz Bisku\u00adpem krakowskim, iz\u0307bys\u0301 mi pus\u0301ci\u0142 klucz rad\u0142owski.&#8221; W 30 lat potem starosta podupad\u0142 a Szaniawski o\u0301w udarowany ch\u0142opczyna, zosta\u0142 rzeczywis\u0301cie Biskupem krakowskim. Pamie\u0328tny dobrodziejstwa i przesz\u0142ego swego losu, Biskup pos\u0142a\u0142 po staroste\u0328 z zaproszeniem na obiad; przy stole wobec licznego grona znakomitych spo\u0301\u0142biesiadniko\u0301w, wzia\u0328\u0142 kielich w re\u0328ce, wskaza\u0142 na gar\u00adnuszek, a zwracaja\u0328c mowe\u0328 do \u0141e\u0328towskiego, rzeki; &#8220;S\u0142u\u00adchaj panie bracie! ja to jestem ten Szaniawski, kto\u0301remu was\u0301c\u0301 da\u0142es\u0301 dukata u Reformato\u0301w w dzien\u0301 Najs\u0301wie\u0328tszej Maryi Panny Anielskiej; dzis\u0301 jestem Biskupem krakow\u00adskim, wypuszczam was\u0301ci klucz rad\u0142owski, bos\u0301 sobie by\u0142 to za warunek po\u0142oz\u0307y\u0142.&#8221; Starosta chcia\u0142 sie\u0328 rzucic\u0301 do no\u0301g Biskupowi, ale ten nie dozwoli\u0142. Scena ta wszy\u00adstkich obecnych do \u0142ez poruszy\u0142a <span class=\"footnote_referrer\"><a onclick=\"footnote_moveToAnchor_5433_1('footnote_plugin_reference_5433_1_5');\" ><sup id=\"footnote_plugin_tooltip_5433_1_5\" class=\"footnote_plugin_tooltip_text\">5)<\/sup><\/a><span id=\"footnote_plugin_tooltip_text_5433_1_5\" class=\"footnote_tooltip\">Ks. \u0141e\u0328towski w swoim katalogu biskupo\u0301w kra\u00adkowskich, takz\u0307e wspomina o tej anegdotce. Tom II, str. 230.<\/span><\/span><script type=\"text\/javascript\"> jQuery('#footnote_plugin_tooltip_5433_1_5').tooltip({ tip: '#footnote_plugin_tooltip_text_5433_1_5', tipClass: 'footnote_tooltip', effect: 'fade', predelay: 0, fadeInSpeed: 200, delay: 400, fadeOutSpeed: 200, position: 'top right', relative: true, offset: [10, 10], });<\/script>. Ten to Sza\u00adniawski za\u0142oz\u0307y\u0142 o\u0301w konwikt na dziesie\u0328ciu cz\u0142onko\u0301w swojej rodziny, kto\u0301rzy opro\u0301cz sto\u0142u, pobierali bezp\u0142a\u00adtnie nauki, odziez\u0307 i korrepetycya\u0328; dla utrzymania tak alumno\u0301w jak i rza\u0328dcy (regensa) przeznaczy\u0142 folwark o pare\u0328 mil od \u0141ukowa lez\u0307a\u0328cy, Bystrzyce\u0328. Gmach zas\u0301 konwiktorski tuz\u0307 obok kollegium pijarskiego lez\u0307a\u0328cy, zo\u00adsta\u0142 wzniesiony prawie wy\u0142a\u0328cznym kosztem wzmian\u00ad kowanego Biskupa <span class=\"footnote_referrer\"><a onclick=\"footnote_moveToAnchor_5433_1('footnote_plugin_reference_5433_1_6');\" ><sup id=\"footnote_plugin_tooltip_5433_1_6\" class=\"footnote_plugin_tooltip_text\">6)<\/sup><\/a><span id=\"footnote_plugin_tooltip_text_5433_1_6\" class=\"footnote_tooltip\">Data\u0328 wzniesienia gmachu jest rok 1730; o czem s\u0301wiadczy tablica marmurowa umieszczona nad wchodowemi drzwiami do konwiktu. Nie myla\u0328 sie\u0328 zatem autorowie Staroz\u0307yt. Polski, jak sa\u0328dzi \u0141ukaszewicz, kto\u0301ry roku 1723 k\u0142adzie. (Historya szko\u0301\u0142. T. IV, str. 216).<\/span><\/span><script type=\"text\/javascript\"> jQuery('#footnote_plugin_tooltip_5433_1_6').tooltip({ tip: '#footnote_plugin_tooltip_text_5433_1_6', tipClass: 'footnote_tooltip', effect: 'fade', predelay: 0, fadeInSpeed: 200, delay: 400, fadeOutSpeed: 200, position: 'top right', relative: true, offset: [10, 10], });<\/script>. Regensem czyli administrato\u00adrem konwiktu zawsze jest Pijar mianowany przez swa\u0328 w\u0142adze\u0328 to jest: przez prowincya\u0142a i konsystorz jego; taka bowiem by\u0142a wola fundatora, aby ta instytucya pozosta\u0142a na zawsze w re\u0328ku zgromadzenia pijarskiego.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Kiedy w r. 1852 zwinie\u0328to szkole\u0328 \u0142ukowska\u0328 i prze\u00adniesiono ja\u0328 do Siedlec, dodaja\u0328c w zamian do czterech klasa ju\u017c tam istnieja\u0328cych, pia\u0328ta\u0328, i regens obowia\u0328zany zosta\u0142 do utrzymywania konwiktu tamz\u0307e.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Podobny konwikt imienia Izdebskich utrzymuje re\u00adktor kollegium \u0142ukowskiego. W roku 1787 ks. Miko\u0142aj Izdebski, proboszcz z Wilczysk, poddziekan ste\u0328\u017cycki z przywia\u0328zania ku podupad\u0142ej a mnogiej w ziemi \u0142u\u00adkowskiej familii Izdebskich, ofiarowa\u0142 jako summe\u0328 fun\u00adduszowa\u0328 20,000 z\u0142p. (dzis\u0301 tylko 18,000, gdyz\u0307 2,000 z\u0142p. ulokowane na Potyczy rza\u0328d pruski zabra\u0142), nautrzymywanie cia\u0328gle przez Pijaro\u0301w dwo\u0301ch alumno\u0301w tego imienia. Oba te konwikty sa\u0328 do dzis\u0301 dnia utrzymywane przez Pijaro\u0301w \u0142ukowskich przy szkole siedleckiej.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Skon\u0301czylibys\u0301my na tem te\u0328 pobiez\u0307na\u0328 wzmianke\u0328 o Pijarach w \u0141ukowie, gdyby nie kilka zdarzen\u0301 zapisa\u00adnych w domowej kronice (historia domus), a rzucaja\u0328cych ma\u0142e s\u0301wiate\u0142ko na ubieg\u0142a\u0328 przesz\u0142os\u0301c\u0301 naszego kraju. Wprawdzie nie wia\u0328z\u0307a\u0328 sie\u0328 te zdarzenia bezpos\u0301re\u00addnio z Pijarami, lecz maja\u0328 interes wie\u0328cej ogo\u0301lny, i dla\u00ad tego szkoda ich pokryc\u0301 milczeniem.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\"><em>Szwedzi w \u0141ukowie<\/em>. Niemasz zaka\u0328tka ziemi w Pol\u00adsce, kto\u0301ryby nie mia\u0142 mniej wie\u0328cej zajmuja\u0328cych wspo\u00admnien\u0301 z naszej przesz\u0142os\u0301ci. Tu Szwed, tam Niemiec, gdzieindziej Tatar krwawo odznaczyli swe pochody. Okopy, kurhany, krzyz\u0307e, kamienie, mogi\u0142y, legendy i pies\u0301ni, wszystko to tchnie zapasami, jakie przodkowie nasi wiez\u0301c\u0301 musieli z wrogami wolnos\u0301ci. Oto\u0301z\u0307 i w \u0141ukowie spadkiem z dziado\u0301w na wnuki dochowa\u0142y sie\u0328 wspomnienia o Szwedach. Roku 1708 w czasie zawichrzen\u0301 domowych, kiedy Leszczyn\u0301skiego forytowa\u0142a Szwecya, a Augusta IIgo Rossya, ca\u0142y kraj by\u0142 wysta\u00adwiony na obozy i przechody wojsk cudzoziemskich. Szwedzi pod jenera\u0142em Ern. Krassau, s\u0301cigaja\u0328c partye\u0328 saska\u0328, poda\u0328z\u0307ali ku Lublinowi. Rabowano obywateli, pustoszono kos\u0301cio\u0142y, (w Siedlcach i Domanicach); a kiedy proszono jenera\u0142a aby powstrzyma\u0142 wojsko od grabiez\u0307y, odrzek\u0142: &#8220;Ma\u0142o mnie to obchodzi, niechaj wszyscy pomra\u0328 Polacy, byleby wojsko kro\u0301lewskie z\u0307y\u0142u&#8221;; a do drugiego szlachcica powiedzia\u0142: &#8220;\u0141atwo sk\u0142onicie sie\u0328 do zgody skoro wszyscy zaro\u0301wno ubodzy be\u0328dziecie.&#8221;<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">W Wis\u0301niewie <span class=\"footnote_referrer\"><a onclick=\"footnote_moveToAnchor_5433_1('footnote_plugin_reference_5433_1_7');\" ><sup id=\"footnote_plugin_tooltip_5433_1_7\" class=\"footnote_plugin_tooltip_text\">7)<\/sup><\/a><span id=\"footnote_plugin_tooltip_text_5433_1_7\" class=\"footnote_tooltip\">Wioska lez\u0307a\u0328ca na po\u0142owie drogi z Siedlec do \u0141ukowa.<\/span><\/span><script type=\"text\/javascript\"> jQuery('#footnote_plugin_tooltip_5433_1_7').tooltip({ tip: '#footnote_plugin_tooltip_text_5433_1_7', tipClass: 'footnote_tooltip', effect: 'fade', predelay: 0, fadeInSpeed: 200, delay: 400, fadeOutSpeed: 200, position: 'top right', relative: true, offset: [10, 10], });<\/script> sta\u0142 Stanis\u0142aw Leszczyn\u0301ski a w Ma\u015bcibrodach <span class=\"footnote_referrer\"><a onclick=\"footnote_moveToAnchor_5433_1('footnote_plugin_reference_5433_1_8');\" ><sup id=\"footnote_plugin_tooltip_5433_1_8\" class=\"footnote_plugin_tooltip_text\">8)<\/sup><\/a><span id=\"footnote_plugin_tooltip_text_5433_1_8\" class=\"footnote_tooltip\">Wioska na drodze do \u0141ukowa.<\/span><\/span><script type=\"text\/javascript\"> jQuery('#footnote_plugin_tooltip_5433_1_8').tooltip({ tip: '#footnote_plugin_tooltip_text_5433_1_8', tipClass: 'footnote_tooltip', effect: 'fade', predelay: 0, fadeInSpeed: 200, delay: 400, fadeOutSpeed: 200, position: 'top right', relative: true, offset: [10, 10], });<\/script> Krassau; tu to az\u0307 od Wis\u0142y sprowadzano z\u0307ywnos\u0301c\u0301 dla koni i ludzi pustosza\u0328c po tatarsku ubogi kraj Polski. W \u0141ukowie sta\u0142 pu\u0142kownik Bremer, a trzy\u00admaja\u0328c sie\u0328 tej zasady, z\u0307e z nieprzyjaciela i ostatnia\u0328 sko\u0301re\u0328 zedrzec\u0301 moz\u0307na, na\u0142oz\u0307y\u0142 kontrybucya\u0328 po 6 bitych tala\u00adro\u0301w z kaz\u0307dego domu. Dzia\u0142o sie\u0328 to przed saimem Boz\u0307em Narodzeniem; wojsko obarczone \u0142upem, ca\u0142a\u0328 noc przechodzi\u0142o przez miasto. Ca\u0142a droga od \u0141ukowa do Lublina zawalona by\u0142a Szwedami; po 100, 30, a rzadko po 20 ludzi stawiano na kwaterach. W \u0141ukowie w gmachu pijarskim, bojaz\u017aliwi co mogli pochowali; gdy to dosz\u0142o uszo\u0301w Bremera, rozkaza\u0142 natychmiast odbyc\u0301 wojskowa\u0328 wizyte\u0328. Nie przepuszczono cia\u0142om pod ko\u00ads\u0301cio\u0142em stoja\u0328cym, rozbijano trumny, szukano pienie\u0328dzy.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Wizytator by\u0142 bardzo ciekawy, i musia\u0142 sie\u0328 dac\u0301 we znaki ludziom, bo kronikarz nazywa go <em>e Styge a Lucipero ordinatus<\/em>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\"><em>Reduhcya monety<\/em>. Skutkiem zamieszek krajowych, namnoz\u0307y\u0142o sie\u0328 tez i pienie\u0328dzy rozmaitego rodzaju i war\u00adtos\u0301ci; dlatego roku 1762 postanowiono, ze moneta\u0328 kurs maja\u0328ca\u0328 sa\u0328 naste\u0328puja\u0328ce pienia\u0328dze:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\"><em>Tynfy saskie<\/em> z litera\u0328 T, z r. 1753, 4, i 5 oznaczone literami E, C, oraz <em>Tynfy kro\u0301lewieckie<\/em> z wyobraz\u0307eniem Cesarzowej Rossyjskiej. <em>Tynfy pruskie<\/em> z roku 1755 i 6 ro\u0301wnaja\u0328ce sie\u0328 35 groszom polskim. <em>Tynfy tak\u017ce pru\u00adskie<\/em> ale z roku 1752 z or\u0142em we s\u0301rodku, wynosza\u0328ce 30 groszy pols.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\"><em>Tynfy gdan\u0301skie<\/em> z r. 1759 i 1760 z herbem miasta ro\u0301\u00ad wnaja\u0328ce sie\u0328 33 gr. polsk.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\"><em>T<em>ynfy wroc\u0142awskie<\/em> z pocza\u0328tku 25, a potem 15 gr. polskich wynosza\u0328ce.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\"><em>Tynfy berlin\u0301skie<\/em> czyli <em>Ba\u0328ki<\/em> takz\u0307e po gr. 15.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\"><em>Szo\u0301staki saskie<\/em>, kro\u0301lewieckie i pruskie po 12groszy polskich.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\"><em>Dwuz\u0142oto\u0301wki<\/em> pruskie bite od roku 1754 do 1758 z napisem: VIII guten groschen, ro\u0301wnaja\u0328ce sie\u0328 2 z\u0142p.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\"><em>Dwuz\u0142oto\u0301wki<\/em> pruskie z litera\u0328 A, z roku 1759 i ma\u00adgdeburskie z napisem: XII Marien groschen, wynosza\u0328ce 48 gr. pols.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\"><em>Ruble rossyjskie<\/em> wynosza\u0328ce 7 z\u0142p. i 18 gr. o\u0301wczaso- wej monety.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\"><em>Wybo\u0301r podse\u0328dka w \u0141ukowie 1785r<\/em>. Ubiegali sie\u0328 o podse\u0328dkostwo \u0142ukowskie: Jo\u0301zef Jastrze\u0328bski se\u0328dzia \u0142ukowski i Brzozowski podkomorzy ro\u0301wnie \u0142ukowski. Za pierwszym obstawa\u0142a wszystka, prawie szlachta okoliczna, za drugim Antoni \u0141aski, se\u0328dzia \u0142ukowski z gar\u00adstka\u0328 braci. Ci, co byli za Jastrze\u0328bskim zaje\u0328li kos\u0301cio\u0301\u0142 parafialny i tam po odbytem naboz\u0307en\u0301stwie zacze\u0328li obrady, pod prezydencya\u0328 Paw\u0142a Domaszewskiego podstolego \u0142ukowskiego. Powszechna\u0328 zgoda\u0328 okrzykniono podse\u0328dkiem Jastrze\u0328bskiego.<\/p>\n<p><p style=\"text-align: justify\">Stronnicy Brzozowskiego choc\u0301 proszeni aby przy\u00adsta\u0328pili do spo\u0301lnej narady, odmo\u0301wili swojej obecnos\u0301ci i w kamienicy niejakiego \u0141opacin\u0301skiego, osobny sejmik z\u0142o\u017cyc\u0301 postanowili. Dla powagi chcieli sie\u0328 dostac\u0301 do kos\u0301cio\u0142a: ale tak Pijarzy jak i Bernardyni nie dozwolili na krzykliwe obrady; zaje\u0328li wie\u0328c kos\u0301cio\u0301\u0142ek s\u0301wie\u0328tego Ducha.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Przeciwna strona dowiedziawszy sie\u0328 o tem, napada na Brzozowczyko\u0301w z dobytemi szablami. Wyparci zta\u0328d stronnicy Brzozowskiego udaja\u0328 sie\u0328 zno\u0301w do kamienicy kon\u0301czyc\u0301 zacze\u0328te narady i obieraja\u0328 podse\u0328dkiem swego pryncypa\u0142a. Jastrze\u0328bczycy juz\u0307 sie\u0328 tego nie spodziewali: ale gdy wieczorem po zagrzaniu g\u0142o\u0301w, zacze\u0328\u0142y sie\u0328 strony szkalowac\u0301, powto\u0301rnie przysz\u0142o do szabel. Brzozowczycy mniejsi liczba\u0328, uciekli do kamienicy. Wo\u0301wczas za\u00ad cze\u0328\u0142o sie\u0328 formalne oble\u0328z\u0307enie; siekierami, kamieniami, zburzono improwizowana\u0328 twierdze\u0328. To zajs\u0301cie koszto\u00adwa\u0142o 50 ludzi ze stron obudwo\u0301ch lz\u0307ej lub cie\u0328z\u0307ej ranionych.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Gdy to dosz\u0142o do Warszawy, obie strony otrzyma\u0142y nagane\u0328; utrzyma\u0142 sie\u0328 wszakz\u0307e Jastrze\u0328bski protegowany przez Granowskiego sekretarza kro\u0301lewskiego.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Podobno wie\u0328c nie myla\u0328 sie\u0328 ci, co nam szlachte\u0328 o\u0301w\u00adczesna\u0328 przedstawiaja\u0328 jako pijacka\u0328, kochaja\u0328ca\u0328 burdy i niesforna\u0328; w tak drobnej rzeczy jak wybo\u0301r podse\u0328dka nie mogli sie\u0328 zgodzic\u0301 panowie bracia; a co\u0301z\u0307 dopiero mo\u0301\u00adwic\u0301 o interesach kraju! Mniejsza z\u0307e kraj zginie , by\u00adleby na swojem postawic\u0301; wada ta kardynalna i dzis\u0301 jeszcze niewykorzeniona.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\"><em>Konarski i Durini<\/em>. Kto czego szuka, to znajdzie. Przed kilkoma laty, Ojciec Theiner, jezuita, og\u0142osi\u0142 dzie\u0142o pod tytu\u0142em: <em>Klemens XVI i Polska<\/em>. Maja\u0328c przy\u00adste\u0328p do tajemnego archiwum papiezkiego, osnu\u0142 swe dzie\u0142o jak mo\u0301wi, na nieznanych a pewnych dokumen\u00adtach, to jest na relacyach nuncyuszo\u0301w w Polsce bawia\u0328\u00adcych. Nuncyuszem spo\u0301lczesnym naszemu Konarskiemu by\u0142 Angelo Durini, kto\u0301ry chociaz\u0307 w oczy pali\u0142 kadzid\u0142a Konarskiemu i Pijarom, pochwalne pisza\u0328c ody, w depe\u00adszach wszakz\u0307e swoich, jak najczarniej tychz\u0307e samych wystawia\u0142.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Zarzuca Pijarom i Konarskiemu bezreligijnos\u0301c\u0301, sprzy\u00adjanie partyi antynarodowej, sprowadzanie z zagra\u00adnicy z\u0142ych ksia\u0328z\u0307ek; jednem s\u0142owem, ze czci i wiary ich odziera. Bylibys\u0301my o tem moz\u0307e niepre\u0328dko wie\u00addzieli, ale us\u0142uz\u0307ny Przegla\u0328d Poznan\u0301ski, nie znalaz\u0142szy ciekawszego uste\u0328pu we wspomnionem dziele, potrudzi\u0142 sie\u0328 wyt\u0142umaczeniem go na Polskie i umies\u0301ci\u0142 w swych kolumnach. Nie dziwilibys\u0301my sie\u0328 Theinerowi, jako cudzoziemcowi, ale redaktorowie Przegla\u0328du, po\u00adwinni troche\u0328 lepiej znac\u0301 historya\u0328, przytaczaja\u0328c bowiem ten uste\u0328p, wzie\u0328li na siebie odpowiedzialnos\u0301c\u0301 za zasady i fakta przytaczane. Mniejsza o to kto kieruje Przegla\u0328\u00addem, byleby wie\u0328cej sumiennos\u0301ci by\u0142o dla ludzi innych zasad; oto\u0301z\u0307 tam w\u0142as\u0301nie brak tego.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Bardzo nas zasmuci\u0142a ta charakterystyka Pijaro\u0301w i Konarskiego, bos\u0301my mimo sukni pijarskiej, zawsze z dobrej strony zaro\u0301wno z ca\u0142a\u0328 Polska\u0328, przywykli uwa\u00adz\u0307ac\u0301 tamtoczesnych ludzi zgromadzenia a zw\u0142aszcza Ko\u00adnarskiego. Az\u0307 tu na raz spada aureola w\u0142oz\u0307ona re\u0328ka najs\u0301wiatlejszych pisarzy i znika z\u0142udzenie. Ale ba\u0328dz\u0301my cierpliwi. W rok niespe\u0142na po przeczytaniu owego ar\u00adtyku\u0142u, przegla\u0328dalis\u0301my historya\u0328 kollegium \u0142ukowskiego i szcze\u0328s\u0301ciem na te same natrafilis\u0301my zdarzenia.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Niejaki ks. Mikulicz Pijar, nie najlepszego prowa\u00addzenia cz\u0142owiek, karany w zgromadzeniu, uda\u0142 sie\u0328 pod protekcya\u0328 nuncyusza, i nazmys\u0301lawszy nies\u0142ychanych naduz\u0307yc\u0301, jakich sie\u0328 niby Pijarzy dopuszczali, najczarniej odmalowa\u0142 zw\u0142aszcza prze\u0142oz\u0307onych. Oto\u0301z\u0307 z\u0301ro\u0301d\u0142o z kto\u0301rego czerpa\u0142 Angelo Durini swoje <em>autentyczne<\/em> o Pol\u00adsce wiadomos\u0301ci; mo\u0301g\u0142 miec\u0301 jeszcze i innych tego rodzaju denuncyanto\u0301w, bo sam zatrudniony pisaniem wierszy\u00ad de\u0142 na pochwa\u0142e\u0328, piesko\u0301w, kotko\u0301w i t. p. nie mia\u0142 czasu na sumienne przejrzenie stanu spo\u0142ecznego i religijnego w kraju, nad kto\u0301rym nadzo\u0301r papiezki trzyma\u0142.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Wiele mielibys\u0301my do powiedzenia, na obrone\u0328 Pijaro\u0301w i Konarskiego; ale z\u0307e w cze\u0328s\u0301ci wyre\u0328czy\u0142 nas p. \u0141ukaszewicz w zeszycie tegorocznym Biblioteki Warszaw\u00adskiej, w cze\u0328s\u0301ci tez\u0307 obawiaja\u0328c sie\u0328 uchodzic\u0301 za panegiryste\u0328 w\u0142asnego domu, poprzestajemy na przytoczeniu fa\u00adktu, kto\u0301ry moz\u0307e pos\u0142uz\u0307yc\u0301 do s\u0142uszniejszego sa\u0328dzenia lu\u00addzi zas\u0142uz\u0307onych i ostroz\u0307niejszego wydawania wyroku pote\u0328pienia na umar\u0142ych, aby poprzec\u0301 forytowana\u0328 przez siebie partye\u0328.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\"><strong>\u0141uk\u00f3w w sierpniu, 1859 r.<\/strong><\/p>\n<p>Ze zbior\u00f3w X. J. POLKOWSKIEGO<\/p>\n<p><em>Autor: Ks. F. Krupin\u0301ski, S. P.<br \/>\n\u0179r\u00f3d\u0142o: &#8220;Pami\u0119tnik Religijno-Moralny&#8221; IV , listopad 1859 r. &#8211; Biblioteka Narodowa<\/em><\/p>\n<hr>\n<h6>\n<p style=\"text-align: justify\">\u0141uk\u00f3w miasteczko, w dzisiejszej gubernii lubelskiej, a dawnem wojew\u00f3dztwie podlaskiem, sto\u0142eczne ziemi tego\u017c nazwiska, nad rzek\u0105 Wielk\u0105 Krzn\u0105, kt\u00f3ra latem wysycha.<\/p>\n<\/h6>\n<div class=\"speaker-mute footnotes_reference_container\">\n<div class=\"footnote_container_prepare\">\n<p><span class=\"footnote_reference_container_label pointer\" onclick=\"footnote_expand_collapse_reference_container_5433_1();\">Przypisy<\/span><span class=\"footnote_reference_container_collapse_button\" style=\"display: none;\" onclick=\"footnote_expand_collapse_reference_container_5433_1();\">[<a id=\"footnote_reference_container_collapse_button_5433_1\">+<\/a>]<\/span><\/p>\n<\/div>\n<div id=\"footnote_references_container_5433_1\" style=\"\">\n<table class=\"footnotes_table footnote-reference-container\">\n<tbody>\n<tr class=\"footnotes_plugin_reference_row\">\n<td class=\"footnote_plugin_index_combi pointer\"  onclick=\"footnote_moveToAnchor_5433_1('footnote_plugin_tooltip_5433_1_1');\"><a id=\"footnote_plugin_reference_5433_1_1\" class=\"footnote_backlink\"><span class=\"footnote_index_arrow\">&#8593;<\/span>1<\/a><\/td>\n<td class=\"footnote_plugin_text\"><em>O naukach wyzwolonych<\/em>, Rzym 1780, str. 118.<\/td>\n<\/tr>\n<tr class=\"footnotes_plugin_reference_row\">\n<td class=\"footnote_plugin_index_combi pointer\"  onclick=\"footnote_moveToAnchor_5433_1('footnote_plugin_tooltip_5433_1_2');\"><a id=\"footnote_plugin_reference_5433_1_2\" class=\"footnote_backlink\"><span class=\"footnote_index_arrow\">&#8593;<\/span>2<\/a><\/td>\n<td class=\"footnote_plugin_text\">Juz\u0307 co poz\u0307ary to okrutnie da\u0142y si\u0119 we znaki tak miastu jak i Pijarom. Roku 1781 znowu zgorza\u0142o owe murowane kollegium a roku 1785 zniech\u0119cony do nauki student nazwiskiem Grodzicki z Dziewul, podpali\u0142 je, szcze\u0328\u015bciem wczes\u0301nie spostrzez\u0307ono ogien\u0301 i przygaszono takowy, a niecnego sprawce\u0328, po ukaraniu publicznie ze szko\u0301\u0142 oddalono.<\/td>\n<\/tr>\n<tr class=\"footnotes_plugin_reference_row\">\n<td class=\"footnote_plugin_index_combi pointer\"  onclick=\"footnote_moveToAnchor_5433_1('footnote_plugin_tooltip_5433_1_3');\"><a id=\"footnote_plugin_reference_5433_1_3\" class=\"footnote_backlink\"><span class=\"footnote_index_arrow\">&#8593;<\/span>3<\/a><\/td>\n<td class=\"footnote_plugin_text\">P. \u0141ukaszewicz utrzymuje, z\u0307e zawsze by\u0142o kla3 6, (historya szko\u0301\u0142, T. IV, 216 str.).<\/td>\n<\/tr>\n<tr class=\"footnotes_plugin_reference_row\">\n<td class=\"footnote_plugin_index_combi pointer\"  onclick=\"footnote_moveToAnchor_5433_1('footnote_plugin_tooltip_5433_1_4');\"><a id=\"footnote_plugin_reference_5433_1_4\" class=\"footnote_backlink\"><span class=\"footnote_index_arrow\">&#8593;<\/span>4<\/a><\/td>\n<td class=\"footnote_plugin_text\">W Opolu zostawa\u0142 nowicyat do 1819 r., potem przeniesiony do \u0141ukowa, po r. 1831 powto\u0301rnie w Opolu umieszczony, dota\u0328d istnieje.<\/td>\n<\/tr>\n<tr class=\"footnotes_plugin_reference_row\">\n<td class=\"footnote_plugin_index_combi pointer\"  onclick=\"footnote_moveToAnchor_5433_1('footnote_plugin_tooltip_5433_1_5');\"><a id=\"footnote_plugin_reference_5433_1_5\" class=\"footnote_backlink\"><span class=\"footnote_index_arrow\">&#8593;<\/span>5<\/a><\/td>\n<td class=\"footnote_plugin_text\">Ks. \u0141e\u0328towski w swoim katalogu biskupo\u0301w kra\u00adkowskich, takz\u0307e wspomina o tej anegdotce. Tom II, str. 230.<\/td>\n<\/tr>\n<tr class=\"footnotes_plugin_reference_row\">\n<td class=\"footnote_plugin_index_combi pointer\"  onclick=\"footnote_moveToAnchor_5433_1('footnote_plugin_tooltip_5433_1_6');\"><a id=\"footnote_plugin_reference_5433_1_6\" class=\"footnote_backlink\"><span class=\"footnote_index_arrow\">&#8593;<\/span>6<\/a><\/td>\n<td class=\"footnote_plugin_text\">Data\u0328 wzniesienia gmachu jest rok 1730; o czem s\u0301wiadczy tablica marmurowa umieszczona nad wchodowemi drzwiami do konwiktu. Nie myla\u0328 sie\u0328 zatem autorowie Staroz\u0307yt. Polski, jak sa\u0328dzi \u0141ukaszewicz, kto\u0301ry roku 1723 k\u0142adzie. (Historya szko\u0301\u0142. T. IV, str. 216).<\/td>\n<\/tr>\n<tr class=\"footnotes_plugin_reference_row\">\n<td class=\"footnote_plugin_index_combi pointer\"  onclick=\"footnote_moveToAnchor_5433_1('footnote_plugin_tooltip_5433_1_7');\"><a id=\"footnote_plugin_reference_5433_1_7\" class=\"footnote_backlink\"><span class=\"footnote_index_arrow\">&#8593;<\/span>7<\/a><\/td>\n<td class=\"footnote_plugin_text\">Wioska lez\u0307a\u0328ca na po\u0142owie drogi z Siedlec do \u0141ukowa.<\/td>\n<\/tr>\n<tr class=\"footnotes_plugin_reference_row\">\n<td class=\"footnote_plugin_index_combi pointer\"  onclick=\"footnote_moveToAnchor_5433_1('footnote_plugin_tooltip_5433_1_8');\"><a id=\"footnote_plugin_reference_5433_1_8\" class=\"footnote_backlink\"><span class=\"footnote_index_arrow\">&#8593;<\/span>8<\/a><\/td>\n<td class=\"footnote_plugin_text\">Wioska na drodze do \u0141ukowa.<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table><\/div>\n<\/div>\n<p><script type=\"text\/javascript\"> function footnote_expand_reference_container_5433_1() { jQuery('#footnote_references_container_5433_1').show(); jQuery('#footnote_reference_container_collapse_button_5433_1').text('\u2212'); } function footnote_collapse_reference_container_5433_1() { jQuery('#footnote_references_container_5433_1').hide(); jQuery('#footnote_reference_container_collapse_button_5433_1').text('+'); } function footnote_expand_collapse_reference_container_5433_1() { if (jQuery('#footnote_references_container_5433_1').is(':hidden')) { footnote_expand_reference_container_5433_1(); } else { footnote_collapse_reference_container_5433_1(); } } function footnote_moveToAnchor_5433_1(p_str_TargetID) { footnote_expand_reference_container_5433_1(); var l_obj_Target = jQuery('#' + p_str_TargetID); if (l_obj_Target.length) { jQuery('html, body').animate({ scrollTop: l_obj_Target.offset().top - window.innerHeight * 0.2 }, 380); } }<\/script><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u0141uk\u00f3w i jego okolice. Mieszka\u0144cy. Wprowadzenie Pijar\u00f3w. G\u0142\u00f3wniejsi fundatorowie i dobroczy\u0144cy. Po\u00ad\u017cary. Ko\u015bci\u00f3\u0142 i gmachy szkolne oraz kollegium. Szko\u00ad\u0142y. Konwikt imienia Szaniawskich i Izdebskich. Inne zdarzenia. Kiedy i przez kogo zosta\u0142 za\u0142o\u017cony \u0141uk\u00f3w, po \u00admimo szperania w dochowanych dokumentach i przywilejach znale\u017a\u0107 nie mogli\u015bmy; cz\u0119ste bardzo po\u017cary i napady s\u0105siedniej dziczy, mog\u0142y zniszczy\u0107, cho\u0107by i istnia\u0142y jakie \u015blady pi\u015bmienne o &#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":6634,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[11,604,118],"tags":[109,1712,527,1715,529,1798,1819,1487,1814,1800,438,1805,531,1828,1823,1826,1827,1488,1808,1806,1803,1804,1815,1809,1812,1813,264,439,619,1793,1484,1831,1830,1801,199,1820,1807,108,1726,1717,1482,1713,1810,1829,991,8,7,1795,1799,1485,1816,1824,1822,1802,1790,145,1821,1483,1797,1796,516,1825,1818,1817,524,526,528,998,1811,1794],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5433"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=5433"}],"version-history":[{"count":42,"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5433\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7129,"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5433\/revisions\/7129"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/6634"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=5433"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=5433"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=5433"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}