{"id":5757,"date":"2017-10-26T20:59:00","date_gmt":"2017-10-26T18:59:00","guid":{"rendered":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/?p=5757"},"modified":"2017-10-27T07:44:35","modified_gmt":"2017-10-27T05:44:35","slug":"antoni-walecki","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/?p=5757","title":{"rendered":"Antoni Wa\u0142ecki"},"content":{"rendered":"\"\"<\/a>
WSPOMNIENIE POS\u0301MIERTNE<\/h6>\n

Antoni Wa\u0142ecki urodzi\u0142 sie\u0328 w 1815 roku w mies\u0301cie \u0141ukowie, gdzie te\u017c odebra\u0142 pocza\u0328tkowe wykszta\u0142cenie; wsta\u0328pi\u0142 naste\u0328pnie do gimnazjum w Lublinie, ukon\u0301czy\u0142 te\u0328 szko\u0142e\u0328 w r. 1836. w kto\u0301rym odrazu weszed\u0142 do by\u0142ej Akademii medyko-chirurgicznej w Wilnie; tu pos\u0301wie\u0328ca\u0142 sie\u0328 naukom przyrodniczym i lekarskim do roku 1838, w kto\u0301rym zmuszony do opuszczenia obranego zawodu, oddawa\u0142 sie\u0328 badaniom zoologicznym i botanicznym w Dauryi przez lat 19. W r. 1857 przyby\u0142 do Warszawy, gdzie w owym czasie pozosta\u0142e po uniwersytecie aleksandryjskim gabinety zoologiczny i mineralogiczny istnia\u0142y jako oddzielne instytucye i pozostawa\u0142y pod zarza\u0328dem dyrektora Jarockiego: tu wszed\u0142 nasz przyrodnik, jako ochotnik, a nie zad\u0142ugo, w r. 1860 zaja\u0328\u0142 posade\u0328 pomocnika dyrektora wspomnianych gabineto\u0301w. Gdy naste\u0328pnie w r. 1862 zosta\u0142a otwarta Szko\u0142a G\u0142o\u0301wna i zarza\u0328d gabineto\u0301w rozdzielono, Wa\u0142ecki by\u0142 mianowany kustoszem gabinetu mineralogicznego. Po zamianie Szko\u0142y G\u0142o\u0301wnej na uniwersytet w r. 1869 pozosta\u0142 na tem samem stanowisku a\u017c do roku 1893, w kto\u0301rym po wys\u0142u\u017ceniu 30 lat, jako emeryt usuna\u0328\u0142 sie\u0328 z zajmowanej posady i zamieszka\u0142 przy ulicy Mokotowskiej, gdzie zakon\u0301czy\u0142 pracowity \u017cywot dnia 12 stycznia r. b.(1897 r.)<\/em><\/p>\n

By\u0142 znawca\u0328 i wielkim mi\u0142os\u0301nikiem flory krajowej, wiele za m\u0142odszych lat robi\u0142 wycieczek botanicznych, obserwowa\u0142 ros\u0301liny w ogrodach, mianowicie botanicznym i Fraskati, z wielkiem zami\u0142owaniem hodowa\u0142 ros\u0301liny doniczkowe w mieszkaniu swem do ostatnich chwil \u017cycia. Jako dowo\u0301d \u017cywego interesowania sie\u0328 zjawiskami \u017cycia ros\u0301lin, mo\u017ce pos\u0142u\u017cyc\u0301 opracowywany przez Wa\u0142eckiego “Wykaz spostrze\u017cen\u0301 fenologicznych”, nadsy\u0142anych do redakcyi Wszechs\u0301wiata w cia\u0328gu 10-ciu lat, od roku 1885 do 1894, wydrukowany w 9-ciu tomach “Pamie\u0328tnika fizyograficznego” (VI \u2014 XIV). Z materya\u0142o\u0301w surowych, dostarczonych przez obserwatoro\u0301w, tworzy\u0142 sie\u0328 pod re\u0328ka\u0328 Wa\u0142eckiego porza\u0328dny przegla\u0328d systematyczny objawo\u0301w \u017cycia ros\u0301linnego w zale\u017cnos\u0301ci od wa runko\u0301w klimatycznych i miejscowych, opatrzony w szczego\u0301\u0142owe wskazo\u0301wki co do po\u0142o\u017cenia geograficznego ka\u017cdej stacyi i wszelkie uwagi, objas\u0301niaja\u0328ce zachowanie sie\u0328 przedstawicieli flory w danej miejscowos\u0301ci. Ro\u0301wnie gruntownie by\u0142 obeznany z pan\u0301stwem mineralnem \u2014 jako d\u0142ugoletni kustosz gabinetu mineralogicznego, a nadto jako podro\u0301\u017cnik po dalekim Wschodzie. G\u0142o\u0301wnie jednak i z najwie\u0328kszem zami\u0142owaniem oddawa\u0142 sie\u0328 badaniom zoologicznym, a przedewszystkiem by\u0142 prawdziwym znawca\u0328 zwierza\u0328t ssa\u0328cych, gado\u0301w i skrzeko\u0301w oraz gromady ryb \u2014 z tych te\u017c dzia\u0142o\u0301w pozostawi\u0142 cenne swoje prace, drukowane w rozmaitych wydawnictwach lub oddzielnie.<\/p>\n\"\"<\/a>

Antoni Wa\u0142ecki
\n\u0179r\u00f3d\u0142o: “Tygodnik Illustrowany”. nr 256, 1887 r., artyku\u0142 – “Profesorowie b. Szko\u0142y G\u0142\u00f3wnej”<\/em><\/p>\n

Pierwsza\u0328 drukowana\u0328 jego rozprawa\u0328 by\u0142y “Antylopy Azyi s\u0301rodkowej” (Biblioteka warszawska, 1859 r., tom II). Mamy tu podane ogo\u0301lne poje\u0328cie o rodzaju antylop z uwagami krytycznemi, \u2014 charakterystyke\u0328 rodzaju, tres\u0301ciwy opis giemzy (kozicy), gazelli i d\u017cejrena (Ant. subgutturosa); szczego\u0301\u0142owo zas\u0301 jest opisany suhak czyli sumak (Antilope Saiga Pall.), jak ro\u0301wnie dzeren (Antilope guttu-rosa Pall.). Spotykamy tu opis wyczerpuja\u0328cy postaci tych zwierza\u0328t, zabarwienia, obyczajo\u0301w, \u0142owo\u0301w i we\u0328dro\u0301wek. Poniewa\u017c z we\u0328dro\u0301wkami dzerena zwia\u0328zane sa\u0328 wycieczki tygrysa na odleg\u0142a\u0328 po\u0301\u0142noc, dlatego te autor opisuje obyczaje tego drapie\u017cnego zwierza na po\u0301\u0142nocy, we\u0328dro\u0301wki jego za antylopa\u0328 wspomniana\u0328 i zre\u0328czny sposo\u0301b wybierania haraczu z pos\u0301ro\u0301d stada, kon\u0301cza\u0328c rozprawe\u0328 opisem szczego\u0301lnych przypadko\u0301w zabicia tygrysa w Dauryi.<\/p>\n

Naste\u0328pnie og\u0142osi\u0142 drukiem “Przegla\u0328d zwierza\u0328t ssa\u0328cych krajowych” (Biblioteka warszawska 1866 r., zeszyt czerwcowy). We wste\u0328pnej cze\u0328s\u0301ci mo\u0301wi o potrzebie i znaczeniu wiarogodnych spiso\u0301w zwierza\u0328t dla fauny krajowej oraz ogo\u0301lnej geografii zoologicznej, naste\u0328pnie zapoznaje z literatura\u0328 przedmiotu ogo\u0301lna\u0328 i podaje tres\u0301ciwy przegla\u0328d rzeczy, w je\u0328zyku polskim w tym przedmiocie wydanych. W specyalnej cze\u0328s\u0301ci sa\u0328 podane 64 gatunki zwierza\u0328t ssa\u0328cych krajowych, dok\u0142adnie sprawdzonych, nale\u017ca\u0328cych do pie\u0328ciu rze\u0328do\u0301w, nadto 4 gatunki ssa\u0328cych, kto\u0301re w kraju zapewne be\u0328da\u0328 wykryte i 4 gatunki kiedys\u0301 istnieja\u0328ce, kto\u0301re obecnie wygine\u0328\u0142y, ogo\u0301\u0142em 72 gatunki. Przy ka\u017cdym gatunku umieszczone sa\u0328 uwagi nad jego rozmieszczeniem geograficznem, obfitos\u0301cia\u0328 znajdowania sie\u0328, miejscami pobytu, w\u0142as\u0301ciwos\u0301ciami obyczajo\u0301w, wreszcie podane sa\u0328 nazwy popularne obok s\u0301cis\u0301le naukowych. W ogo\u0301le praca to bardzo pouczaja\u0328ca, zajmuja\u0328co napisana i nader po\u017cyteczna, jako oparta na w\u0142asnych obserwacyach autora.<\/p>\n

“Tres\u0301ciwy przegla\u0328d zwierza\u0328t ssa\u0328cych krajowych” (Wykazy Szko\u0142y G\u0142o\u0301wnej, n-r 10), wydrukowany w 1868 r., jest niejako druga\u0328 cze\u0328s\u0301cia\u0328, albo dalszym cia\u0328giem rozprawy powy\u017cej przytoczonej, przeznaczonym do okres\u0301lania gatunko\u0301w zwierza\u0328t ssa\u0328cych krajowych. W pracy tej mamy ju\u017c wyliczonych 68 gatunko\u0301w, a zatem 4 gatunki przewidywane znalaz\u0142y sie\u0328 istotnie w granicach kraju. Po spisie gatunko\u0301w, podzielonych wed\u0142ug rze\u0328do\u0301w, umieszczony jest Przewodnik do rozpoznania gatunko\u0301w, rozpoczynaja\u0328cy sie\u0328 od charakterystyki gromady, rozeznania rze\u0328do\u0301w (VI), a dalej rodzin, rodzajo\u0301w i poszczego\u0301lnych gatunko\u0301w. Charakterystyka grup wie\u0328kszych i mniejszych i opis gatunko\u0301w jest tres\u0301ciwie podany w formie s\u0301cis\u0142ej i dok\u0142adnej, a jednak jasnej i przyste\u0328pnej, tak, \u017ce nawet dla pocza\u0328tkuja\u0328cych w badaniach fauny ssa\u0328cych krajowych rozprawa ta mo\u017ce byc\u0301 bardzo u\u017cyteczna.<\/p>\n

Inne studyum z tego\u017c dzia\u0142u stanowi “Fauna zwierz\u0105t ss\u0105cych Warszawy i jej stosunek do ca\u0142ego kraju” (Pamie\u0328tnik tizyograficzny, tom I, 1881 r.). Po ogo\u0301lnym wste\u0328pie, wykazuja\u0328cym wielkie zami\u0142owanie autora do badan\u0301 przyrody, oraz po przytoczeniu literatury przedmiotu, sa\u0328 wy\u0142uszczone powody, dla kto\u0301rych autor zmuszony by\u0142 ograniczyc\u0301 sie\u0328 na badaniu i skres\u0301leniu fauny ssa\u0328cych zamknie\u0328tego miasta. Przechodzi naste\u0328pnie do wyliczenia gatunko\u0301w ssa\u0328cych znalezionych w Warszawie, ogo\u0301\u0142em 28 gatunko\u0301w, a mianowicie: niedoperzy 10 gatunko\u0301w, ryjkowco\u0301w 3 gatunki, mie\u0328so\u017cernych 7 i skrobogryzo\u0301w czyli szczurowatych 8; opisuje dos\u0301c\u0301 szczego\u0301\u0142owo ich obyczaje, dalej rozmieszczenie, a nadto prostuje i wyjas\u0301nia ro\u0301\u017cne wa\u0328tpliwos\u0301ci. Rozprawke\u0328 kon\u0301czy poro\u0301wnawcze zestawienie gatunko\u0301w, znalezio nych w Warszawie, z gatunkami ca\u0142ego kraju, oraz rozmieszczenie geograficzne z wykazaniem, jakie gatunki sa\u0328 pospolite wsze\u0328dzie, jakie zas\u0301 rzadsze, albo zamieszkuja\u0328ce pewne ograniczone miejscowos\u0301ci, \u2014 wreszcie spis systematyczny gatunko\u0301w z synonimami i wa\u017cniejszemi.<\/p>\n

Opro\u0301cz tego zas\u0142uguje na uwage\u0328 “Przyczynek do fauny teryologicznej kraju: Sminthus” (Pamie\u0328tnik fizyograficzny, tom IY, 1884 r.), be\u0328da\u0328cy monografia\u0328 osobliwego a ma\u0142o znanego zwierza\u0328tka z rodziny myszy, zwanego smu\u017cka\u0328 czyli Sminthus, kto\u0301rego gatunek Smintkus subtilis, smintus szczup\u0142y, autor, dzie\u0328ki doskona\u0142emu materya\u0142owi jaki sie\u0328 znalaz\u0142 w Warszawie (za pos\u0301rednictwem s\u0301. p. prof. A. Wrzes\u0301niewskiego), wyczerpuja\u0328co i podstawowo opisa\u0142, w poro\u0301wnaniu z podobnemi do niego gatunkami myszy. Prace\u0328 uzupe\u0142nia pie\u0328kny rysunek ca\u0142ego zwierze\u0328cia oraz jego uze\u0328bienia. <\/p>\n

Ostatnia\u0328 wreszcie praca\u0328 z gromady zwierza\u0328t ssa\u0328cych sa\u0328 \u201eMaterya\u0142y do zoografii krajowej \u2014 Microraammalia, drobne zwierza\u0328tka ssa\u0328ce” (Pam.fizyogr., tom V , 1885 r.), w kto\u0301rej po ogo\u0301lnych wskazo\u0301wkach sa\u0328 podane tablice synoptyczne, obejmuja\u0328ce siedem rze\u0328do\u0301w zwierza\u0328t ssa\u0328cych fauny krajowej. Tablice te, d\u0142ugoletniem u\u017cyciem wypro\u0301bowane, bardzo dok\u0142adne, moga\u0328 s\u0142u\u017cyc\u0301 do rozeznawania drobnych ssa\u0328cych, szczego\u0301lniej niedoperzy i ryjkonoso\u0301w, a nadto praca zawiera doskona\u0142a\u0328 charakterystyke\u0328 rze\u0328do\u0301w, rodzin, rodzajo\u0301w i gatunko\u0301w. W tym samym tomie V-ym Pamie\u0328tnika fizyograficznego Wa\u0142ecki umies\u0301ci\u0142 ciekawa\u0328 rozprawke\u0328 p. t. \u017bubr i bo\u0301br (wed\u0142ug najs\u0301wie\u017cszych o nich wiadomos\u0301ci).<\/p>\n

W m\u0142odzien\u0301czych jeszcze latach, bo w Akademii wilen\u0301skiej. Wa\u0142ecki pod kierunkiem kochanego swego profesora Eichwalda (autora dzie\u0142a “Zoologia specialis Rossiae et Poloniae”. Vilnae, 1831), zapozna\u0142 sie\u0328 dos\u0301c\u0301 gruntownie z p\u0142azami czyli gadami (Reptilia) i skrzekami (Amphibia) i odta\u0328d przy ka\u017cdej sposobnos\u0301ci z prawdziwym zapa\u0142em oddawa\u0142 sie\u0328 badaniu tych ciekawych zwierza\u0328t. Nie tylko obserwowa\u0142 ich obyczaje i ca\u0142y sposo\u0301b \u017cycia w naturze, poznawa\u0142 budowe\u0328, ale nadto hodowa\u0142 cze\u0328sto jaszczurki, we\u0328\u017ce, trytony, \u017caby i t. p. w domu, oswaja\u0142 wychowan\u0301co\u0301w swoich, przyzwyczaja\u0142 do brania po\u017cywienia z re\u0328ki, do przyjmowania pieszczot i t. p. Owocem tych badan\u0301 by\u0142y dwie rozprawy z dziedziny erpetologii, dwie monografie gromady gado\u0301w (p\u0142azo\u0301w) i skrzeko\u0301w pod tyt.: 1) Materya\u0142y do zoografii Polski: Skrzeki \u2014 Amphibia (Pami\u0119tnik fizyograficzny, tom II 1882 r.). 2) Materya\u0142y do zoografii Polski: P\u0142azy – Reptilia (Pam. fizyogr., tom III, 1883 r.). W pracach tych wste\u0328pna\u0328 cze\u0328s\u0301c\u0301 autor pos\u0301wie\u0328ca ogo\u0301lnym uwagom krytycznym, przytoczeniu literatury przedmiotu, poznaniu budowy cia\u0142a. Cze\u0328s\u0301c\u0301 zas\u0301 druga zawiera bardzo dok\u0142adna\u0328 i wyczerpuja\u0328ca\u0328 charakterystyke\u0328 gromad, podzia\u0142 na rze\u0328dy, rodziny, rodzaje i gatunki, opis szczego\u0301\u0142owy tych grup i o ile mo\u017cna s\u0301cis\u0142y, nadzwyczaj wyczerpuja\u0328cy, gatunko\u0301w, postaci, zabarwienia, ro\u0301wnych w\u0142as\u0301ciwos\u0301ci obyczajowych i miejsc zamieszkania. Przytem wsze\u0328dzie przy trudniejszych i liczniejszych podzia\u0142ach u\u0142o\u017cone sa\u0328 tablice synoptyczne, u\u0142atwiaja\u0328ce okres\u0301lenie danych gatunko\u0301w czy rodzajo\u0301w i rodzin. Nadto, jako dodatki, do\u0142a\u0328czo ne sa\u0328: geograficzne rozmieszczenie p\u0142azo\u0301w i skrzeko\u0301w, sposo\u0301b ich \u0142owienia, hodowla, przechowywanie w zbiorach, oraz spis gatunko\u0301w p\u0142azo\u0301w i skrzeko\u0301w z uwzgle\u0328dnieniem podzia\u0142o\u0301w na rze\u0328dy, rodziny i rodzaje; wreszcie kon\u0301cza\u0328 prace\u0328, synonimy wa\u017cniejsze gado\u0301w i skrzeko\u0301w.<\/p>\n

Nauka o rybach czyli ichtyologia stanowi\u0142a bez zaprzeczenia g\u0142o\u0301wna\u0328 specyalnos\u0301c\u0301 Wa\u0142eckiego \u2014 by\u0142 on bieg\u0142ym znawca\u0328 tej najobszerniejszej gromady kre\u0328gowco\u0301w. Badania nad rybami rozpocza\u0328\u0142 ro\u0301wnie\u017c w m\u0142odym jeszcze wieku, a ro\u0301\u017cne okolicznos\u0301ci \u017cycia, pobyt w miejscowo\u015bciach obfituj\u0105cych w wody, obfito\u015b\u0107 materya\u0142u podatnego do ulubionych study\u00f3w, przy wytrwa\u0142ej, gruntownej pracy doprowadzi\u0142y dzielnego przyrodnika do niepospolitej znajomo\u015bci tych zwierz\u0105t.<\/p>\n

O rybach wydrukowa\u0142 nast\u0119puj\u0105ce prace: “Materia\u0142y do fauny ichtiologicznej Polski” (Biblioteka warszawska, 1863 r., listopad i grudzie\u0144). By\u0142o to niejako przygotowanie do nast\u0119pnej rozprawy: “Systematyczny przegl\u0105d ryb krajowych”, Warszawa, 1864 r., wydanej w oddzielnej ksi\u0105\u017cce; tu po przedmowie, zawieraj\u0105cej uwagi o potrzebie dzie\u0142a opisuj\u0105cego ryby krajowe, oraz spisie literatury przedmiotu, mamy cz\u0119\u015b\u0107 og\u00f3ln\u0105, mieszcz\u0105c\u0105 opis kszta\u0142tu og\u00f3lnego ryb, ich budowy, szkieletu pokrycia zewn\u0119trznego , narz\u0119dzi ruchu, p\u0119cherza p\u0142awnego, organ\u00f3w kr\u0105\u017cenia krwi, oddychania, organ\u00f3w rozrodczych i sztucznego zap\u0142adniania. Nast\u0119puj\u0105 uwagi o klasyfikacyi ryb, tablice synoptyczne ryb krajowych wed\u0142ug Cuviera i J. Mullera, wykaz og\u00f3lny rz\u0119d\u00f3w, rodzin, rodzaj\u00f3w i gatunk\u00f3w, a nadto specyalne uwagi o klasyfikacyi ryb karpiowatych, opartej na ze\u0328bach gard\u0142owych. Cze\u0328s\u0301c\u0301 druga dzie\u0142ka zawiera szczego\u0301\u0142owy, systematyczny opis ryb krajowych, tres\u0301ciwy ale niemniej dok\u0142adny, jasny i przyste\u0328pny opis rze\u0328do\u0301w, rodzin, rodzajo\u0301w i gatunko\u0301w. W kon\u0301cu dodany jest wykaz po\u0301r tar\u0142a ryb krajowych, ceny targowe i spis alfabetyczny i systematyczny z synonimami. Jest to dzie\u0142ko wysokiej wartos\u0301ci i po\u017cytku przy oznaczaniu gatunko\u0301w , obyczajo\u0301w i rozmieszczenia geograficznego ryb krajowych.<\/p>\n\"\"<\/a>

\u0179r\u00f3d\u0142o: Biblioteka Instytutu Biologii Do\u015bwiadczalnej im. Marcelego Nenckiego PAN<\/em><\/p>\n

“Przyczynek do naszej flory ichtyologicznej” (Pamie\u0328tnik fizyograficzny, t. IX , 1889), rozprawa pos\u0301wie\u0328cona rodzinie Gobiidae, p\u0119po\u0301wki (babki), be\u0328da\u0328ca uzupe\u0142nieniem po przedniej. Jest to opis monograficzny rodzaju Gobio z 5 gatunkami, do kto\u0301rych autor doda\u0142 spis ryb krajowych, obejmuja\u0328cy 94 gatunki, z wskazaniem ich rozmieszczenia geograficznego w wodach systematu ba\u0142tyckiego i czarnomorskiego, trybu \u017cycia ich osiad\u0142ego lub we\u0328drownego, tudzie\u017c stanowiska, wraz z nazwami naukowemi i potocznemi polskiemi.<\/p>\n

Ostatnia\u0328 rozprawa\u0328 z dziedziny ichtyologii jest “Przyczynek do fauny ichtyologicznej” (Pam. fizyogr., tom X, 1890 r.). Po wyczerpaniu w handlu ksie\u0328garskim “Systematycz nego przegla\u0328du” etc. z r. 1864, Wa\u0142ecki, pragna\u0328c przyjs\u0301c\u0301 z pomoca\u0328 tym, kto\u0301rzyby sie\u0328 chcieli zaja\u0328c\u0301 poznaniem fauny ryb krajowych, opracowa\u0142 “Skorowidz do fauny ichtyologicznej Polski” do u\u017cytku w poszukiwaniach po kraju. Rozpoczyna od opisu 3-ch podgromad ryb i u\u0142o\u017cenia ich w tablice\u0328 synoptyczna\u0328, przechodzi do tres\u0301ciwego opisu rze\u0328do\u0301w, rodzin, rodzajo\u0301w i gatunko\u0301w, podaja\u0328c wsze\u0328dzie tablice synoptyczne, u\u0142atwiaja\u0328ce niezmiernie okres\u0301lenie danej ryby.<\/p>\n

Opro\u0301cz prac specyalnych wysokiej wartos\u0301ci dla fauny krajowej, kto\u0301rych tres\u0301c\u0301 zosta\u0142a przytoczona, Wa\u0142ecki pisa\u0142 wiele artyku\u0142o\u0301w drobniejszych, sprawozdawczych, informacyjnych i krytycznych, kto\u0301re umieszcza\u0142 w Bibliotece warszawskiej jako sta\u0142y wspo\u0301\u0142pracownik; nadto by\u0142 wspo\u0301\u0142pracownikiem pierwszej Encyklopedyi Orgelbranda. T\u0142umaczy\u0142 na je\u0328zyk polski Zoologia\u0328 d-ra Fryderyka Schoedlera (z Ksie\u0328gi przyrody), kto\u0301rej wydanie drugie wysz\u0142o w 1873 r. Dzie\u0328ki doskona\u0142emu przek\u0142adowi polskiemu, ksi\u017ca\u0328ka ta w swoim czasie oddawa\u0142a niema\u0142e us\u0142ugi ucza\u0328cej sie\u0328 m\u0142odzie\u017cy. W reszcie by\u0142 che\u0328tnym i \u017cyczliwym, choc\u0301 niestety rzadkim wspo\u0301\u0142pracownikiem Wszechs\u0301wiata.<\/p>\n

Wa\u0142ecki nale\u017ca\u0142 do wygasaja\u0328cego ju\u017c typu mi\u0142os\u0301niko\u0301w nauki starej daty, albo raczej by\u0142 tego typu najlepszym i najsympatyczniejszym przedstawicielem. Rozmi\u0142owany w przyrodzie ca\u0142a\u0328 si\u0142a\u0328 gora\u0328cego swego serca, najwy\u017csze dla siebie zadowolenie znajdowa\u0142 w zg\u0142e\u0328bianiu tych jej tajemnic, z kto\u0301remi ona che\u0328tnie sie\u0328 zwierza cz\u0142owiekowi, umieja\u0328ce mu patrzec\u0301 i poznawac\u0301 bez pomocy sztucznego aparatu dzisiejszych badan\u0301 naukowych. A patrzec\u0301 i rozumiec\u0301 umia\u0142, jak ma\u0142o kto w s\u0301wiecie: przyuczy\u0142o go do tego d\u0142ugoletnie poufa\u0142e obcowanie z przyroda\u0328. Nie stroni\u0142 jednak i od ksia\u0328g re\u0328ka\u0328 ludzka\u0328 pisanych, owszem gruntownym by\u0142 znawca\u0328 literatury specyalnej, a ju\u017c zw\u0142aszcza tych ma\u0142o dzisiaj doste\u0328pnych, nawpo\u0301\u0142 zapomnianych dzie\u0142 dawniejszych mistrzo\u0301w nauki,kto\u0301re jednak nigdy byc\u0301 nie przestana\u0328 fundamentem i zre\u0328bem dzisiejszego nauk przyrodniczych rozwoju. Zawo\u0301d uczonego pojmowa\u0142 szczytnie, jako rodzaj kap\u0142an\u0301skiego powo\u0142ania, a podszywa nie pod p\u0142aszcz nauki jakichs\u0301 celo\u0301w ubocznych wydawa\u0142o mu sie\u0328 zawsze kupczeniem w s\u0301wia\u0328tyni. Nigdy te\u017c z nauki nie czyni\u0142 warsztatu zarobkowego: umiarkowany w swych potrzebach do ostatecznych prawie granic mo\u017cliwos\u0301ci, umia\u0142 poprzestawac\u0301 na skromnej pensyjce, umia\u0142 nawet ze swych ma\u0142ych s\u0301rodko\u0301w dobrze czynic\u0301 potrzebuja\u0328cym. Umia\u0142 te\u017c cieszyc\u0301 sie\u0328 z drobnych us\u0301miecho\u0301w losu, gdy te niekiedy spotyka\u0142y jego samego, a ju\u017c szczego\u0301lniej – innych, jemu mi\u0142ych. D\u0142ugi jego \u017cywot, wype\u0142niony praca\u0328 cie\u0328\u017cka\u0328 i wytrwa\u0142a\u0328, by\u0142 wie\u0328c pogodny, na swo\u0301j sposo\u0301b szcze\u0328s\u0301liwy, a je\u017celi w czystej jego duszy znalaz\u0142a sie\u0328 kiedy kropla goryczy, chowa\u0142 ja\u0328 starannie przed okiem ludzkiem.<\/p>\n

Wa\u0142ecki mia\u0142 zawsze dla wszystkich dobry us\u0301miech i s\u0142owo przyjazne, nie znosi\u0142 tylko ob\u0142udy i k\u0142amstwa. M\u0142odzie\u017c, z kto\u0301ra\u0328 przez d\u0142ugi lat szereg spotyka\u0142 sie\u0328 cia\u0328gle, kocha\u0142 serdecznie, ale sposobem dawniejszych ojco\u0301w naszych, bez zewne\u0328trznych tej mi\u0142os\u0301ci objawo\u0301w, bez poufalenia sie\u0328 bli\u017cszego. Gdy jednak sz\u0142o o pomoc w rzeczach naukowych, nie by\u0142o granic jego \u017cyczliwej uczynnos\u0301ci.<\/p>\n

Nauczycielstwem publicznem ma\u0142o sie\u0328 zajmowa\u0142, nie odpowiada\u0142o ono jego poje\u0328ciom i upodobaniom. Nie by\u0142 te\u017c zbyt skory do pio\u0301ra, a to wszystko, co og\u0142osi\u0142 drukiem, przygotowywa\u0142 zwolna i nies\u0142ychanie starannie. Jego rozprawy uderzaja\u0328 tez wykon\u0301czeniem i ca\u0142kowitem panowaniem nad rzecza\u0328 opisywana\u0328. Niemniej uwagi godna jest ich strona zewne\u0328trzna: takich g\u0142e\u0328bokich znawco\u0301w je\u0328zyka, takich pisarzy, pe\u0142nych si\u0142y i wdzie\u0328ku w wyra\u017ceniach i zwrotach, ma\u0142o posiadamy w literaturze naszej, osobliwie w czasach ostatnich. Wa\u0142ecki by\u0142 ro\u0301wnie\u017c jednym z ostatnich mie\u0328dzy przyrodnikami naszymi znawco\u0301w \u0142aciny, a kiedy wiek se\u0328dziwy upomnia\u0142 sie\u0328 o swoje prawa, kiedy w ostatnich paru latach \u017cycia odetchna\u0328c\u0301 wonia\u0328 kwiato\u0301w mo\u017cna by\u0142o tylko w wyja\u0328tkowo ciche i ciep\u0142e dnie letnie, najmilszym towarzyszem chwil samotnych by\u0142 mu stary Horacy. Odczytywa\u0142 go i t\u0142umaczy\u0142 – dla siebie.<\/p>\n

Widza\u0328c zmierzch swego \u017cycia, na kto\u0301rem niema plamki ni skazy by najmniejszej, Wa\u0142ecki mia\u0142 prawo powto\u0301rzyc\u0301 za aposto\u0142em: “Dobry bo\u0301j przeby\u0142em, wiary-m dochowa\u0142”. Nic to, z\u0301e zw\u0142oki jego odprowadzi\u0142a do cichej mogi\u0142y niewielka tylko garstka dawnych druho\u0301w i m\u0142odzie\u017cy, \u017ce nad trumna\u0328 nie rozleg\u0142o sie\u0328 pochwalne s\u0142owo mowy pogrzebowej, \u017ce ani jeden dziennik s\u0142o\u0301wkiem nawet nie odda\u0142 ho\u0142du starej zas\u0142udze i cnocie. Pamie\u0328c\u0301 jego \u017cyc\u0301 be\u0328dzie w sercach tych, kto\u0301rym by\u0142o dano w obcowaniu z nim czerpac\u0301 zapa\u0142 do prawdy i wiedzy i pozostanie nazawsze w pis\u0301miennictwie naszem w postaci choc\u0301 nielicznych lecz trwalszych od spi\u017cu pomniko\u0301w.<\/p>\n

Autor: A. S\u0301. i Zn.
\n\u0179r\u00f3d\u0142o: “WSZECH\u015aWIAT” TYGODNIK POPULARNY, POS\u0301WIE\u0328CONY NAUKOM PRZYRODNICZYM. No 4, 24 stycznia 1897 r.<\/em><\/p>\n

\n\"\"<\/a>

Nekrolog Kt\u00f3ry ukaza\u0142 si\u0119 na \u0142amach pisma “Kurjer Warszawski” Nr. 158 z dnia 29 maja (10 czerwca) 1897 r.<\/em><\/p>\n

\n\"\"<\/a>

== \u015a. p . Antoni Wa\u0142ecki.<\/p>\n

Zmar\u0142 w Warszawie \u015b. p . Antoni Wa\u0142ecki, uczony przyrodnik.<\/p>\n

Urodzony w r. 1815-ym w \u0141ukowie, gimnazjum uko\u0144czy\u0142 w Lublinie, poczem uda\u0142 si\u0119 do Akademji medyko-chirurgicznej w Wilnie, gdzie studjowa\u0142 nauki przyrodnicza i lekarskie.<\/p>\n

Po odbyciu podr\u00f3\u017cy zagranic\u0119 osiad\u0142 Wa\u0142ecki na sta\u0142e w Warszawie i z zami\u0142owaniem odda\u0142 si\u0119 badaniom fauny krajowej. W r. 1860-ym zosta\u0142 uczony nasz pomocnikiem Feiiksa Jarockiego., dyrektora gabinet\u00f3w naukowych przy zbiorach okr\u0119gu naukowego warszawskiego.<\/p>\n

Po otwarciu Szko\u0142y G\u0142\u00f3wnej w r. 1862-im Wa\u0142ecki otrzyma\u0142 nominacj\u0119 na kustosza gabinetu mineralogicznego, kt\u00f3ry pod jego. opiek\u0105 r\u00f3s\u0142 szybko i w r. 1867-ym zawiera\u0142 13,314 egzemplarzy minera\u0142\u00f3w, ska\u0142 i skamienia\u0142o\u015bci.<\/p>\n

Zatwierdzony zosta\u0142 na tem samem stanowisku w r. 1869-ym w uniwersytecie warszawskim.<\/p>\n

Prace Wa\u0142eckiego, og\u0142oszone drukiem, s\u0105 nast\u0119puj\u0105ce: “O antylopach Azji \u015brodkowej,Przegl\u0105d polskich nazw ryb krajowych”, “Materja\u0142y do fauny ichtjologicznej Polski”, “Systematyczny przegl\u0105d ryb krajowych”, “Przegl\u0105d zwierz\u0105t ss\u0105cych krajowych”, “Fauna zwierz\u0105t ss\u0105cych Warszawy i jej stosunek do fauny ca\u0142ego kr\u0105ju”, “Materja\u0142y do z\u00f3ografji Polski”, “Przyczynek do fauny ichtjologicznej kraju”, “Wykaz spostrze\u017ce\u0144 fenologicznych”.<\/p>\n

Ostateczne wyniki prac Wa\u0142eckiego zawiera Pami\u0119tnik fizjograficzny<\/em>. S\u0105 to wykazy zwierz\u0105t ss\u0105cych, p\u0142az\u00f3w, skrzek\u00f3w i ryb,znajduj\u0105cych si\u0119 w kraju naszym, wykazy systematyczne, wedle gatunk\u00f3w u\u0142o\u017cone, zawieraj\u0105ce, obok tcrminologji \u0142aci\u0144skiej, wszystkie znane autorowi nazwy polskie oraz geograficzne, rozmieszczenie stworze\u0144 i obfite wskaz\u00f3wki
\nco do sposobu ich \u017cycia.<\/p>\n

“Kurjer Warszawski. Dodatek poranny.” Nr. 23 Dnia 23 stycznia 1897 r.<\/em><\/p>\n

\n\"\"<\/a>

== Po\u015bwi\u0119cenie tablicy.<\/p>\n

Dzisiaj, o godzinie 10-ej z rana, w ko\u015bciela Naj\u015bwi\u0119tszej Marji Pannv \u0141askawej (po-pijarskim) przy ulicy \u015aw\u0119toja\u0144skiej, wobec licznie zebranych przedstawicieli nauki, odby\u0142o si\u0119 nabo\u017ce\u0144stwo \u017ca\u0142obne za dusz\u0119 przyrodnika i pedagoga, \u015b. p. Antoniego Wa\u0142eckiego.<\/p>\n

Nast\u0119pnie odby\u0142o si\u0119 po\u015bwi\u0119cenie tablicy pami\u0105tkowej, wmurowanej w jednym z filar\u00f3w po lewej stronie \u015bwi\u0105tyni.<\/p>\n

Napis na tablicy marmurowej brzmi:
\n“Antoni Wa\u0142ecki, by\u0142y ucze\u0144 Akademji med. chirurgicznej wile\u0144skiej, Cz\u0142onek komisji fizjograficznej Akademji umiej\u0119tno\u015bci w Krakowie, ur. 12 czerwca 1815 r., umar\u0142 12 stycznia 1897 r. By\u0142 cz\u0142owiekiem cnotliwym i rozumnym; na polu bada\u0144 przyrody krajowej po\u0142o\u017cy\u0142 niezapomniane zas\u0142ugi. – Czciciele cn\u00f3t jego i pracy pami\u0105tk\u0119 t\u0119 k\u0142ad\u0105.”<\/p>\n

“Kurjer Warszawski” Nr. 160 Dnia 31 maja (12 czerwca ) 1897 r.<\/em><\/p>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

WSPOMNIENIE POS\u0301MIERTNE Antoni Wa\u0142ecki urodzi\u0142 sie\u0328 w 1815 roku w mies\u0301cie \u0141ukowie, gdzie te\u017c odebra\u0142 pocza\u0328tkowe wykszta\u0142cenie; wsta\u0328pi\u0142 naste\u0328pnie do gimnazjum w Lublinie, ukon\u0301czy\u0142 te\u0328 szko\u0142e\u0328 w r. 1836. w kto\u0301rym odrazu weszed\u0142 do by\u0142ej Akademii medyko-chirurgicznej w Wilnie; tu pos\u0301wie\u0328ca\u0142 sie\u0328 naukom przyrodniczym i lekarskim do roku 1838, w kto\u0301rym zmuszony do opuszczenia obranego zawodu, oddawa\u0142 sie\u0328 badaniom zoologicznym …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":5842,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[11],"tags":[536,299,1536,620,1670,2000,1262,2003,307,85,1992,2002,1998,2001,1999],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5757"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=5757"}],"version-history":[{"count":36,"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5757\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5843,"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5757\/revisions\/5843"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/5842"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=5757"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=5757"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=5757"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}