{"id":5973,"date":"2017-12-18T13:25:21","date_gmt":"2017-12-18T11:25:21","guid":{"rendered":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/?p=5973"},"modified":"2017-12-18T13:25:21","modified_gmt":"2017-12-18T11:25:21","slug":"tunel-pod-lukowem","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/?p=5973","title":{"rendered":"Tunel pod \u0141ukowem"},"content":{"rendered":"
Jerzy Kasprzycki<\/h6>\n

Nawet Henryk Sienkiewicz zosta\u0142 osobi\u015bcie wmieszany w t\u0119 afer\u0119, cho\u0107 z \u0141ukowem wi\u0105za\u0142o go tyle, \u017ce si\u0119 urodzi\u0142 w tutejszych stronach przed 120 laty. Ale \u0142ukowianie w swym ci\u0119\u017ckim strapieniu podchwycili i ten fakt i okoliczno\u015b\u0107 zgo\u0142a postronn\u0105 istnienia przy ulicy Sienkiewicza pomnika – nieco ju\u017c nadkruszonego – na kt\u00f3rym przy du\u017cym nat\u0119\u017ceniu dobrej woli mo\u017cna odcyfrowa\u0107 nazwisko autora “Krzy\u017cak\u00f3w”.<\/p>\n

Jeden z moich rozm\u00f3wc\u00f3w wywodzi\u0142 wi\u0119c dramatycznie:<\/p>\n

– \u015alicznie to b\u0119dzie wygl\u0105da\u0107, dom wariat\u00f3w obok popiersia Sienkiewicza. I to w\u0142a\u015bnie w roku jubileuszowym !<\/p>\n

A wi\u0119c zrobiono wszystko, aby spraw\u0119 zagmatwa\u0107, rozj\u0105trzy\u0107, doprowadzi\u0107 do absurdu. Po co? Dlaczego? Na to w\u0142a\u015bnie pytanie nie potrafi\u0119 odpowiedzie\u0107, wol\u0119 wi\u0119c raczej opisa\u0107 co widzia\u0142em i s\u0142ysza\u0142em w \u0141ukowie.<\/p>\n

Fakty wyj\u015bciowe: od lat s\u0142u\u017cba zdrowia stwierdza wzrastaj\u0105ce nasilenie chor\u00f3b psychicznych na wsi. Dla mieszczucha, koj\u0105cego pod wiejsk\u0105 grusz\u0105 sko\u0142atane nerwy, wyda\u0107 si\u0119 to mo\u017ce paradoksem. Nie ulega jednak w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce wsp\u00f3\u0142czesne konflikty obyczajowe i rodzinne wyst\u0119puj\u0105 tu znacznie ostrzej, wci\u0105\u017c w warunkach nietolerancji i nacisku \u015brodowiska, przeciwnego z zasady np. rozwodom. Cz\u0119stym t\u0142em schorze\u0144 psychicznych jest r\u00f3wnie\u017c alkoholizm i jego skutki genetyczne (znany psychiatrom typ schizofrenika-chuligana z pokole\u0144, sp\u0142odzonych w wojennym i powojennym okresie “bimbrowym”.<\/p>\n

P\u00f3\u0142nocna cz\u0119\u015b\u0107 rolniczej Lubelszczyzny nie mia\u0142a dotychczas szpitala psychiatrycznego. Wieloletnie starania lekarzy odnios\u0142y jednak skutek: w planach inwestycyjnych s\u0142u\u017cby zdrowia znaleziono na\u0144 miejsce i wybrano lokalizacj\u0119 w \u0141ukowie.<\/p>\n

I tu rozpoczyna si\u0119 pierwsza faza konfliktu: protest \u0142ukowian przeciwko samej idei lokowania szpitala psychiatrycznego w\u0142a\u015bnie w ich mie\u015bcie. Niestety, w spo\u0142ecze\u0144stwie naszym wszystko, co ma jaki\u015b zwi\u0105zek z psychiatri\u0105, uwa\u017cane jest za “dom wariat\u00f3w”. Niewiedza i hipokryzja, zabobon i nietolerancja sk\u0142adaj\u0105 si\u0119 na atmosfer\u0119, w kt\u00f3rej nawet inteligentni ludzie pukaj\u0105 si\u0119 w czo\u0142o i robi\u0105 g\u0142upie miny, gdy mowa o Tworkach lub podlubelskich Abramowicach. Dla wielu \u015bwiat\u0142ych sk\u0105din\u0105d obywateli \u0141ukowa zapowied\u017a budowy szpitala psychiatrycznego oznacza\u0142a nie post\u0119p w rozwoju s\u0142u\u017cby zdrowia, nie dobrodziejstwo dla setek chorych, lecz jak\u0105\u015b irracjonaln\u0105 ha\u0144b\u0119, plam\u0119 na opinii miasta o tradycjach, si\u0119gaj\u0105cych przecie\u017c czas\u00f3w Boles\u0142awa Wstydliwego (nomen omen).<\/p>\n

*<\/strong><\/p>\n

Ale irracjonalne pobudki tego protestu znalaz\u0142y szybko zupe\u0142nie racjonalistyczn\u0105 podbudow\u0119. Sta\u0142o si\u0119 bowiem wiadome gdzie mianowicie ma by\u0107 konkretnie postawiony \u00f3w demoniczny gmach; prawie w centrum miasta, obok parku, boiska sportowego i szko\u0142y, na dzia\u0142kach budowlanych, kt\u00f3rych w\u0142a\u015bciciele zostan\u0105 wyw\u0142aszczeni.<\/p>\n

Wytykaj\u0105c dotychczas \u0142ukowianom ich obywatelsk\u0105, egoistyczn\u0105 postaw\u0119 protestu przeciwko niezb\u0119dnej inwestycji spo\u0142ecznej musz\u0119 przyzna\u0107 im wiele racji w drugiej fazie konfliktu. Rzeczywi\u015bcie, k\u0142\u00f3ci si\u0119 ze zdrowym rozs\u0105dkiem koncept budowania zak\u0142adu leczniczego o tak specyficznym charakterze w g\u0119sto zamieszkanej, miejskiej dzielnicy. A tereny znacznie odpowiedniejsze, bardziej izolowane i o wi\u0119kszych walorach krajobrazowych, tak wa\u017cnych w terapii psychiatrycznej, znale\u017a\u0107 mo\u017cna na poboczach \u0141ukowa i w najbli\u017cszych okolicach.<\/p>\n

Projektodawcy proponowanej obecnie lokalizacji maj\u0105 oczywi\u015bcie sw\u00f3j argument; blisko\u015b\u0107 istniej\u0105cego szpitala miejskiego, kt\u00f3ry mia\u0142by by\u0107 po\u0142\u0105czony z now\u0105 plac\u00f3wk\u0105 tunelem podziemnym (!). U\u0142atwia\u0142oby to prac\u0119 lekarzy i umo\u017cliwi\u0142o wsp\u00f3lne korzystanie z istniej\u0105cej kot\u0142owni, pralni, kuchni i innych urz\u0105dze\u0144 gospodarczych.<\/p>\n\"\"<\/a>

(Na podstawie oryginalnej mapki z artyku\u0142u)<\/em><\/p>\n

Oponenci najpierw d\u0142ugo i serdecznie si\u0119 \u015bmiej\u0105, gdy padnie s\u0142owo: “tunel”. Ma ono w \u0141ukowie ten sam d\u017awi\u0119k, jak niegdy\u015b we Francji “afera panamska”. Przedsi\u0119wzi\u0119cie trudne i kosztowne, typowy kwiatek przy ko\u017cuchu w obliczu innych pilnych potrzeb miasta. Ale nie chodzi nawet o rachunek ekonomiczny. Nieszcz\u0119sny tunel budzi \u015bmiech i drwin\u0119 jako symbol tego przedsi\u0119wzi\u0119cia. Mo\u017cna udowodni\u0107 \u015bcis\u0142ym rachunkiem technicznym , \u017ce kot\u0142ownia i inne istniej\u0105ce ju\u017c instalacje z trudem zaspokajaj\u0105 potrzeby szpitala miejskiego w jego obecnych rozmiarach. A problem wyw\u0142aszczenia kilkunastu dzia\u0142ek na obszarze na oko\u0142o 6 hektar\u00f3w ? S\u0105 to domki jednorodzinne, otoczone ogrodami i sadami. Dwa z nich wybudowane zosta\u0142y w ostatnich latach, na podstawie wydanej przez w\u0142adze urbanistyczne sta\u0142ej lokalizacji.<\/p>\n

Wyw\u0142aszczenie niesie za sob\u0105 nie tylko k\u0142opoty osobiste mieszka\u0144c\u00f3w, kt\u00f3rzy ulokowali to dorobek ca\u0142ego \u017cycia, ale i powa\u017cne obci\u0105\u017cenie dla gospodarki miejskiej.<\/p>\n

Trzeba zap\u0142aci\u0107 nie – jak w innych, proponowanych miejscach – za ziemi\u0119 orn\u0105 lub \u0142\u0105ki, lecz za pe\u0142nowarto\u015bciowe dzia\u0142ki budowlane, budynki, ogrody i sady. Trzeba zapewni\u0107 wyw\u0142aszczonym lokale zast\u0119pcze. Trzeba wreszcie – i nieb\u0142ahy to problem moralno-polityczny – niejako zaprze\u0107 si\u0119 samego siebie, uniewa\u017cni\u0107 decyzje o sta\u0142ej lokalizacji, wydane zaledwie przed kilku laty na podstawie urz\u0119dowych, d\u0142ugofalowych plan\u00f3w urbanistycznych.<\/p>\n

*<\/strong><\/p>\n

I tu dochodzimy do sedna sporu. Jest to sp\u00f3r o metod\u0119. O spos\u00f3b za\u0142atwienia sprawy, o stosunek do niej miejscowych w\u0142adz. Plany mog\u0105 si\u0119 oczywi\u015bcie zmienia\u0107, “\u017celazne” decyzje trzeba nieraz cofa\u0107, ale wa\u017cne jest, w jakiej to wszystko odbywa si\u0119 atmosferze: czy przy wsp\u00f3\u0142pracy i zaufaniu spo\u0142ecze\u0144stwa, czy samotrze\u0107, konspiracyjnie.<\/p>\n

Jest znamienne, \u017ce zainteresowani obywatele \u0141ukowa oficjalnie o niczym dotychczas nie wiedz\u0105. Tak wa\u017cne dla nich projekty, bliskie ju\u017c finalizacji (otwarto kredyty wst\u0119pne), kr\u0105\u017c\u0105 nad domkami i ogrodami przy ul. Sienkiewicza i 700-lecia jak blade widmo bez twarzy.<\/p>\n

Informacje pochodz\u0105 ze \u017ar\u00f3de\u0142 prywatnych, tak jak oczywi\u015bcie superprywatne jest doniesienie, jakoby jeden z miejscowych notabli wyrazi\u0142 si\u0119, \u017ce na przek\u00f3r wszystkiemu przeforsuje decyzj\u0119 o obecnej lokalizacji, “Bo – mia\u0142 powiedzie\u0107 \u00f3w \u0142ukowski Gromow\u0142adny – og\u00f3rek mi na d\u0142oni wyro\u015bnie, je\u015bli nie zbudujemy w tym miejscu szpitala i tunnelu. Ten szpital ma by\u0107 ukoronowaniem mojej tu dzia\u0142alno\u015bci administracyjnej”.<\/p>\n

Pomijaj\u0105c w\u0105tpliw\u0105 wiarygodno\u015b\u0107 tej relacji, nale\u017cy zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na powtarzaj\u0105cy si\u0119 w niej zwrot “na przek\u00f3r”. Na przek\u00f3r komu i czemu? Dlaczego nie spr\u00f3bowano nawi\u0105za\u0107 cho\u0107by tej nici kontaktu w\u0142adzy i spo\u0142ecze\u0144stwa, jak\u0105 by\u0142oby zebranie informacyjne z zainteresowanymi? Dosz\u0142o do takiego paradoksu, \u017ce delegacje mieszka\u0144c\u00f3w je\u017cd\u017c\u0105 do Lublina, skar\u017c\u0105 si\u0119 w Warszawie, bowiem w \u0141ukowie nie mog\u0105 znale\u017a\u0107 dost\u0119pu do \u017cadnych informacji i wyja\u015bnie\u0144.<\/p>\n

Nie s\u0105 to bynajmniej subiektywne wra\u017cenia os\u00f3b bezpo\u015brednio zainteresowanych. Sam rozmawia\u0142em z gospodarzem miasta – przewodnicz\u0105cym Prez. MRN – kt\u00f3ry da\u0142 mi dyplomatycznie do do zrozumienia, \u017ce osobi\u015bcie nie jest entuzjast\u0105 budowy szpitala psychiatrycznego w proponowanym obecnie miejscu, ale natychmiast zastrzeg\u0142 si\u0119, \u017ce … nie zna bli\u017cej tej sprawy, bo inwestycja podlega w\u0142adzom powiatowym. A wi\u0119c jak to? Niemal w centrum miasta trwa konflikt, \u015bcieraj\u0105 si\u0119 opinie, a w\u0142adze miejskie umywaj\u0105 r\u0119ce i pierzchaj\u0105 na z g\u00f3ry upatrzone pozycje formalnego podporz\u0105dkowania si\u0119 w\u0142adzom zwierzchnim…<\/p>\n

Wspomnia\u0142em ju\u017c, jakie opory budzi\u0142a od samego pocz\u0105tku koncepcja szpitala psychiatrycznego w \u0141ukowie. W\u0105tpliwo\u015bci te mo\u017cna by\u0142o roz\u0142adowa\u0107, Nie metod\u0105 formalizmu, tylko na forum spo\u0142ecznym, poprzez akcj\u0119 informacyjn\u0105 i wyja\u015bniaj\u0105c\u0105, w ogniu k\u0142opotliwej na pewno, ale oczyszczaj\u0105cej dyskusji.<\/p>\n

W tej chwili stosunek mieszka\u0144c\u00f3w \u0141ukowa do jednej z powa\u017cnych , potrzebnych i pilnych w tym regionie inwestycji jest oboj\u0119tny – lub niech\u0119tny. Plany zosta\u0142y przywiezione w teczkach z Warszawy i z Lublina. Plany zosta\u0142y zamkni\u0119te w biurkach miejscowych urz\u0119dnik\u00f3w.<\/p>\n

Narzekamy na niedobr\u0105 cz\u0119sto atmosfer\u0119 ma\u0142ych miast, na indyferentyzm spo\u0142eczny i obywatelsk\u0105 oboj\u0119tno\u015b\u0107 miejscowej inteligencji. Wiele o tym pisano w publikowanym obecnie na \u0142amach “\u017bycia” cyklu “Miejsce m\u0142odej inteligencji”. A jednocze\u015bnie lekcewa\u017cy si\u0119 przy r\u00f3\u017cnych okazjach opinie, niepokoje i sentymenty tych w\u0142a\u015bnie ludzi, na kt\u00f3rych aktywno\u015bci i energii chcemy wiele budowa\u0107. Nie chodzi przecie\u017c o tych kilka zagro\u017conych wyw\u0142aszczeniem domk\u00f3w, lecz o klimat zaufania i wsp\u00f3\u0142pracy.<\/p>\n

W \u0141ukowie ma powsta\u0107 po\u017cyteczna plac\u00f3wka s\u0142u\u017cby zdrowia. P\u00f3\u0142nocna Lubelszczyzna czeka na szpital dla psychicznie chorych. Ale po co stwarza\u0107 wok\u00f3\u0142 tej wa\u017cnej sprawy tak nerwow\u0105 atmosfer\u0119? <\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: “\u017bycie Radomskie” Nr 149 \u015aroda, 22 czerwca 1966 roku<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Jerzy Kasprzycki Nawet Henryk Sienkiewicz zosta\u0142 osobi\u015bcie wmieszany w t\u0119 afer\u0119, cho\u0107 z \u0141ukowem wi\u0105za\u0142o go tyle, \u017ce si\u0119 urodzi\u0142 w tutejszych stronach przed 120 laty. Ale \u0142ukowianie w swym ci\u0119\u017ckim strapieniu podchwycili i ten fakt i okoliczno\u015b\u0107 zgo\u0142a postronn\u0105 istnienia przy ulicy Sienkiewicza pomnika – nieco ju\u017c nadkruszonego – na kt\u00f3rym przy du\u017cym nat\u0119\u017ceniu dobrej woli mo\u017cna odcyfrowa\u0107 nazwisko …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":6137,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[30],"tags":[2017,328,1952,272,2018],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5973"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=5973"}],"version-history":[{"count":15,"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5973\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6021,"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5973\/revisions\/6021"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/6137"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=5973"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=5973"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=5973"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}