{"id":6687,"date":"2014-09-10T22:40:29","date_gmt":"2014-09-10T20:40:29","guid":{"rendered":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/?p=6687"},"modified":"2018-06-10T22:48:33","modified_gmt":"2018-06-10T20:48:33","slug":"tajna-organizacja-nauczycielska-w-powiecie-lukowskim","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/?p=6687","title":{"rendered":"Tajna Organizacja Nauczycielska w powiecie \u0142ukowskim"},"content":{"rendered":"

W ko\u0144cu pa\u017adziernika 1939 r. w Warszawie rozpocz\u0119\u0142a dzia\u0142alno\u015b\u0107 Tajna Organizacja Nauczycielska (TON). Powsta\u0142a ona na bazie przedwojennego Zwi\u0105zku Nauczycielstwa Polskiego. Dzia\u0142acze z Centrali rozpocz\u0119li organizowanie sieci podziemnej TON w wojew\u00f3dztwach, powiatach i gminach. Na czele Okr\u0119gowej Pi\u0105tki TON w Lublinie sta\u0142 do 1941 r. W\u0142adys\u0142aw Petrykiewicz<\/strong>, dotychczasowy prezes Zarz\u0105du Okr\u0119gowego ZNP, a po jego \u015bmierci Wiktor Helman, kt\u00f3ry pozosta\u0142 na tym stanowisku do lipca 1944 roku.<\/p>\n

W listopadzie 1939 roku powsta\u0142a w \u0141ukowie Powiatowa Pi\u0105tka TON. Zorganizowano j\u0105 przy wsp\u00f3\u0142udziale prezesa Zarz\u0105du Okr\u0119gu ZNP w Lublinie W\u0142adys\u0142awa Petrykiewicza<\/strong> oraz dyrektora Pa\u0144stwowego Gimnazjum i Liceum im. T. Ko\u015bciuszki w \u0141ukowie Piotra Krechowicza<\/strong>. Kierownicz\u0105 Pi\u0105tk\u0119 TON tworzyli dzia\u0142acze przedwojennego Zarz\u0105du Oddzia\u0142u ZNP: Stanis\u0142aw Brzozowski<\/strong> – przewodnicz\u0105cy do 1940 roku, prezes Zarz\u0105du Oddzia\u0142u Powiatowego, kierownik Szko\u0142y Powszechnej w Staninie, J\u00f3zef Cap<\/strong> – przewodnicz\u0105cy od 1940 do 1943 roku. wiceprezes zarz\u0105du Oddzia\u0142u, nauczyciel Szko\u0142y Powszechnej w Trzebieszowie, Tadeusz Szepe\u0142ak<\/strong> – przewodnicz\u0105cy od 1943 roku do wyzwolenia, cz\u0142onek Zarz\u0105du Oddzia\u0142u ZNP, nauczyciel Szko\u0142y Powszechnej w Trzebieszowie i cz\u0142onkowie: Adam Ko\u0142odziej<\/strong> – nauczyciel Szko\u0142y Powszechnej w \u0141ukowie oraz W\u0142adys\u0142aw Pr\u00f3chniewicz<\/strong> – nauczyciel SP w Wojcieszkowie.<\/p>\n

W czerwcu 1940 roku Stanis\u0142aw Brzozowski<\/strong> zosta\u0142 aresztowany i wywieziony do obozu koncentracyjnego, w rok p\u00f3\u017aniej to samo spotka\u0142o Adama Ko\u0142odzieja<\/strong> z \u0141ukowa, a w 1943 roku wywieziono r\u00f3wnie\u017c J\u00f3zefa Capa<\/strong> do obozu zag\u0142ady w Hamburgu. W\u0142adys\u0142aw Pr\u00f3chniewicz<\/strong> od 1940 r. musia\u0142 si\u0119 ukrywa\u0107. Od 1942 r. do ko\u0144ca okupacji dzia\u0142alno\u015bci\u0105 TON w powiecie \u0142ukowskim kierowa\u0142 samodzielnie Tadeusz Szepelak<\/strong>.<\/p>\n

Powsta\u0142a na tym terenie w 1942 r. Powiatowa Komisja O\u015bwiaty i Kultury, podlegaj\u0105ca rz\u0105dowi emigracyjnemu, \u015bci\u015ble wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142a z Powiatow\u0105 Pi\u0105tk\u0105 TON. Niekt\u00f3rzy przedwojenni dzia\u0142acze ZNP<\/strong> pe\u0142nili funkcje kierownicze w obydwu organizacjach. Kierownictwo PKOiK tworzyli: J\u00f3zef Cap<\/strong> – kierownik do 1943 r., Tadeusz Szepelak<\/strong> – kierownik od 1943 r. do wyzwolenia tych ziem w lipcu 1944 r., Bronis\u0142awa Junkieles<\/strong> – odpowiedzialna za szkolnictwo \u015brednie og\u00f3lnokszta\u0142c\u0105ce, dyrektor Pa\u0144stwowego Gimnazjum im. H. Sienkiewicza Towarzystwa Szko\u0142y \u015aredniej w \u0141ukowie, Stanis\u0142aw Maj<\/strong> – nadzorowa\u0142 szkolnictwo powszechne w powiecie, kierownik Szko\u0142y Powszechnej w Burcu.<\/p>\n

W pocz\u0105tkach stycznia 1940 r. kierownictwo Powiatowej Pi\u0105tki TON podj\u0119\u0142o organizacj\u0119 tajnego nauczania w powiecie \u0142ukowskim. W celu usprawnienia pracy powiat podzielono na cztery rejony pod opiek\u0105 wybranych nauczycieli: Rejon I – J\u00f3zef Cap<\/strong>, Tadeusz Szepelak<\/strong> – gminy: Celiny, \u0141uk\u00f3w, Trzebiesz\u00f3w; Rejon II – Piotr Krawczuk<\/strong> – gminy: Go\u0142\u0105bki, Ulan oraz wie\u015b Domaszewnica z gm. \u0141uk\u00f3w; Rejon III – Stanis\u0142aw Maj<\/strong> – gminy: Bia\u0142obrzegi, Gu\u0142\u00f3w, Kock, \u0141ysobyki, Serokomla, Wojcieszk\u00f3w; Rejon IV – Henryka Brzozowska<\/strong> – gminy: D\u0105bie, Radory\u017c, Stanin, Tuchowicz.<\/p>\n

Miasto Stoczek \u0141ukowski oraz gminy: Jarczew, Mys\u0142\u00f3w i Prawda Stara w 1940 roku w\u0142\u0105czone zosta\u0142y do powiatu garwoli\u0144skiego i mia\u0142y swoich opiekun\u00f3w w osobach Mariana Jaworskiego<\/strong> z Garwolina oraz Stanis\u0142awa Budzy\u0144skiego<\/strong> ze Stoczka \u0141uk.<\/p>\n

W poszczeg\u00f3lnych gminach dzia\u0142ali pe\u0142nomocnicy. Uda\u0142o si\u0119 ustali\u0107 jedynie opiekuna na gmin\u0119 Serokomla i miasto Kock. By\u0142 to J\u00f3zef Polisiakiewicz<\/strong> – kierownik szko\u0142y w Krz\u00f3wce.<\/p>\n

Opr\u00f3cz tajnego nauczania dzia\u0142alno\u015b\u0107 TON obejmowa\u0142a m.in.: organizowanie szeroko zakrojonej akcji samopomocy kole\u017ce\u0144skiej poprzez pomoc materialn\u0105 i finansow\u0105, pomoc \u015bciganym i prze\u015bladowanym nauczycielom, zaopatrywanie uczni\u00f3w w podr\u0119czniki i lektury szkolne, niezb\u0119dne w tajnym nauczaniu, dokonywanie wyp\u0142at za prowadzenie tajnego nauczania, sabotowanie zalece\u0144 okupacyjnych w\u0142adz o\u015bwiatowych.<\/p>\n

Tajne nauczanie polega\u0142o na prowadzeniu nauki w warunkach konspiracyjnych wed\u0142ug program\u00f3w przedwojennych. By\u0142o reakcj\u0105, przede wszystkim nauczycieli, na narzucone przez okupanta ograniczenia dost\u0119pu do nauki w szko\u0142ach powszechnych, jak i na ca\u0142kowite zamkni\u0119cie szk\u00f3\u0142 \u015brednich.<\/p>\n

Wyst\u0119powa\u0142y dwa nurty tajnego nauczania: zorganizowane i niezorganizowane. Niezorganizowane wyra\u017ca\u0142o si\u0119 kszta\u0142ceniem m\u0142odzie\u017cy na poziomie powszechnym i \u015brednim bez formalnego powi\u0105zania z szersz\u0105 konspiracj\u0105 o\u015bwiatow\u0105. By\u0142o to nauczanie indywidualne i w zespo\u0142ach, w oderwaniu od ca\u0142okszta\u0142tu tajnej o\u015bwiaty.<\/p>\n

W obydwu nurtach konspiracyjnego nauczania na poziomie szko\u0142y powszechnej i \u015bredniej brali udzia\u0142 nauczyciele, studenci, lekarze, in\u017cynierowie, prawnicy, a nawet uczniowie i uczennice szk\u00f3\u0142 \u015brednich.<\/p>\n

W wielu miejscowo\u015bciach powiatu \u0142ukowskiego tajne nauczanie prowadzone by\u0142o przy jawnym w szkole, np. w Aleksandrowie, Celinach, Jakuszach, Jarczewie, K\u0119pkach, Kobia\u0142kach Starych, Lisikierzu, Mys\u0142owie, Paskudach, Rolach, Rosach, Sarnowie, Tuchowiczu, Zarzeczu i wielu innych.<\/p>\n

Najcz\u0119\u015bciej zaj\u0119cia komplet\u00f3w tajnego nauczania odbywa\u0142y si\u0119 w mieszkaniach prywatnych. Tak by\u0142o w \u0141ukowie, Czer\u015bli, Jakuszach, Jarczewie, Lisikierzu, Staninie, Szaniawach, Tuchowiczu i innych miejscowo\u015bciach. O\u015brodki tajnego nauczania w kilku przypadkach znajdowa\u0142y si\u0119 we wsiach po\u0142o\u017conych na uboczu, z dala od szlak\u00f3w komunikacyjnych. Nale\u017ca\u0142y do nich: Czer\u015bl, G\u0105ska, Borowina, Jakusze, Lisikierz, Jeleniec, K\u0119pki, Sarn\u00f3w i inne.<\/p>\n

W tajnym nauczaniu stosowano niekonwencjonalne metody pracy dydaktycznej: ma\u0142a liczba uczestnik\u00f3w kompletu, wyk\u0142ady, nauczanie r\u00f3\u017cnych przedmiot\u00f3w przez nauczycieli pokrewnych specjalno\u015bci. Liczba uczni\u00f3w w kompletach waha\u0142a si\u0119 od 1 do 12 os\u00f3b. Wi\u0119ksza cz\u0119\u015b\u0107 tajnych komplet\u00f3w by\u0142a czynna przez ca\u0142y rok szkolny. Cz\u0119stotliwo\u015b\u0107 odbywaj\u0105cych si\u0119 lekcji by\u0142a r\u00f3\u017cna, w niekt\u00f3rych kompletach nauka odbywa\u0142a si\u0119 codziennie (Czer\u015bl, K\u0119pki), w innych, co drugi dzie\u0144 (Jakusze. Stanin).<\/p>\n

Zaopatrzenie w podr\u0119czniki by\u0142o bardzo r\u00f3\u017cne. W Jele\u0144cu ten problem nie istnia\u0142, gdy\u017c wszyscy uczniowie je posiadali. Natomiast w Aleksandrowie dzieci zmuszone by\u0142y uczy\u0107 si\u0119 bez podr\u0119cznik\u00f3w. W Kol. Czer\u015bl na tajnych kompletach gimnazjalnych wytworzy\u0142a si\u0119 inna sytuacja, gdy\u017c na jedn\u0105 wie\u015b przypada\u0142 jeden podr\u0119cznik do ka\u017cdego przedmiotu. Na te komplety ucz\u0119szcza\u0142a m\u0142odzie\u017c z 10 okolicznych miejscowo\u015bci.<\/p>\n

W mniejszych o\u015brodkach nauczania nauczyciele zakonspirowanych gimnazj\u00f3w i lice\u00f3w uczyli po kilka przedmiot\u00f3w. Zdarza\u0142y si\u0119 komplety prowadzone przez jedn\u0105 osob\u0119. Tak by\u0142o w Jadwisinie i Szaniawach.<\/p>\n

Op\u0142aty rodzic\u00f3w za prac\u0119 nauczycieli na tajnych kompletach by\u0142y zr\u00f3\u017cnicowane. Niekt\u00f3rzy nauczyciele brali niewielkie wynagrodzenie finansowe oraz w naturze, w postaci \u015brodk\u00f3w \u017cywno\u015bciowych (mleko, mas\u0142o, ziemniaki, warzywa, m\u0105ka, r\u0105banka).<\/p>\n

Obok prowadzenia nauczania jawnego, szereg szk\u00f3\u0142 uzupe\u0142nia\u0142o swoj\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 tajnym nauczaniem, obejmuj\u0105cym szczeg\u00f3lnie przedmioty zakazane przez okupanta albo nawet wszystkie wed\u0142ug programu przedwojennego.<\/p>\n

W tajnym nauczaniu na poziomie szko\u0142y powszechnej bra\u0142o udzia\u0142 188 nauczycieli, z tego nauczanie tajne zorganizowane prowadzi\u0142o 88 nauczycieli.<\/p>\n

Liczba 188 nauczycieli jest wysok\u0105 zwa\u017cywszy, \u017ce przed wojn\u0105 w szkolnictwie powszechnym tego powiatu pracowa\u0142o 356 os\u00f3b. \u015awiadczy to o tym, \u017ce tajne nauczanie odbywa\u0142o si\u0119 prawie w ka\u017cdej miejscowo\u015bci szkolnej. Okres pracy w tajnej o\u015bwiacie by\u0142 r\u00f3\u017cny – od kilku miesi\u0119cy do kilku lat.<\/p>\n

Tajne nauczanie na poziomie szko\u0142y powszechnej w powiecie by\u0142o dobrze rozwini\u0119te. Bra\u0142a w nim udzia\u0142 du\u017ca liczba nauczycieli, kt\u00f3rzy z nara\u017ceniem \u017cycia pe\u0142nili sw\u00f3j patriotyczny i zawodowy obowi\u0105zek.<\/p>\n

Tajne nauczanie na poziomie szko\u0142y \u015bredniej rozwin\u0119\u0142o si\u0119 u nas na du\u017c\u0105 skal\u0119, podobnie jak w innych rejonach GG. Pracowa\u0142o w nim 89 nauczycieli. Nauczyciele ci prowadzili tajne komplety w 18 o\u015brodkach. Najwi\u0119kszym z nich by\u0142 \u0141uk\u00f3w. W tym mie\u015bcie w tajnej pracy bra\u0142o udzia\u0142 29 nauczycieli. Znacznie mniej, bo 11 os\u00f3b pracowa\u0142o w Jele\u0144cu, po 10 w Stoczku \u0141ukowskim i w Staninie. Sze\u015bciu nauczycieli bra\u0142o udzia\u0142 w tajnym nauczaniu w Trzebieszowie. W Jakuszach, Lisikierzu i Tuchowiczu tajnie uczy\u0142o po 4 osoby. W pozosta\u0142ych dziesi\u0119ciu miejscowo\u015bciach liczba tajnie pracuj\u0105cych nauczycieli wynosi\u0142a 17. Tam cz\u0119sto komplety prowadzi\u0142a jedna osoba, np. w Jadwisinie i Adamowie.<\/p>\n

Z pomoc\u0105 w trudnej pracy nauczycielstwu pospieszy\u0142a TON, kt\u00f3ra w 1941 roku opracowa\u0142a instrukcj\u0119 jak nale\u017cy przemyca\u0107 do zatwierdzonego przez okupanta programu tre\u015bci zakazane. Okre\u015bla\u0142a ona, jaki materia\u0142 nale\u017cy przerobi\u0107 w okre\u015blonych klasach oraz zaleca\u0142a pod koniec roku szkolnego powt\u00f3rzenie i sprawdzenie materia\u0142u.<\/p>\n

Kwalifikacje nauczycieli pracuj\u0105cych w tym dziale szkolnictwa by\u0142y r\u00f3\u017cne. Cz\u0119\u015b\u0107 nauczycieli ucz\u0105cych na tajnych kompletach na poziomie szko\u0142y \u015bredniej posiada\u0142a wykszta\u0142cenie wy\u017csze, lecz to by\u0142a mniejszo\u015b\u0107. Ucz\u0105cy studenci lub uczniowie lice\u00f3w nie posiadali wykszta\u0142cenia pedagogicznego.<\/p>\n

W latach 1939-1944 istnia\u0142y w \u0141ukowie tajne komplety na poziomie gimnazjum i liceum og\u00f3lnokszta\u0142c\u0105cego. Pocz\u0105tkiem tajnego nauczania sta\u0142a si\u0119 otwarta na jesieni 1939 roku staraniem Bronis\u0142awy Junkieles<\/strong> Prywatna Szko\u0142a Powszechna w \u0141ukowie, gdzie w klasach starszych zorganizowano zakamuflowane m\u0142odsze klasy gimnazjalne. Po likwidacji przez Niemc\u00f3w tej szko\u0142y na wiosn\u0119 1940 roku tajne gimnazjum przesz\u0142o na nauczanie w kompletach.<\/p>\n

Powa\u017cn\u0105 rol\u0119 w tajnej o\u015bwiacie w \u0141ukowie odegra\u0142a wymieniona wy\u017cej Bronis\u0142awa Junkieles<\/strong>, przed wojn\u0105 dyrektor Gimnazjum i Liceum Towarzystwa Szko\u0142y \u015aredniej w tym mie\u015bcie. Z upowa\u017cnienia Powiatowej Komisji O\u015bwiaty i Kultury odpowiedzialna by\u0142a za szkolnictwo \u015brednie og\u00f3lnokszta\u0142c\u0105ce w powiecie \u0142ukowskim. W nauczaniu m\u0142odzie\u017cy, na tajnych kompletach przez Bronis\u0142aw\u0119 Junkieles zorganizowanych, brali udzia\u0142 profesorowie obydwu przedwojennych \u0142ukowskich szk\u00f3\u0142 \u015brednich, jak te\u017c nauczyciele z innych stron Polski.<\/p>\n

Istnia\u0142y r\u00f3wnie\u017c w \u0141ukowie tajne komplety zorganizowane przez Iren\u0119 Winkler<\/strong>, studentk\u0119 romanistyki na UW. Pomaga\u0142 jej w tym brat Jerzy Stanis\u0142aw<\/strong>.<\/p>\n

Stosunkowo silny rozw\u00f3j tajnego szkolnictwa \u015bredniego spowodowa\u0142 konieczno\u015b\u0107 powo\u0142ania w \u0141ukowie komisji egzaminacyjnej. Zorganizowano j\u0105 na bazie szk\u00f3\u0142 \u015brednich og\u00f3lnokszta\u0142c\u0105cych, kt\u00f3re dzia\u0142a\u0142y do wybuchu II wojny \u015bwiatowej.<\/p>\n

W Stoczku \u0141ukowskim ju\u017c we wrze\u015bniu 1939 roku grupa m\u0142odzie\u017cy gimnazjalnej i absolwent\u00f3w szko\u0142y powszechnej pobiera\u0142a korepetycje: u Benedykta Tyneiskiego<\/strong>, Bronis\u0142awa Szczyg\u0142owskiego<\/strong> oraz ksi\u0119\u017cy Kuleszy<\/strong>, Tkaczyka<\/strong> i Pyzio\u0142ka<\/strong>.<\/p>\n

W 1942 roku Benedykt Tynelski<\/strong> zorganizowa\u0142 w Stoczku \u0141ukowskim tajny komplet szko\u0142y \u015bredniej i zosta\u0142 jego kierownikiem. Po wyzwoleniu te komplety da\u0142y podstaw\u0119 do utworzenia szko\u0142y \u015bredniej og\u00f3lnokszta\u0142c\u0105cej w Stoczku \u0141ukowskim.<\/p>\n

Na terenie Stanina w okresie okupacji rozwin\u0119\u0142o si\u0119 na du\u017c\u0105 skal\u0119 nauczanie tajne na poziomie szko\u0142y \u015bredniej. Pocz\u0105tkowo dzia\u0142alno\u015b\u0107 ta mia\u0142a charakter spontaniczny. Tajne komplety prowadzili min.: Tadeusz Gajda<\/strong>, Henryk Krzymuski<\/strong> i Tadeusz Kury\u0142\u0142o<\/strong>. Pocz\u0105wszy od 1941 roku tajne nauczanie prowadzone by\u0142o w formie zorganizowanej. Prowadzili je: Henryka Brzozowska<\/strong>, Jadwiga Konieczna<\/strong> i Boles\u0142aw \u017baczek<\/strong>.<\/p>\n

W Lisikierzu w po\u0142owie grudnia 1939 roku powsta\u0142y komplety tajne, kt\u00f3rych kierownikiem by\u0142a Jaros\u0142awa Saramaga<\/strong>. Uczy\u0142a ona matematyki, fizyki i chemii we wszystkich klasach. Poza ni\u0105 pracowali tu Eugeniusz Micha\u0142owski<\/strong>, Stanis\u0142aw Hajduk<\/strong> i Stefan Zieli\u0144ski<\/strong>. Uczy\u0142 te\u017c Zygmunt G\u00f3ral<\/strong>, kierownik miejscowej szko\u0142y.<\/p>\n

Antoni Pikulski<\/strong> prowadzi\u0142 tajne niezorganizowane nauczanie na poziomie gimnazjum w Ksawerynowie. Grup\u0119 licz\u0105c\u0105 7 os\u00f3b uczy\u0142 matematyki, fizyki, chemii, a przedmioty humanistyczne wyk\u0142ada\u0142a Melania Jaru\u017canka<\/strong>, nauczycielka gimnazjum.<\/p>\n

Tajny komplet we wsi Czer\u015bl zorganizowa\u0142a mgr Kazimiera Pniewska<\/strong>. Przed wybuchem wojny by\u0142a ona nauczycielk\u0105 historii w Pa\u0144stwowym Gimnazjum i Liceum im. B. Prusa w Siedlcach. Na tajnych kompletach uczy\u0142a przedmiot\u00f3w humanistycznych i j\u0119zyka francuskiego, \u015bcis\u0142e wyk\u0142ada\u0142 J\u00f3zef Kucharski z Kierzkowa, ucze\u0144 liceum konspiracyjnego. Na tajne komplety ucz\u0119szczali uczniowie z 10 okolicznych miejscowo\u015bci.<\/p>\n

W dw\u00f3ch s\u0105siaduj\u0105cych ze sob\u0105 wsiach, Borowinie i G\u0105sce w pobli\u017cu Stanina, istnia\u0142y komplety klas licealnych. Prowadzone by\u0142y przez in\u017c. Tadeusza Doma\u0144skiego<\/strong> – przedmioty \u015bcis\u0142e oraz mgr filologii polskiej UW Natali\u0119 Czapi\u017cank\u0119<\/strong> – przedmioty humanistyczne. Uczy\u0142a si\u0119 tam m\u0142odzie\u017c z Jele\u0144ca, Rudy, Stanina i Tuchowicza.<\/p>\n

Na terenie Strzy\u017cewa, Szaniaw i Zarzecza tajne nauczanie prowadzi\u0142 Marian Izdebki<\/strong>. W okresie od 1940 r. do 1943 uczy\u0142 sam na komplecie licz\u0105cym 4 osoby.<\/p>\n

W Jele\u0144cu w dworku Jerzego Dmochowskiego prowadzone by\u0142o tajne nauczanie na poziomie szko\u0142y powszechnej i szko\u0142y \u015bredniej. Trwa\u0142o ono w ci\u0105gu pi\u0119ciu okupacyjnych lat. Organizatorem by\u0142a Jadwiga Dmochowska<\/strong>, \u017cona w\u0142a\u015bciciela maj\u0105tku. Leszek Ni\u017cy\u0144ski<\/strong>, absolwent Gimnazjum w Warszawie, prowadzi\u0142 przedmioty humanistyczne, a przedmioty \u015bcis\u0142e – dr Tadeusz Doma\u0144ski<\/strong>. Po odej\u015bciu Doma\u0144skiego, jego przedmioty przej\u0105\u0142 profesor matematyki – Stanis\u0142aw Kierst<\/strong>. M\u0142odszych uczni\u00f3w kszta\u0142ci\u0142a Jadwiga Dmochowska<\/strong>, Jan Wojda<\/strong> i Ludwik Konczal<\/strong>. Zofia Rudnicka<\/strong> – kierownik szko\u0142y powszechnej w Jele\u0144cu – uczy\u0142a pocz\u0105tkowo j.polskiego. Po zorganizowaniu komplet\u00f3w przy szkole, kierowa\u0142a tymi zespo\u0142ami. Pomaga\u0142 jej Ludwik Konczal<\/strong>.<\/p>\n

Organizatorkami tajnego kompletu w zakresie I klasy gimnazjum w Tuchowiczu w roku szkolnym 1943\/44 by\u0142y Feliksa Oborska<\/strong> i Zofia Zdun<\/strong>. Ponadto uczy\u0142a tu studentka Maria Hempel<\/strong>, c\u00f3rka miejscowego dziedzica.<\/p>\n

Nauczyciele Szko\u0142y Powszechnej w Fiuk\u00f3wce r\u00f3wnie\u017c zorganizowali i prowadzili tajne komplety przez dwa lata w zakresie gimnazjum. Nauczycielami byli tam. Irena Adamska-Krasuska<\/strong> i Czes\u0142aw Krasuski<\/strong>.<\/p>\n

W Trzebieszowie istnia\u0142 komplet licz\u0105cy 18 os\u00f3b. Nauka odbywa\u0142a si\u0119 w domach nauczycieli lub rodzic\u00f3w. Uczyli nauczyciele miejscowej szko\u0142y: J\u00f3zef Cap<\/strong>, Zygmunt Czajka<\/strong>, Feliks Kali\u0144ski<\/strong>, Jan Mo\u0142otownik<\/strong>, J\u00f3zefa Szepelakowa<\/strong> i Tadeusz Szepelak<\/strong>. Organizatorem i kierownikiem tych komplet\u00f3w by\u0142 Tadeusz Szepelak<\/strong>. <\/p>\n

W Jakuszach k. Trzebieszowa istnia\u0142 tak\u017ce komplet I klasy gimnazjum, kt\u00f3rego organizatorem by\u0142 Ludwik Kurowski<\/strong>. Opr\u00f3cz niego uczyli: Edward Michalec<\/strong>, Edward P\u0142udowski<\/strong>, J\u00f3zef P\u0142udowski<\/strong> i Stefan \u017burawski<\/strong>.<\/p>\n

Mgr polonistyki Henryka Markiewicz<\/strong> by\u0142a organizatorem tajnego kompletu w Adamowie, w maj\u0105tku ksi\u0105\u017c\u0105t Czartoryskich w Gu\u0142owie, gdzie mieszka\u0142a.<\/p>\n

W \u0141awkach przez rok istnia\u0142 komplet w maj\u0105tku dziedzica Lewickiego. Uczy\u0142y tu jego c\u00f3rki Wanda Lewicka<\/strong> i Zofia Lewicka-Nowacka<\/strong>. Jeden komplet uczni\u00f3w prowadzi\u0142a Jadwiga Ostrowska<\/strong> w Jadwisinie.<\/p>\n

W roku szk. 1943\/44 tajne nauczanie odbywa\u0142o si\u0119 w Okrzei na poziomie \u015brednim, W Rolach zosta\u0142y zorganizowane dwa ma\u0142e komplety gimnazjalne prowadzone przez nauczycieli miejscowej szko\u0142y: Marii Rakowskiej<\/strong> i Aleksandra Wi\u015bniewskiego<\/strong>.<\/p>\n

Na koniec znaczenie tajnego nauczania prowadzonego przez Tajn\u0105 Organizacj\u0119 Nauczycielsk\u0105 w okresie okupacji mo\u017cna rozpatrywa\u0107 w kilku aspektach. Rola polityczna tego nauczania polega\u0142a na podtrzymywaniu i pobudzaniu patriotyzmu, umacnianiu woli zwyci\u0119stwa w walce o \u015bwiadomo\u015b\u0107 narodow\u0105. Pod wzgl\u0119dem spo\u0142ecznym tajne nauczanie przygotowywa\u0142o dzieci i m\u0142odzie\u017c do pe\u0142nienia okre\u015blonych funkcji w \u017cyciu, przysparza\u0142o ludzi wykszta\u0142conych, tworz\u0105cych polsk\u0105 inteligencj\u0119, tak potrzebn\u0105 w normalnym funkcjonowaniu pa\u0144stwa. Spe\u0142nia\u0142o ono donios\u0142\u0105 rol\u0119 wychowawcz\u0105 przeciwstawiaj\u0105c si\u0119 tendencjom wynarodowieniu, deprawacji i moralnego upadku.<\/p>\n

Oprac: Waldemar Szcz\u0119\u015bniak
\n\u017br\u00f3d\u0142o: Nowa Gazeta \u0141ukowska 8\/2011 r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W ko\u0144cu pa\u017adziernika 1939 r. w Warszawie rozpocz\u0119\u0142a dzia\u0142alno\u015b\u0107 Tajna Organizacja Nauczycielska (TON). Powsta\u0142a ona na bazie przedwojennego Zwi\u0105zku Nauczycielstwa Polskiego. Dzia\u0142acze z Centrali rozpocz\u0119li organizowanie sieci podziemnej TON w wojew\u00f3dztwach, powiatach i gminach. Na czele Okr\u0119gowej Pi\u0105tki TON w Lublinie sta\u0142 do 1941 r. W\u0142adys\u0142aw Petrykiewicz, dotychczasowy prezes Zarz\u0105du Okr\u0119gowego ZNP, a po jego \u015bmierci Wiktor Helman, kt\u00f3ry pozosta\u0142 …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":6757,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[30],"tags":[16,376,103,37,1523,42,1228,2328,20,2296,2283,2285,1173,2290,2278,2284,1071,1130,486,2245,819,611,2089,2319,2320,2292,2315,2310,2277,1172,1116,2287,2269,2323,2313,2282,2304,2289,2326,2280,1414,2316,2307,1328,2291,2279,1299,2300,2321,2271,2317,2299,2272,1319,2273,550,2297,2305,1226,27,2274,2308,2318,1417,1175,2312,2327,2303,2298,1174,2302,2275,2268,1968,2266,1176,2270,2281,395,2247,2276,2020,761,864,1103,2293,2306,2267,2294,2322,144,2301,2286,2288,2265,2260,2262,875,871,850,2324,2264,2263,1113,1112,2250,2325,2309,2311,2261,2314,2295],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6687"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=6687"}],"version-history":[{"count":12,"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6687\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6872,"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6687\/revisions\/6872"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/6757"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=6687"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=6687"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=6687"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}