![\"\"](\"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/wp-content\/uploads\/2013\/04\/lukow-glowna01.jpg\" "\\"\\"")
<\/a><\/span><\/div>Zniszczenia podczas bombardowania \u0141ukowa przez Niemc\u00f3w w lipcu 1944 r.: w g\u0142\u0119bi magazyn sp\u00f3\u0142dzielni rolniczej. Obecnie w tym miejscu (1983 r.) znajduje si\u0119 g\u0142az z tablic\u0105 750-lecia \u0141ukowa<\/em><\/p>\n Zajmuj\u0105c si\u0119 praw\u0105 stron\u0105 od centrum – pod numerem 4 nale\u017cy wymieni\u0107 kamienice nale\u017c\u0105c\u0105 do rodziny Klimeckich. Na pi\u0119trze znajdowa\u0142o si\u0119 mieszkanie w\u0142a\u015bcicieli, gabinet dentystyczny p. Janiny Klimeckiej-Kierno\u017cyckiej (siostry Leona Klimeckiego, przedwojennego dyplomaty, spo\u0142ecznika) oraz pracownia technika dent. p. Rohrhoffera, ze wsp\u00f3ln\u0105 poczekalni\u0105. Na dole pod gabinetem by\u0142 du\u017cy sklep obuwniczy \ufb01rmy BATA (czeska), przed nim sklep z nabia\u0142em tzw. “Wiejski” i du\u017cy sklep Marii Hejblum z artyku\u0142ami perfumeryjno – kosmetycznymi i galanteri\u0105. Zwa\u0142 si\u0119 “MARIA”\u201d, od imienia w\u0142a\u015bcicielki. U tej eleganckiej pani, uprzejmej i umiej\u0105cej zawsze dobrze doradza\u0107 zaopatrywa\u0142a si\u0119 “p\u0142e\u0107 pi\u0119kna” \u0141ukowa.<\/p>\n Propagandowe zdj\u0119cia wykonane przez Niemc\u00f3w w pa\u017adzierniku 1939 r. Lewe przedstawia \u017co\u0142nierza rzucaj\u0105cego granat na ruinach piekarni Henryka Wycz\u00f3\u0142kowskiego; prawe przedstawia grup\u0119 \u017co\u0142nierzy z dzia\u0142kiem przed kamienic\u0105 Klimeckich, jako rzekomo “walki na przedmie\u015bciach Warszawy”. Wida\u0107 szyldy: “sklepu wiejskiego” i perfumerii “Maria”.<\/em><\/p>\n Za wymienion\u0105 kamienic\u0105 w parterowym budynku znajdowa\u0142a si\u0119 piekarnia Henryka Wycz\u00f3\u0142kowskiego z du\u017cym wyborem r\u00f3wnie\u017c wyrob\u00f3w cukierniczych. Pan Wycz\u00f3\u0142kowski by\u0142 Starszym Cechu Piekarzy i Cukiernik\u00f3w W \u0141ukowie, mieszka\u0142 z rodzin\u0105 w o\ufb01cynie za piekarni\u0105. Za tym budynkiem by\u0142a podobna \ufb01rma piekarsko – cukiernicza Chajta (\u017cydowska). Zachodnia cz\u0119\u015b\u0107 kamienicy Klimeckich i obie piekarnie zosta\u0142y zniszczone we wrze\u015bniu 1939 r., za\u015b w piwnicy pod gruzami kamienicy Klimeckich zgin\u0119\u0142o przysypanych ponad 100 os\u00f3b, m.in. prawie ca\u0142a rodzina Wycz\u00f3\u0142kowskich, m\u0105\u017c p. dr Kierno\u017cyckiej i szereg innych.<\/p>\n Za piekarni\u0105 Chajta, mijaj\u0105c ulic\u0119 Soln\u0105 (przecina\u0142a omawian\u0105 ulic\u0119 – arteri\u0119 w obu kierunkach, na p\u00f3\u0142noc i po\u0142udnie. Po wojnie cz\u0119\u015b\u0107 po\u0142udniowa do ulicy Browarnej zosta\u0142a zabudowana, za\u015b pozosta\u0142a cz\u0119\u015b\u0107 ulicy, p\u00f3\u0142nocna nosi nazw\u0119 Sp\u00f3\u0142dzielczej. By\u0142y tu parterowe budynki. W pierwszym, do wojny mia\u0142 siedzib\u0119 Pow. Zwi\u0105zek Inwalid\u00f3w Wojennych RP. W kolejnym, nale\u017c\u0105cym do rodziny Bloch\u00f3w m.in. mieszka\u0142 felczer med. Franciszek Skar\u017cy\u0144ski, a w o\ufb01cynie by\u0142 magiel nale\u017c\u0105cy do w\u0142a\u015bcicieli domu. W nast\u0119pnych budynkach mie\u015bci\u0142y si\u0119: Klub Zwi\u0105zku Podo\ufb01cer\u00f3w Rezerwy RP i du\u017cy sklep Syndykatu Rolniczego z artyku\u0142ami bran\u017cy rolniczej. Podczas wojny w miejscu Syndyku mie\u015bci\u0142a si\u0119 Sp\u00f3\u0142dzielnia Rolniczo-Handlowa, wykorzystuj\u0105ca spory pi\u0119trowy magazyn w podw\u00f3rzu. Po zniszczeniu w lipcu 1944 r. tego ci\u0105gu budynk\u00f3w od ul. Solnej , ten magazyn s\u0142u\u017cy\u0142 jeszcze do lat 70-tych. By\u0142a jeszcze tutaj pi\u0119trowa kamienica, gdzie na pi\u0119trze mieszka\u0142 \u017byd Migda\u0142, maj\u0105cy na parterze pracowni\u0119 fotogra\ufb01czn\u0105.<\/p>\n Dzi\u015b na omawianym obszarze znajduj\u0105 si\u0119 kolejno, od ul. Solnej (Sp\u00f3ldzielczej) pomnik Ojca \u015aw. Jana Paw\u0142a II, pami\u0105tkowy g\u0142az 750-lecia miasta \u0141ukowa oraz przej\u015bcie do ul. Sp\u00f3\u0142dzielczej. Po wojnie zosta\u0142 odbudowany \u0142adny pi\u0119trowy dom doktora Micha\u0142a Studzi\u0144skiego, d\u0142ugoletniego dyrektora i ordynatora szpitala \u0142ukowskiego, znanego spo\u0142ecznika. Doktor mieszka\u0142 z rodzin\u0105 na pi\u0119trze, za\u015b parter zajmowa\u0142 do wojny Bank Handlu i Przemys\u0142u Oddzia\u0142 \u0141uk\u00f3w, potem Komunalna Kasa Oszcz\u0119dno\u015bci. Po wojnie parter zajmowa\u0142y kolejno: Powiatowa Komenda Milicji Obywatelskiej, Urz\u0105d Skarbowy, Wojskowa Komenda Rejonowa, Inspektorat Obrony Cywilnej. Ostatnio ca\u0142o\u015b\u0107 budynku zajmuj\u0105: cz\u0119\u015b\u0107 Starostwa Powiatowego oraz inne agendy powiatowe.<\/p>\n Od tego budynku do Pl. Narutowicza przed kolegiat\u0105 biegnie odnoga g\u0142\u00f3wnej ulicy, przed wojn\u0105 bez nazwy w\u0142asnej, po wojnie nazwana ul. Czerwonego Krzy\u017ca. W kolejnym budynku murowanym parterowym z facjatk\u0105 mie\u015bci\u0142 si\u0119 w 20-leciu Pocztowy Urz\u0105d Telegra\ufb01czny, czyli “poczta”, a\u017c do lat 60-tych. Na g\u00f3rze mieszka\u0142a rodzina w\u0142a\u015bcicieli budynku, PP Bryc\u00f3w. Sam Franciszek Bryc by\u0142 d\u0142ugoletnim naczelnikiem tego\u017c urz\u0119du pocztowego. Od kilkunastu lat budynek, gruntownie przebudowany od fundament\u00f3w z dobudow\u0105 pi\u0119tra, stanowi w\u0142asno\u015b\u0107 PP Walczak\u00f3w, prowadz\u0105cych du\u017cy zak\u0142ad fotograficzny<\/p>\n Za t\u0105 posesja, do ko\u0144ca wojny by\u0142 naro\u017cny drewniany parterowy dom P. Kwiatkowskiej, prowadz\u0105cej sprzeda\u017c ksi\u0105\u017cek i artyku\u0142\u00f3w papierniczych. Po wojnie znikn\u0105\u0142, gdy poszerzano Pl. Narutowicza. Uliczka Czerwonego Krzy\u017ca jest oddzielona od g\u0142\u00f3wnej arterii sporym skwerkiem, na kt\u00f3rym W 1963 r. wzniesiono odbudowany pomnik Powsta\u0144c\u00f3w \u0141ukowian 1863 r. Przy ulicy za Placem Narutowicza mamy lewe skrzyd\u0142o budynk\u00f3w popijarskich obok ko\u015bcio\u0142a – gdzie mie\u015bci\u0142 si\u0119 do lat 50-tych XX w. Szpital im. \u015bw. Tadeusza, a w latach 1962-1990 by\u0142o tu Liceum Medyczne Piel\u0119gniarstwa, obecnie siedzib\u0119 ma tu Powiatowy Urz\u0105d Pracy.<\/p>\n Kiedy\u015b za tym budynkiem rozci\u0105ga\u0142 si\u0119 spory ogr\u00f3d warzywny szpitalny, w kt\u00f3rym sta\u0142 drewniany barak – hotel dla piel\u0119gniarek szpitala. Mieszka\u0142 tu m.in. felczer Franciszek Skar\u017cy\u0144ski i dr Kazimierz Bana\u015b. W p\u00f3\u017aniejszych latach powojennych zbudowano tu gmach Przedszkola Nr l.<\/p>\n Dalej sta\u0142 \u0142adny parterowy drewniany dom z facjatk\u0105, gdzie mieszka\u0142 in\u017c. Leon Rackiewicz, za\u015b na parterze by\u0142 Powiatowy Zarz\u0105d Drogowy, a po wojnie Wydzia\u0142 Komunikacji. Dom ten rozebrano, a obecnie teren jego i przyleg\u0142y ogr\u00f3d zabudowa\u0142o Centrum Mi\u0119sno-Restauracyjne “Wierzejki” oraz przebiega tu ma\u0142a uliczka Ojc\u00f3w Pijar\u00f3w (w kier. ul. Ko\u015bcielnej).<\/p>\n Dalej mamy \u0142adn\u0105 will\u0119 pi\u0119trow\u0105 nale\u017c\u0105c\u0105 dawniej do doktora Leona Kiernickiego, za\u015b obecnie mieszcz\u0105c\u0105 Poradni\u0119 Psychologiczno-Zawodow\u0105. Za ni\u0105 jest nowo zbudowany budynek pi\u0119trowy. Za ulic\u0105 doktora Dmocha by\u0142 parterowy budynek murowany sklepu spo\u017cywczego “Spo\u0142em”, za\u015b dalej kilka dom\u00f3w parterowych drewnianych z du\u017cym drewnianym parterowym o dw\u00f3ch gankach, nale\u017c\u0105cym do rodziny Uszy\u0144skich. W jego cz\u0119\u015bci mie\u015bci\u0142 si\u0119 w 20-leciu i przez d\u0142ugie lata po wojnie Inspektorat Zak\u0142adu Ubezpiecze\u0144 oraz s\u0142ynny zak\u0142ad fryzjerski p. Koli. Ca\u0142y ten ci\u0105g budynk\u00f3w nie istnieje. Od rogu ul. Dmocha mie\u015bci si\u0119 restauracja i inne sklepy.<\/p>\n Pierwszy SAM spo\u017cywczy; po lewej widok od frontu, po prawej od szczytu<\/em><\/p>\n Ko\u0144cz\u0105c bieg g\u0142\u00f3wnej ulicy \u0141ukowa przy skrzy\u017cowaniu z Al. T. Ko\u015bciuszki i ul. Siedleck\u0105 mamy pi\u0119trowy budynek murowany, o oryginalnym wygl\u0105dzie (chyba ma\u0142o funkcjonalny dla instytucji), nale\u017c\u0105cy kiedy\u015b do PP Nowackich. Po wojnie by\u0142y tu m.in.: siedziba UB, Komenda Powiatowa PZPR, Przychodnia Lekarska, Szko\u0142a Specjalna.<\/p>\n Pora wr\u00f3ci\u0107 ku pocz\u0105tkowi g\u0142\u00f3wnej ulicy i zaj\u0105\u0107 si\u0119 jej lew\u0105 stron\u0105. Przy rogu z ul. Warszawsk\u0105 by\u0142 drewniany parterowy dom mieszkalny, ze sklepem papierniczym i zabawkarskim nale\u017c\u0105cym do rodziny Finkielstein\u00f3w. Na szyldzie widnia\u0142y wszak\u017ce polskie nazwiska: D.Szyd\u0142owski i E.Lubi\u0144ski. Id\u0105c dalej, w budynku drewnianym z gankiem by\u0142 zak\u0142ad fryzjerski Rozensztoka, w nast\u0119pnych zak\u0142ad krawiecki i sklep tekstylny E.Jezierskiego. Za budynkiem tym by\u0142o przej\u015bcie do budynku kina, stoj\u0105cego przy ul. Browarnej, tu mija\u0142o si\u0119 z lewej murowany budynek Biblioteki \u017bydowskiej. Na naro\u017cu poprzedzaj\u0105cego budynku dwie gabloty o\u015bwietlane, gdzie zawieszano fotosy i afisze wy\u015bwietlanych film\u00f3w. Z kolei w dw\u00f3ch ma\u0142ych budyneczkach do ul. Solnej (dzi\u015b nie istniej\u0105cej – obecnie jest tu apteka i salon fryzjerski) by\u0142 sklep \u017cydowski z artyku\u0142ami gospodarstwa domowego oraz owocarnia “Andzi” (jak j\u0105 zwano) Flichtenrajch. Wszystkie te budynki z lewej strony zosta\u0142y we wrze\u015bniu 1939 r. spalone. Po Wojnie do lat 60-tych na rogu ul.Warszawskiej i ulicy g\u0142\u00f3wnej ros\u0142y po prostu kartofle, dzia\u0142k\u0119 t\u0119 naby\u0142a P. Celi\u0144ska. Wzniesiono tu w po\u0142owie lat 60-tych kilkupi\u0119trowy budynek mieszkalno-handlowy “Kosmos” (taki by\u0142 napis neonowy p\u00f3ki si\u0119 nie zepsu\u0142), najwy\u017cszy w \u0141ukowie do dzi\u015b.<\/p>\n Od ul. Solnej W dalszym biegu ulicy g\u0142\u00f3wnej (nazw\u0119 zaraz podam) by\u0142a naro\u017cna pi\u0119trowa kamienica Wilczy\u0144skich, gdzie na parterze mie\u015bci\u0142y si\u0119: sklep b\u0142awatno-galanteryjny Ireny Nasi\u0142owskiej, sklep w\u0119dliniarski Braci Wilczy\u0144skich oraz owocarnia PP Fabierkiewicz\u00f3w. Na g\u00f3rze by\u0142y mieszkania. Budynek zniszczony bomb\u0105 burz\u0105c\u0105 w lipcu 1944 r. Dalej by\u0142y budynki drewniane, mieszcz\u0105ce m.in. tzw. “Pokoje umeblowane”, zak\u0142ad fryzjerski, Sp\u00f3\u0142dzielnie Kredytow\u0105, \u017cydowski sklep mi\u0119sny. Wszystkie tak\u017ce spalone zosta\u0142y w lipcu 1944 r. Dzi\u015b stoj\u0105 tu bloki mieszkalne z pawilonami handlowymi oraz okaza\u0142y budynek poczty (od 1963 r.). Niezniszczone przetrwa\u0142y kolejne budynki: Starostwa (z po\u0142. XIX w.), Konwikt Szaniawskich (z XVII w – do lat 60-tych siedziba S\u0105du w \u0141ukowie, a p\u00f3\u017aniej Muzeum Regionalnego). Szkoda, \u017ce zniszczono bezmy\u015blnie stylowe ogrodzenie tego ostatniego. Od ul. Konwiktorskiej do ul. Stodolnej by\u0142y parterowe drewniane domki (m.in. PP Gruszeckich – naro\u017cny, stoi do dzi\u015b). Przy naro\u017cu stoi przebudowany po\u017cydowski budynek, W kt\u00f3rym przez wiele lat funkcjonowa\u0142a mleczarnia, obecnie jest siedzib\u0105 min. biura PKS-u. Nie istnieje kolejny “drewniak”, gdzie przez kilkadziesi\u0105t lat by\u0142a drukarnia, przed wojn\u0105 Jana Cie\u015blewicza, a po wojnie Romana Pyrko. Potem nast\u0119pny parterowy murowany dom z facjatk\u0105, przy naro\u017cu z przed\u0142u\u017ceniem do Stodolnej ulicy doktora Dmocha. Znikn\u0119\u0142y r\u00f3wnie\u017c kolejne drewniaki do skrzy\u017cowania z Al. T. Ko\u015bciuszki. Pozosta\u0142 drewniany dom (kiedy\u015b Rackiewicz\u00f3w). Pozosta\u0142y w pami\u0119ci nazwiska niekt\u00f3rych W\u0142a\u015bcicieli: Krebs\u00f3w, Marci\u0144czak\u00f3w, Tuz\u00f3w… <\/p>\n<\/a><\/span><\/a><\/span><\/a><\/span><\/a><\/span>