![\"\"](\"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/robotnik.jpg\" "\\"\\"")
<\/a>Obszerniejsz\u0105 relacj\u0119 znajdziemy w najwi\u0119kszej \u00f3wcze\u015bnie lewicowej gazecie \u201eRobotnik\u201d z 21 listopada 1918 r. Czytam tam, \u017ce \u201erozbrojenie \u017co\u0142nierzy niemieckich odby\u0142o si\u0119 w \u0141ukowie zupe\u0142nie samorzutnie i bezkrwawo w poniedzia\u0142ek ubieg\u0142ego tygodnia (11 listopada 1918 r.- przyp. autora). \u017bo\u0142nierze niemieccy kwateruj\u0105cego w \u0141ukowie garnizonu, na skutek wie\u015bci z Ojczyzny, utworzyli Rad\u0119 \u017bo\u0142niersk\u0105. Do niej zwr\u00f3ci\u0142a si\u0119 miejscowa komenda milicji ludowej, stworzonej przez P.P.S. z \u017c\u0105daniem wydania milicji broni. Bro\u0144 zosta\u0142a milicji ludowej wydana w ilo\u015bci 20 karabin\u00f3w z odpowiednim zapasem amunicji. Z posiadan\u0105 broni\u0105 milicja P. P. S. \u0142\u0105cznie z org. P.O.W. oraz P. S. L. uderzy\u0142a na komend\u0119 powiatow\u0105, gdzie zdobyto wi\u0119ksz\u0105 ilo\u015b\u0107 broni i amunicji. Nast\u0119pnie rozbrojono pozosta\u0142e oddzia\u0142y stoj\u0105ce w \u0141ukowie. Tak w przeci\u0105gu bardzo kr\u00f3tkiego czasu \u0141uk\u00f3w uwolnionym zosta\u0142 od w\u0142adzy okupacji. R\u00f3wnoleg\u0142e z tym powsta\u0142a samoobrona narodowa, w sk\u0142ad kt\u00f3rej wesz\u0142y najrozmaitsze organizacje. Samoobrona sformowa\u0142a milicj\u0119 i obj\u0119\u0142a naczeln\u0105 w\u0142adz\u0119 w mie\u015bcie i powiecie. Wy\u0142oniony zosta\u0142 Komitet Wykonawczy w osobach ob. Biernackiego, \u015awidra i Jastrz\u0119bskiego.\u201d<\/i> Je\u015bli wi\u0119c wierzy\u0107 relacji \u201eRobotnika\u201d – w \u0141ukowie przy rozbrajaniu Niemc\u00f3w opr\u00f3cz P.O.W. bardzo aktywn\u0105 rol\u0119 odgrywali ludzie zwi\u0105zani P.P.S. (Polska Parta Socjalistyczna – przyp. autora). oraz P.S.L (Polskie Stronnictwo Ludowe).<\/p>\nWie\u015bci z Lublina i Warszawy wp\u0142ywaj\u0105 na nastroje w \u0141ukowie<\/h4>\n
R\u00f3wnocze\u015bnie na arenie politycznej ziem polskich mia\u0142y miejsce dynamiczne zdarzenia. 7 listopada 1918 r. powo\u0142any zosta\u0142 rz\u0105d lubelski pod kierownictwem Ignacego Daszy\u0144skiego, popierany przez \u015brodowiska robotniczo-ch\u0142opskie, w tym w\u0142a\u015bnie Polsk\u0105 Parti\u0119 Socjalistyczn\u0105 (zdaniem prof. Tomasza Na\u0142\u0119cza \u201eniemaj\u0105c\u0105 nic wsp\u00f3lnego z komunizmem\u201d). 13 listopada odby\u0142a si\u0119 wielka demonstracja tej partii w Warszawie, podczas kt\u00f3rej m.in. zawieszono czerwon\u0105 flag\u0119 na Zamku Kr\u00f3lewskim sugeruj\u0105c tym samym przej\u0119cie w\u0142adzy w kraju przez \u201elud\u201d.<\/p>\n
Echa tych wydarze\u0144 wp\u0142ywa\u0142y tak\u017ce na sytuacj\u0119 w \u0141ukowie: \u201eGdy do \u0141ukowa dotar\u0142a wie\u015b\u0107 o manife\u015bcie rz\u0105du lubelskiego i uj\u0119ciu w\u0142adzy w Polsce przez pracuj\u0105cy lud, Polska Parta Socjalistyczna wraz z Polskim Stronnictwem Ludowym postanowi\u0142y obj\u0105\u0107 w\u0142adz\u0119 w mie\u015bcie. Na zamku warszawskim zatkni\u0119to czerwony sztandar. To symbol, \u017ce ust\u0119puje w przesz\u0142o\u015b\u0107 w\u0142adza w Polsce kr\u00f3l\u00f3w, pan\u00f3w i naje\u017ad\u017ac\u00f3w, \u017ce od dzi\u015b w\u0142adz\u0119 w r\u0119ce swoje bierze pracuj\u0105cy lud. Znak ten rozwin\u0105\u0107 trzeba by\u0142o i nad \u0141ukowem, by powiewa\u0142 jako wyraz, \u017ce ch\u0142op i robotnik z \u0142ukowskiego, jednoczy si\u0119 z ca\u0142\u0105 pracuj\u0105c\u0105 Polsk\u0105.\u201d<\/i> – ekscytowa\u0142 si\u0119 wspomniany \u201eRobotnik\u201d, kt\u00f3ry – jak wiemy – by\u0142 prasowym ramieniem Polskiej Partii Socjalistycznej i mo\u017cna przypuszcza\u0107, \u017ce niekt\u00f3re elementy jego relacji mog\u0142y by\u0107 przesadzone.<\/p>\n\u201eKr\u00f3luj\u0105 teraz nad miastem czerwone sztandary\u201d<\/h4>\n
O tym, \u017ce atmosfera w \u0141ukowie by\u0142a w tamtych dniach bardzo gor\u0105ca \u015bwiadczy dalsza relacja lewicowego pisma. \u201eW ubieg\u0142\u0105 niedziel\u0119 (17 listopada 1918 r. – przyp. autora) zwo\u0142any zosta\u0142 przez Polsk\u0105 Parti\u0119 Socjalistyczn\u0105 i Polskie Stronnictwo Ludowe wiec. O godz. drugiej do t\u0142um\u00f3w robotniczych i ch\u0142opskich z pobliskich wsi przem\u00f3wi\u0142 obywatel \u015awider, ch\u0142op z \u0142ukowskiego, w\u00f3dz Polskiego Stronnictwa Ludowego w \u0142ukowskiem. W przem\u00f3wieniu swojem, twardem, j\u0119drnem, ch\u0142opskiem podkre\u015bli\u0142 z ca\u0142\u0105 stanowczo\u015bci\u0105, \u017ce w chwili gdy powstaje u nas Niepodleg\u0142o\u015b\u0107, jedna by\u0107 mo\u017ce tylko jej forma – to Republika Ludowa i jeden tylko rz\u0105d \u2014 w\u0142adza ch\u0142opa i robotnika \u2014 tych, co d\u017awigaj\u0105 na swych barkach Polsk\u0119.<\/i><\/p>\n
Lud bierze w r\u0119ce swoje w\u0142adz\u0119, po to by urz\u0105dzi\u0107 Republik\u0119 Ludow\u0105 wbrew fabrykantom i obszarnikom. Jako symbol uj\u0119cia tej w\u0142adzy nawo\u0142ywa\u0142 ob. \u015awider do zatkni\u0119cia czerwonych sztandar\u00f3w na gmachach miejskich. Bo tylko sztandar czerwony jest sztandarem ludu \u2014 robotnika i ch\u0142opa, on nas wiedzie do walki o lepsz\u0105 przysz\u0142o\u015b\u0107. Nast\u0119pnie sformowa\u0142 si\u0119 poch\u00f3d. <\/i><\/p>\n
Porz\u0105dku pilnowa\u0142a milicja ludowa, kt\u00f3ra za\u0142o\u017cy\u0142a przepaski czerwone z napisem \u201eMilicja Ludowa\u201d. Poch\u00f3d wyruszy\u0142 ku komendzie placu wojsk polskich. Tu do \u017co\u0142nierzy i t\u0142umu przemawiali tow. Jastrz\u0119bski \u2014 pepesowiec (cz\u0142onek PPS – przyp. autora) i ob. \u015awider. Wojsko to ten sam lud, to te\u017c z ludem i\u015b\u0107 musi, o wsp\u00f3ln\u0105 walczy\u0107 spraw\u0119, przeciwko wsp\u00f3lnym wrogom wyzyskiwaczom. Oto tre\u015b\u0107 tych przem\u00f3wie\u0144 z gor\u0105cem uznaniem przyj\u0119tych przez poch\u00f3d i \u017co\u0142nierzy.<\/i><\/p>\n
Za chwile na gmachu komendy za\u0142opota\u0142 na wietrze w\u015br\u00f3d dnia pe\u0142nego s\u0142o\u0144ca, czerwony znak walcz\u0105cego ludu. Stamt\u0105d udano si\u0119 na Foksal (dworzec kolejowy – przyp. autora), gdzie r\u00f3wnie\u017c wywieszono na budynku stacyjnym czerwony sztandar. Poch\u00f3d zawr\u00f3ci\u0142 nast\u0119pnie ku miastu i stan\u0105\u0142 przed Domem Ludowym. Do t\u0142um\u00f3w przemawiali tow. Gettel, Jastrz\u0119bski i ob. \u015awider (wspomniany \u201etowarzysz Gettel\u201d to Pawe\u0142 Gettel (1892-1974), wtedy nauczyciel \u0142ukowskiej szko\u0142y i jednocze\u015bnie jeden z cz\u0142onk\u00f3w “Samoobrony Narodowej”, p\u00f3\u017aniejszy Prezydent Cz\u0119stochowy oraz Kielc, nast\u0119pnie pose\u0142 na Sejm oraz cz\u0142onek przedwojennego Polskiego Towarzystwa Emigracyjnego – przyp. autora). Wszyscy zgodnie podkre\u015blali, \u017ce oto dokona\u0142 si\u0119 przewr\u00f3t, kt\u00f3ry ludowi pracuj\u0105cemu odda\u0142 w\u0142adz\u0119. Na znak tego kr\u00f3luj\u0105 teraz nad miastem czerwone sztandary.\u201d<\/i><\/p>\n\u201eZwyci\u0119\u017cy\u0142a w\u0142adza pracuj\u0105cego ludu\u201d i reakcja \u201eGazety Warszawskiej\u201d na wydarzenia z \u0141ukowa<\/h4>\n
W dalszej cz\u0119\u015bci relacji czytamy, \u017ce \u201epodniecone i o\u017cywione nadziej\u0105 lepszej przysz\u0142o\u015bci t\u0142umy rozchodzi\u0142y si\u0119 do dom\u00f3w, przystaj\u0105c kupkami po drodze i rozprawiaj\u0105c o wydarzeniach dnia. Milicja ludowa, znajduj\u0105ca si\u0119 pod w\u0142adz\u0105 P. P. S. i P. S. L. obj\u0119\u0142a wart\u0119 w mie\u015bcie.<\/i><\/p>\n
Obok niej stoj\u0105 warty bratnie P. O. W. Komitet Samoobrony Narodowej rozwi\u0105za\u0142 si\u0119. W\u0142adza w mie\u015bcie ma przej\u015b\u0107 do tworz\u0105cego si\u0119 Komitetu Ludowego. Rano na ulicach pojawi\u0142y si\u0119 plakaty podpisane przez P. P. S. i Pol. Str. Ludowe.<\/i><\/p>\n
Plakaty zawiadamiaj\u0105, \u017ce miasto przesz\u0142o pod w\u0142adz\u0119 milicji ludowej, kt\u00f3ra odpowiedzialna jest za spok\u00f3j i bezpiecze\u0144stwo obywateli. Milicja ludowa stoi pod czerwonym sztandarem poniewa\u017c jest to sztandar walcz\u0105cego ludu. Wojsko (\u2026) poddane jest og\u00f3lnym zarz\u0105dzeniom komendy milicji ludowej. Podleg\u0142a jest jej r\u00f3wnie\u017c milicja miejska. Odezwa wzywa wszystkich do pos\u0142uchu rz\u0105dowi robotniczo – ch\u0142opskiemu Republiki Ludowej. Tak zwyci\u0119\u017cy\u0142a w \u0141ukowie w\u0142adza pracuj\u0105cego ludu.\u201d<\/i><\/p>\n\u0141uk\u00f3w opanowany przez PPS i PSL<\/h4>\n
Doniesienia \u201eRobotnika\u201d, pe\u0142ne mocnych lewicowych hase\u0142 nie omieszka\u0142a k\u0105\u015bliwie skomentowa\u0107 \u201eGazeta Warszawska\u201d stoj\u0105ca na odmiennym (prawicowym) biegunie politycznych pogl\u0105d\u00f3w i b\u0119d\u0105ca organem Narodowej Demokracji. Endecka gazeta ju\u017c 22 listopada na pierwszej stronie wspomina o \u201eopanowaniu\u201d \u0141ukowa przez PPS i PSL i wypomina organizatorom wydarze\u0144 wykorzystywanie wojska do cel\u00f3w politycznych, zarzucaj\u0105c przy tym hipokryzj\u0119 Pi\u0142sudskiemu: \u201eKomendant Pi\u0142sudski, minister wojny w gabinecie sk\u0142adaj\u0105cym si\u0119 w wi\u0119kszo\u015bci z cz\u0142onk\u00f3w P. P. S. twierdzi, \u017ce wojsko powinno sta\u0107 poza polityk\u0105, \u017ce jego zadaniem jest obrona ca\u0142o\u015bci narodu. Tymczasem w \u0141ukowie przedstawiciele tej\u017ce samej partii P. P. S u\u017cywaj\u0105 wojska do walki klasowej i poddaj\u0105 je w\u0142adzy boj\u00f3wki partyjnej. Wiadomo\u015bci o bohaterskich czynach towarzysz\u00f3w w \u0141ukowie zamieszcza bez s\u0142owa krytyki organ urz\u0119dowy P. P. S. Zaiste zdumiewaj\u0105ca konsekwencja w dzia\u0142alno\u015bci stronnictwa rz\u0105dz\u0105cego.\u201d<\/i><\/p>\n Bli\u017cej nieznana relacja og\u00f3lnopolskiego \u201eRobotnika\u201d, mimo, \u017ce zapewne miejscami przesadzona i by\u0107 mo\u017ce \u201ekoloryzowana\u201d na potrzeby partii lewicowej, jest bardzo ciekawym \u017ar\u00f3d\u0142em do bada\u0144 nad losami miasta. Ponadto warto zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119, \u017ce – jak wynika z relacji gazety – opr\u00f3cz niew\u0105tpliwie zas\u0142u\u017conych \u201epeowiak\u00f3w\u201d (cz\u0142onk\u00f3w Polskiej Organizacji Wojskowej), w listopadowych wydarzeniach roku 1918 w \u0141ukowie istotn\u0105 rol\u0119 odgrywali tak\u017ce cz\u0142onkowie Polskiej Partii Socjalistycznej i Polskiego Stronnictwa Ludowego. W narracji historycznej miasta trudno jednak znale\u017a\u0107 o tym cho\u0107by wzmiank\u0119. Milcz\u0105 o tym np. przedwojenna monografia J.S. Majewskiego czy te\u017c ksi\u0105\u017cka \u201eDzieje Miasta \u0141ukowa\u201d autorstwa Or\u0142owskiego i Szaflika z lat 60-tych. Pr\u00f3\u017cno tam szuka\u0107 informacji o \u0142ukowskim Komitecie Narodowym i jego cz\u0142onkach: Biernackim, Jastrz\u0119bskim i \u015awidrze.<\/p>\n Z kolei tablica pami\u0105tkowa zwi\u0105zana z listopadowymi wydarzeniami ods\u0142oni\u0119ta w mie\u015bcie w 1934 r. i przywr\u00f3cona w 1989 r. jest po\u015bwi\u0119cona wy\u0142\u0105cznie dzia\u0142alno\u015bci POW. Warto zastanowi\u0107 si\u0119, czy w podobny spos\u00f3b nie nale\u017ca\u0142oby wspomina\u0107 r\u00f3wnie zaanga\u017cowanych i tak\u017ce poleg\u0142ych na r\u00f3\u017cnych frontach walki o niepodleg\u0142o\u015b\u0107 \u0142ukowskich cz\u0142onk\u00f3w PPS i PSL.<\/p>\n Autor: Pawe\u0142 Jezierski Co si\u0119 dzia\u0142o w \u0141ukowie w listopadzie 1918 r.? W pierwszych dniach niepodleg\u0142o\u015bci w mie\u015bcie zapanowa\u0142y nastroje skrajnie lewicowe. Ma\u0142o znane relacje prasowe sprzed ponad 100 lat rzucaj\u0105 nowe \u015bwiat\u0142o na wydarzenia w \u0141ukowie w listopadzie 1918 r. Tu\u017c po rozbrojeniu Niemc\u00f3w, na \u0142ukowskich budynkach przez chwil\u0119 \u201ekr\u00f3lowa\u0142y czerwone sztandary\u201d, a podczas wiec\u00f3w socjalist\u00f3w i ludowc\u00f3w cieszono si\u0119 z rzekomego …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":7589,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[30],"tags":[130,134,354,2603,2608,57,2604,548,950,2605,133,2606,2607,2602,137],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7575"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=7575"}],"version-history":[{"count":17,"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7575\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7595,"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7575\/revisions\/7595"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/7589"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=7575"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=7575"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=7575"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}<\/a>Lokalna pami\u0119\u0107 tylko o POW<\/h4>\n
\n\u0179r\u00f3d\u0142o: “Wsp\u00f3lnota \u0141ukowska” nr 45 z 9 listopada 2021 r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"