W owym czasie Tadeusz \u017by\u0142ka i Anton Neuman bardzo gorliwie pracowali w gestapo. Mimo dobrej znajomo\u015bci terenu, za\u0142o\u017cyli dodatkowo siatk\u0119 szpiegowsk\u0105 i masowo aresztowali i wywozili do oboz\u00f3w zag\u0142ady naszych rodak\u00f3w.<\/p>\n
Dopiero w lecie 1943 roku \u017by\u0142ka zosta\u0142 zastrzelony na pla\u017cy przy do\u0142ach cegielnianych w \u0141ukowie, a na jesieni tego samego roku ruch oporu przygotowa\u0142 zasadzk\u0119 w okolicach Radzynia, w kt\u00f3rej zgin\u0119li Anton Neuman i jego zast\u0119pca.<\/blockquote>Po tych wydarzeniach znacznie zmniejszy\u0142a si\u0119 liczba aresztowa\u0144. Musz\u0119 wspomnie\u0107, \u017ce w celu zabezpieczenia si\u0119 przed wywiezieniem na roboty do Niemiec, wst\u0105pi\u0142em do pracy w firmie niemieckiej. Na terenie rze\u017ani miejskiej przy Targowicy zlokalizowane by\u0142o przedsi\u0119biorstwo jajczarsko-drobiarskie. Mia\u0142em tam do dyspozycji samoch\u00f3d ci\u0119\u017carowy, kt\u00f3rym dowozi\u0142em towary na wymian\u0119 (skup odbywa\u0142 si\u0119 cz\u0119\u015bciowo na zasadzie wymiany) i odbiera\u0142em skupione jajka. Odwiedza\u0142em punkty skupu na terenie powiat\u00f3w – radzy\u0144skiego, w\u0142odawskiego i bielskopodlaskiego. Samoch\u00f3d, kt\u00f3ry posiada\u0142em, by\u0142 bezpiecznym \u015brodkiem do przewo\u017cenia rzeczy u\u017cywanych w konspiracji, poniewa\u017c auta by\u0142y dost\u0119pne tylko Niemcom i praktycznie ich nie kontrolowano. Dlatego wykorzystywa\u0142em m\u00f3j \u015brodek transportu do przewo\u017cenia na wi\u0119ksze odleg\u0142o\u015bci prasy konspiracyjnej, dwukrotnie przewozi\u0142em te\u017c z Rudna ko\u0142o Parczewa do Warszawy bro\u0144 i amunicj\u0119 zapakowan\u0105 w skrzynki na jajka. Pochodzi\u0142a ona z zrzut\u00f3w lotniczych.<\/p>\n
Pierwszy raz blisko frontu<\/h3>\n
23 lipca 1944 roku Armia Czerwona wkroczy\u0142a na nasze tereny. By\u0142 to nowy rozdzia\u0142 w moim \u017cyciu. Pierwszy raz bezpo\u015brednio zetkn\u0105\u0142em si\u0119 z dzia\u0142aniami wojennymi. By\u0142o to w niedziel\u0119 poprzedzon\u0105 trzydniowymi opadami deszczu. W godzinach popo\u0142udniowych od strony Radzynia pojawi\u0142y si\u0119 czo\u0142gi sowieckie a na platformach przy parowozowni w \u0141ukowie sta\u0142y dzia\u0142a przeciwlotnicze. W tym czasie tam, gdzie mieszka\u0142em – we wsi Podgaj, zgromadzi\u0142o si\u0119 wielu uciekinier\u00f3w z \u0141ukowa w obawie przed zbli\u017caj\u0105cym si\u0119 frontem. W pewnym momencie po naszych budynkach inwentarskich pad\u0142a seria pocisk\u00f3w artyleryjskich. Zabito w ten spos\u00f3b kilka sztuk byd\u0142a i siedem koni. Ludzie tam zgromadzeni wpadli w panik\u0119 i zacz\u0119li ucieka\u0107. Tak si\u0119 wtedy z\u0142o\u017cy\u0142o, \u017ce w Brze\u015bciu byli jeszcze Niemcy a w \u0141ukowie ju\u017c Rosjanie. Wojska niemieckie wspierane lotnictwem chcia\u0142y za wszelk\u0105 cen\u0119 wydosta\u0107 si\u0119 z obl\u0119\u017cenia. Przez 3 dni trwa\u0142a nieustanna i bardzo intensywna walka. Po kilku dniach wkroczy\u0142o du\u017co wojska sowieckiego i Rosjanie zacz\u0119li wprowadza\u0107 swoje porz\u0105dki i administracj\u0119.<\/p>\n
10 pogrzeb\u00f3w tygodniowo<\/h3>\n
Armia Czerwona posiada\u0142a dobry wywiad z jego pomoc\u0105 przyst\u0105pi\u0142a do likwidacji plac\u00f3wek konspiracyjnych i likwidowania cz\u0142onk\u00f3w ruchu oporu. Rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 nier\u00f3wna walka mi\u0119dzy przeciwnikami re\u017cimu sowiet\u00f3w, a reszt\u0105 spo\u0142ecze\u0144stwa powi\u0105zan\u0105 z w\u0142adzami rosyjskimi, sterowan\u0105 i wspieran\u0105 przez sowieckie wojsko. By\u0142y to straszne czasy.<\/strong> Masowo gin\u0119li ludzie po obu stronach, przewa\u017cnie m\u0142odzi.<\/p>\n
W pierwszych latach okupacji w samym \u0141ukowie odbywa\u0142o si\u0119 ponad 10 pogrzeb\u00f3w tygodniowo. Dodatkowo w Trzebieszowie i K\u0105kolewnicy w powiecie radzy\u0144skim odbywa\u0142y si\u0119 s\u0105dy wojskowe. Skaza\u0144c\u00f3w nigdy nie ujawniono i nie wiadomo ile egzekucji wykonano.<\/blockquote>W tym ba\u0142aganie zgin\u0105\u0142 tak\u017ce m\u00f3j brat – Piotr, kt\u00f3ry przypadkowo przeje\u017cd\u017ca\u0142 samochodem przez Stoczek \u0141ukowski i zosta\u0142 zastrzelony przez komendanta wojennego, kt\u00f3ry tam przebywa\u0142. Zab\u00f3jstwa i samos\u0105dy by\u0142y wydarzeniami dnia codziennego. Miejscowe w\u0142adze nie mia\u0142y \u017cadnego g\u0142osu, bo liczy\u0142a si\u0119 tylko w\u0142adza NKWD i UB.<\/p>\n
Ponad 50 lat razem<\/h3>\n
W 1947 roku, gdy ju\u017c rewolucja troch\u0119 przygas\u0142a, 5 pa\u017adziernika zawar\u0142em zwi\u0105zek ma\u0142\u017ce\u0144ski ze Stanis\u0142aw\u0105 G\u00f3rsk\u0105 zamieszka\u0142\u0105 w S\u0119tkach (gmina Ulan). \u015alub odby\u0142 si\u0119 w tamtejszym ko\u015bciele parafialnym. W tej nowej sytuacji rozpocz\u0105\u0142em poszukiwanie pracy. Nie by\u0142o to \u0142atwe, poniewa\u017c pierwsze\u0144stwo mieli kandydaci z legitymacj\u0105 PZPR, a ja takiej nie mia\u0142em. Z wielkim trudem uda\u0142o mi si\u0119 zatrudni\u0107 w Sp\u00f3\u0142dzielni Rolniczo-Handlowej “Gospodarz” w \u0141ukowie. Jednak nie nacieszy\u0142em si\u0119 t\u0105 prac\u0105 zbyt d\u0142ugo, bo po dw\u00f3ch latach zosta\u0142em zwolniony. Nast\u0119pnie zatrudni\u0142em si\u0119 \u0141ukowskich Zak\u0142adach Roszarniczych na stanowisku kierownika zaopatrzenia. Po trzech latach znowu musia\u0142em szuka\u0107 pracy, bo na skutek reorganizacji moj\u0105 funkcj\u0119 przeniesiono do Lublina, wi\u0119c ze wzgl\u0119du na rodzin\u0119 i brak mieszkania w Lublinie musia\u0142em zrezygnowa\u0107 z pracy. Potem zatrudni\u0142em si\u0119 w Powiatowym Przedsi\u0119biorstwie M\u0142yn\u00f3w Gospodarczych w \u0141ukowie na stanowisku kierownika m\u0142yna. Mimo \u017ce by\u0142a to praca ci\u0119\u017cka i szkodliwa dla zdrowia, przepracowa\u0142em tam 31 lat i odszed\u0142em na emerytur\u0119. W mi\u0119dzyczasie dochowali\u015bmy si\u0119 z \u017con\u0105 dw\u00f3ch c\u00f3rek i syna. Dzi\u015b mamy jeszcze pi\u0119cioro wnucz\u0105t i jednego prawnuka. 5 pa\u017adziernika 1997 roku obchodzili\u015bmy z \u017con\u0105 jubileusz 50-lecia zawarcia ma\u0142\u017ce\u0144stwa. By\u0142a to podnios\u0142a uroczysto\u015b\u0107. Rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 msz\u0105 \u015bwi\u0119t\u0105 dzi\u0119kczynno-b\u0142agaln\u0105 w ko\u015bciele pw. Podwy\u017cszenia \u015aw. Krzy\u017ca w \u0141ukowie. Nast\u0119pnie zaproszeni go\u015bcie podejmowani byli obiadem w restauracji “Kameralna” w \u0141ukowie. Na uroczysto\u015bci spotka\u0142o si\u0119 ponad 100 os\u00f3b. By\u0142a to g\u0142\u00f3wnie najbli\u017csza rodzina i przyjaciele. W mi\u0142ej i przyjemnej atmosferze impreza przeci\u0105gn\u0119\u0142a si\u0119 do p\u00f3\u017anych godzin wieczornych.<\/p>\n
Autor: Mieczys\u0142aw \u015awierczewski<\/p>\n
Wsp\u00f3lnota nr 21 (74) 2006 r.<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Wspomnienia Mieczys\u0142aw \u015awierczewskiego cz. II Zastrzelony na Cegielni W owym czasie Tadeusz \u017by\u0142ka i Anton Neuman bardzo gorliwie pracowali w gestapo. Mimo dobrej znajomo\u015bci terenu, za\u0142o\u017cyli dodatkowo siatk\u0119 szpiegowsk\u0105 i masowo aresztowali i wywozili do oboz\u00f3w zag\u0142ady naszych rodak\u00f3w. Po tych wydarzeniach znacznie zmniejszy\u0142a si\u0119 liczba aresztowa\u0144. Musz\u0119 wspomnie\u0107, \u017ce w celu zabezpieczenia si\u0119 przed wywiezieniem na roboty do Niemiec, …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":99,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[3,30],"tags":[1523,42,60,62,50,53,49,48,1522,47,57,58,55,52,61,56,54,51,59],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/95"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=95"}],"version-history":[{"count":14,"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/95\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":795,"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/95\/revisions\/795"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/99"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=95"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=95"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=95"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}