Plan parku miejskiego w \u0141ukowie – 1935 r. opracowany przez in\u017c. Stanis\u0142awa Sch\u00f6nfelda<\/em><\/p>\nWej\u015bcie od strony ulicy Warszawskiej le\u017cy znacznie ni\u017cej od poziomu ulicy, to te\u017c \u0142\u0105czy si\u0119 z ni\u0105 za po\u015brednictwem dw\u00f3ch kondygnacyj szerokich schod\u00f3w, kt\u00f3re doprowadzaj\u0105 do obszernego tarasu, ozdobionego kwietnikami, r\u00f3\u017cami piennymi i takimi\u017c bzami, kt\u00f3rych pnie s\u0105 powi\u0105zane festonami z pn\u0105czy. Na bocznych rabatach s\u0105 przewidziane miejsca na kwietniki z r\u00f3\u017c bukietowych, uj\u0119tych w \u017cywop\u0142otki bukszpanowe. Przed tarasem rozpo\u015bciera si\u0119 obszerny placyk, na kt\u00f3rym mog\u0105 by\u0107 ustawione \u0142awki. St\u0105d te\u017c otwiera si\u0119 najefektowniejszy widok, d\u0142ugo\u015bci ponad p\u00f3\u0142 km na ko\u015bci\u00f3\u0142, kt\u00f3ry zdaje si\u0119 st\u0105d sta\u0107 na wynios\u0142ym wzg\u00f3rzu. Zadaniem Zarz\u0105du Miejskiego b\u0119dzie troska, aby tego pi\u0119knego widoku nie zas\u0142oni\u0142y w przysz\u0142o\u015bci inne budowle.<\/p>\n
Z tego samego miejsca drugi widok perspektywiczny zamyka wzniesiony placyk na tle sztucznej ska\u0142y i lu\u017ano posadzonego mieszanego zagajnika z drzew iglastych i li\u015bciastych.<\/p>\n
Z naro\u017cnika u zbiegu ul. 700-lecia i Staro\u015bci\u0144skiej wchodzi si\u0119 na jeden z najwy\u017cej po\u0142o\u017conych punkt\u00f3w parku. Tu r\u00f3wnie\u017c jest przewidziany taras zag\u0142\u0119biony w \u015brodku, lecz mniejszy od poprzednio opisanego, gdy\u017c pokonanie do\u015b\u0107 znacznej pochy\u0142o\u015bci terenu wymaga\u0142oby zbyt du\u017cego nak\u0142adu pracy. Jednak przewiduje si\u0119 podsypanie p\u00f3\u0142nocnego kra\u0144ca tarasu w ten spos\u00f3b, \u017ceby zamykaj\u0105cy go p\u00f3\u0142okr\u0105g\u0142y placyk, obwiedziony balustrad\u0105, wznosi\u0142 si\u0119 nad podtrzymywan\u0105 \u015bcian\u0105 oporow\u0105 strom\u0105 skarp\u0105, kt\u00f3ra spot\u0119guje z\u0142udzenie r\u00f3\u017cnicy poziomu. Z tego placyku b\u0119dzie si\u0119 roztacza\u0142 we wszystkich kierunkach daleki widok poprzez wielkie trawniki, o\u017cywione skupinami drzew i krzew\u00f3w iglastych i li\u015bciastych. Ko\u0142o tego wej\u015bcia jest te\u017c przewidziany pocz\u0105tek toru saneczkowego (wie\u017ca zjazdowa), kt\u00f3ry na przestrzeni oko\u0142o 250 m biec b\u0119dzie wzd\u0142u\u017c ulicy 700-lecia, ukryty w\u015br\u00f3d skupin granicznych. W zwi\u0105zku z tym przewiduje si\u0119 zamkni\u0119cie na zim\u0119 wej\u015bcia od ul. 700-lecia.<\/p>\n
Wej\u015bcie to posiada znowu odr\u0119bny charakter: prowadzi ono do geometrycznie skomponowanego kwietnika, przeznaczonego na ogr\u00f3d daliowy i r\u00f3\u017cany. Ogr\u00f3d ten jest zamkni\u0119ty od wschodu kratk\u0105 pergolow\u0105, opi\u0119t\u0105 r\u00f3\u017cami pn\u0105cymi i stanowi\u0105c\u0105 t\u0142o dla pos\u0105gu Matki Boskiej, albo dla innego dzie\u0142a sztuki plastycznej. Wzd\u0142u\u017c tej pergoli i w jej wn\u0119kach powinny by\u0107 ustawione \u0142awki. Od st\u00f3p pomnika poprzez przejrzyst\u0105 pergol\u0119 otwieraj\u0105 si\u0119 widoki w r\u00f3\u017cnych kierunkach.<\/p>\n
Na p\u00f3\u0142noc od tego wej\u015bcia zosta\u0142y umieszczone dwa place tenisowe, otoczone siatk\u0105, zatrzymuj\u0105c\u0105 pi\u0142ki, i ukryte w\u015br\u00f3d zwartych zaro\u015bli przed oczyma przechodni\u00f3w. Niedaleko jest te\u017c budyneczek ust\u0119powy, os\u0142oni\u0119ty ze wszystkich stron krzewami.<\/p>\n
W najwy\u017cej po\u0142o\u017conej cz\u0119\u015bci parku, wzd\u0142u\u017c ul. Staro\u015bci\u0144skiej, ma by\u0107 wzniesiony budynek restauracyjny, do kt\u00f3rego przylega obszerny plac prostok\u0105tny na taras letni. Jest on ocieniony czterema szeregami drzew i posiada wn\u0119k\u0119 na muszle dla orkiestry. Jeszcze bli\u017cej ulicy stoi kr\u0119gielnia, osiadaj\u0105ca wygodne po\u0142\u0105czenie z budynkiem restauracyjnym. Przed kr\u0119gielni\u0105 rozpo\u015bciera si\u0119 kwietnik, widoczny z tarasu restauracyjnego. Osoby, kt\u00f3re nie zamierzaj\u0105 korzysta\u0107 z jad\u0142odajni, mog\u0105 si\u0119 przys\u0142uchiwa\u0107 d\u017awi\u0119kom muzyki z zaprojektowanych niedaleko placyk\u00f3w, ozdobionych kwietnikami. Jeden z nich k\u0105pie si\u0119 w promieniach s\u0142o\u0144ca, drugi ocieniaj\u0105 drzewa pienne. Z obu placyk\u00f3w rozpo\u015bcieraj\u0105 si\u0119 rozleg\u0142e widoki perspektywiczne poprzez olbrzymi trawnik \u015brodkowy a\u017c do p\u00f3\u0142nocnego kra\u0144ca parku, na taras wej\u015bciowy i na most na rzece Krznie.<\/p>\n
Od naro\u017cnego wej\u015bcia do restauracji prowadzi cienista aleja dwurz\u0119dowa. W dalszym swym przebiegu dochodzi ona do wspomnianego ju\u017c zagajnika, z\u0142o\u017conego z piennych drzew iglastych i li\u015bciastych (sosny, modrzewie, brzozy)\u203a w\u015br\u00f3d kt\u00f3rych powinna publiczno\u015b\u0107 posiada\u0107 ca\u0142kowit\u0105 swobod\u0119 ruchu, jak w prawdziwym lasku.<\/p>\n
Miejscem przechadzek w cieniu drzew, oraz “alej\u0105 emeryt\u00f3w” powinna sta\u0107 si\u0119 szeroka droga, prowadz\u0105ca \u0142agodnym \u0142ukiem od wej\u015bcia przy ul. Staro\u015bci\u0144skiej i ocieniona trzema szeregami drzew. Przy skrajach tej alei powinny by\u0107 g\u0119sto ustawione \u0142awki. B\u0119dzie to jeden z najbardziej zacisznych zak\u0105tk\u00f3w.<\/p>\n
Za to gwarem i okrzykami m\u0142odych g\u0142os\u00f3w powinien rozbrzmiewa\u0107 odcinek p\u00f3\u0142nocno – wschodni parku, skupiaj\u0105cy trzy boiska dla dzieci i m\u0142odzie\u017cy. Najwi\u0119ksze z tych boisk, o powierzchni przesz\u0142o 1500 m kw, kszta\u0142tu wydlu\u017conego, ma s\u0142u\u017cy\u0107 do gier ruchowych. Wzd\u0142u\u017c zachodniego kra\u0144ca s\u0105 zaprojektowane wie\u0144cem ustawione drzewa, w cieniu kt\u00f3rych powinny znale\u017a\u0107 miejsce \u0142awki dla starszych obserwator\u00f3w i dla odpoczywaj\u0105cej m\u0142odzie\u017cy. Przed oczyma przechodni\u00f3w wszystkie boiska s\u0105 zas\u0142oni\u0119te skupinami drzew i krzew\u00f3w, albo \u017cywop\u0142otami, kt\u00f3rych zadaniem jest te\u017c hamowanie nadmiernego rozp\u0119du dziatwy, sk\u0142onnej do wybiegania poza granice przeznaczonej dla nich przestrzeni.<\/p>\n
O kilka metr\u00f3w dalej na wsch\u00f3d mniejszy plac okr\u0105g\u0142y jest przeznaczony dla ma\u0142ych dzieci i dla matek z w\u00f3zkami. Na nim nale\u017cy umie\u015bci\u0107 skrzynie z piaskiem, wzgl\u0119dnie i p\u0142ytki brodzik.<\/p>\n
Dla dziatwy po\u015bredniej jest przeznaczony trzeci plac, prostok\u0105tny, oddzielony od poprzednich drog\u0105 i zwartymi zaro\u015blami. Na nim nale\u017cy ustawi\u0107 wszystkie przybory, spotykane zwykle w ogr\u00f3dkach jordanowskich, a wi\u0119c przeplotnie, ko\u0142obieg, zesuwank\u0119, r\u00f3wnowa\u017cni\u0119, hu\u015btawki it. p. W blisko\u015bci tej dzielnicy sportowej mie\u015bci si\u0119 ust\u0119p i kiosk do sprzeda\u017cy wody i s\u0142odyczy. Po otworzeniu komunikacji z miastem przez Krzn\u0119 boiska b\u0119d\u0105 bardzo \u0142atwo dost\u0119pne dla mieszka\u0144c\u00f3w \u0141ukowa. Na placyku kwadratowym, stanowi\u0105cym w\u0119ze\u0142 dr\u00f3g, mo\u017ce znale\u017a\u0107 pomieszczenie wi\u0119ksza ilo\u015b\u0107 \u0142awek.<\/p>\n
Arterie komunikacyjne zosta\u0142y przeprowadzone w ten spos\u00f3b, \u017ce stosuj\u0105 si\u0119 one do ukszta\u0142towania terenu, wskutek czego przy stosunkowo niewielkich robotach ziemnych b\u0119d\u0105 przebiega\u0142y po \u0142agodnych spadkach, niewymagaj\u0105cych nigdzie stosowania schod\u00f3w. Snuj\u0105 si\u0119 one przewa\u017cnie wzd\u0142u\u017c granic teren\u00f3w, dzi\u0119ki czemu p\u0142aszczyzny centralne przedstawiaj\u0105 imponuj\u0105ce wielko\u015bci\u0105 trawniki, pot\u0119guj\u0105ce znakomicie efekty perspektywiczne. Drogi parkowe, d\u0142ugo\u015bci \u0142\u0105cznej oko\u0142o 7 km, maj\u0105 szeroko\u015b\u0107 4, a drugorz\u0119dne 3 metr\u00f3w i od wszystkich wej\u015b\u0107 doprowadzaj\u0105 wygodnie do ka\u017cdego punktu rozleg\u0142ego parku, kt\u00f3ry przy prawid\u0142owym wykonaniu wszystkich rob\u00f3t ziemnych i ogrodowych, b\u0119dzie stanowi\u0142 chlub\u0119 miasta \u0141ukowa i \u017cywy pomnik dla zas\u0142u\u017conych jego obywateli, kt\u00f3rzy inicjatyw\u0105 i czynem przy\u0142o\u017cyli si\u0119 lub przy\u0142o\u017c\u0105 do powstania tej oazy zieleni.<\/p>\n
\nStanis\u0142aw Sch\u00f6nfeld<\/em>
\nogrodnik – architekt<\/em><\/p>\n\u0179r\u00f3d\u0142o: Miesi\u0119cznik “Kronika Ziemi \u0141ukowskiej” 12.1938 r. ROK I. Nr 4.<\/em><\/p>\n
\nPierwszy rok budowy parku w \u0141ukowie<\/h3>\n
W poprzednim numerze zapoznali\u015bmy spo\u0142ecze\u0144stwo z planem przysz\u0142ego parku miejskiego im. Marsz. Pi\u0142sudskiego w \u0141ukowie obecnie za\u015b, podajemy sprawozdanie z dzia\u0142alno\u015bci Towarzystwa Za\u0142o\u017cenia Parku za rok 1938.<\/p>\n
Stowarzyszenie nasze zatwierdzone zosta\u0142o przez w\u0142adze 7.XlI. 1934 r., istnieje zatem cztery lata. Pierwszy zarz\u0105d dzia\u0142a\u0142 w ci\u0105gu roku 1935, nast\u0119pnie przesta\u0142 funkcjonowa\u0107. Na pocz\u0105tku swej dzia\u0142alno\u015bci zdo\u0142a\u0142 ustali\u0107 szczeg\u00f3\u0142y projektowanego parku, plan za\u015b sporz\u0105dzi\u0142 jeden z najwybitniejszych polskich architekt\u00f3w – ogrodnik\u00f3w, in\u017c. Sch\u00f6nfeld z Warszawy. Odbitka tego planu by\u0142a reprodukowana w poprzednim numerze “Kroniki”.<\/p>\n
Po zupe\u0142nej martwocie w r. 1936 i 1937 dzia\u0142alno\u015b\u0107 T-wa od\u017cy\u0142a w ko\u0144cu lutego ub. r., po pierwszym walnym zebraniu, na kt\u00f3rym wy\u0142oniono zgodnie z przepisami statutu nowy, drugi z kolei zarz\u0105d T-wa w sk\u0142adzie: Majewski – prezes, Z. Witaszczyk – wiceprezes, A. Stilkr – przedst. w\u0142adz miejskich, W. Kulbicki – skarbnik i K. Waszczuk\u00f3wna – sekretarz.<\/p>\n
Niniejsze sprawozdanie obejmuje wi\u0119c dzia\u0142alno\u015b\u0107 wspomnianego zarz\u0105du od marca do grudnia r. ub. (1938), czyli okres zaledwie 10 miesi\u0119cy. Dzia\u0142alno\u015b\u0107 ta obejmuje: a) sprawy organizacyjno-propagandowe, b) sprawy finansowe, c) budow\u0119 parku.<\/p>\n
W dziale organizacyjno-propagandowym odbyto 12 zebra\u0144 zarz\u0105du, oraz kilkana\u015bcie konferencyj na terenie parku. Pr\u00f3cz tego, wszyscy cz\u0142onkowie zarz\u0105du, a w szczeg\u00f3lno\u015bci wiceprezes i prezes w okresie wzmo\u017conych rob\u00f3t odwiedzali teren lub dogl\u0105dali ludzi niemal codziennie. W zakresie propagandy nie wszczynano szerszej akcji rozmy\u015blnie, wychodz\u0105c z za\u0142o\u017cenia, \u017ce propaganda b\u0119dzie celow\u0105 wtedy, kiedy spo\u0142ecze\u0144stwo dostrze\u017ce post\u0119p w robotach i zostanie przekonane, \u017ce projekt budowy parku przyobleka si\u0119 w realne kszta\u0142ty.<\/p>\n
Pod wzgl\u0119dem finansowym stan T-wa za okres sprawozdawczy przedstawia si\u0119, jak nast\u0119puje:<\/p>\n
Wp\u0142ywy<\/p><\/blockquote>\n
\n\n| Saldo na 1.I.38 r. wynosi\u0142o<\/td>\n | z\u0142<\/td>\n | 1515.-<\/td>\n<\/tr>\n |
\n| Wp\u0142yn\u0119\u0142o ze sk\u0142adek cz\u0142onk.<\/td>\n | z\u0142<\/td>\n | 99.50<\/td>\n<\/tr>\n |
\n| Wp\u0142yn\u0119\u0142o z ofiar<\/td>\n | z\u0142<\/td>\n | 249.-<\/td>\n<\/tr>\n |
\n| Z dzier\u017cawy sadu uzyskano<\/td>\n | z\u0142<\/td>\n | 900.-<\/td>\n<\/tr>\n |
\n| Sprzeda\u017c kamieni da\u0142a<\/td>\n | z\u0142<\/td>\n | 40.-<\/td>\n<\/tr>\n |
\n| % % od kapita\u0142u W KKO.<\/td>\n | z\u0142<\/td>\n | 16.45<\/td>\n<\/tr>\n |
\nRazem<\/strong> <\/td>\n| z\u0142<\/td>\n | 2819.95<\/td>\n<\/tr>\n<\/table>\nWydatki<\/p><\/blockquote>\n \n\n| \u017bywop\u0142ot<\/td>\n | z\u0142<\/td>\n | 228.86<\/td>\n<\/tr>\n | \n| Ogrodz.(materia\u0142 i robocizn.)<\/td>\n | z\u0142<\/td>\n | 449.-<\/td>\n<\/tr>\n | \n| Doz\u00f3r<\/td>\n | z\u0142<\/td>\n | 533.41<\/td>\n<\/tr>\n | \n| Uprawa terenu<\/td>\n | z\u0142<\/td>\n | 325.-<\/td>\n<\/tr>\n | \n| Administr. (wydatki r\u00f3\u017cne)<\/td>\n | z\u0142<\/td>\n | 43.75<\/td>\n<\/tr>\n | \n| Propaganda<\/td>\n | z\u0142<\/td>\n | 11.60<\/td>\n<\/tr>\n | \nRazem<\/strong> <\/td>\n| z\u0142<\/td>\n | 1591.62<\/td>\n<\/tr>\n | \nSaldo<\/strong> <\/td>\n| z\u0142<\/td>\n | 1228.33<\/td>\n<\/tr>\n | \nOg\u00f3\u0142em<\/strong> <\/td>\n| z\u0142<\/td>\n | 2819.95<\/td>\n<\/tr>\n<\/table>\n W zakresie budowy parku zrobiono, co nast\u0119puje:<\/p>\n 1) Zasypano d\u00f3\u0142 przy ul. Warszawskiej, do kt\u00f3rego zwieziono nasyp z nad brzegu uregulowanej rzeki Krzny – cz\u0119\u015bciowo przy pomocy 35 podw\u00f3d dostarczonych T-wu przez Zarz\u0105d Miejski, cz\u0119\u015bciowo za\u015b przez bezrobotnych taczkami wypo\u017cyczonymi przez Zarz\u0105d Drogowy. Ilo\u015b\u0107
\nprzewiezionej ziemi wynosi oko\u0142o 1500 m3<\/p>\n 2) Celem odgraniczenia terenu od ulic, zabezpieczenia go najkonieczniejszego uporz\u0105dkowania, wykopano wzd\u0142u\u017c ulic: 700-lecia i Staro\u015bci\u0144skiej r\u00f3w d\u0142ugo\u015bci 550 m o kubaturze 6525 m3<\/p>\n 3) Wysadzono doko\u0142a terenu 7000 sztuk sadzonek grabiny na \u017cywop\u0142ot.<\/p>\n 4) Zasypano d\u00f3\u0142 przy kirkucie, do kt\u00f3rego zwieziono ziemie z wykopanego rowu, splantowanych przyleg\u0142ych ulic i ze zniwelowanej cz\u0119\u015bci parku – w ilo\u015bci oko\u0142o 9000 m3<\/p>\n 5) Oczyszczono wszystkie drzewka w sadzie, obielono je i okopano.<\/p>\n 6) Zaorano, stalerzowano, zbronowano i zwa\u0142owano \u0142\u0105k\u0119 na przestrzeni oko\u0142o 9 ha.<\/p>\n 7) W celu zabezpieczenia najbardziej niszczonej cz\u0119\u015bci terenu parkowego, sadu i \u017cywop\u0142otu, ogrodzono prowizorycznie drutem kolczastym cz\u0119\u015b\u0107 naro\u017cn\u0105 parku od ul. 700-lecia i Staro\u015bci\u0144skiej (od ogrodzenia kirkuta do p\u0142otu szkolnego).<\/p>\n Og\u00f3\u0142em przerzucono w ten spos\u00f3b ziemi kilkana\u015bcie tysi\u0119cy m3, oraz dokonano innych rob\u00f3t na \u0142\u0105czn\u0105 sum\u0119 kilkunastu tysi\u0119cy z\u0142, a faktycznie wydano na to razem z wszystkimi innymi wydatkami, jak wskazuje bud\u017cet, tylko z\u0142 1591.62. Tak kolosalny wysi\u0142ek, w stosunku do powy\u017cszej, znikomej sumy wydatk\u00f3w, T-wo zawdzi\u0119cza.<\/p>\n \u0179r\u00f3d\u0142o: Miesi\u0119cznik “Kronika Ziemi \u0141ukowskiej” 01.1939 r. ROK II. Nr 1. (5).<\/em>
\n<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Stowarzyszenie budowy parku im. Marsza\u0142ka Pi\u0142sudskiego w \u0141ukowie powsta\u0142o w 1934 r. lecz prace rozpocz\u0119to dopiero w 1938 r. Poni\u017cej publikujemy dwa artyku\u0142y z pisma “Kronika Ziemi \u0141ukowskiej” z lat 1938-39 Opis Parku Miejskiego im. Marsza\u0142ka Pi\u0142sudskiego w \u0141ukowie Teren przeznaczony na park miejski w \u0141ukowie, przedstawia trapez, kt\u00f3rego p\u00f3\u0142nocn\u0105 granic\u0119 stanowi uregulowane \u0142o\u017cysko rzeki Krzny, na kt\u00f3rej przeciwnym brzegu …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1029,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[30],"tags":[275,276,122,16,270,1522,1541,274,272,2018,273,251],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/963"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=963"}],"version-history":[{"count":48,"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/963\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5524,"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/963\/revisions\/5524"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/1029"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=963"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=963"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=963"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}} | | | |
| |
![\"\"](\"https:\/\/www.lukow-historia.pl\/wp-content\/uploads\/2013\/04\/lukow-park-miejski.jpg\" "\\"\\"")
<\/a>